VI SA/Wa 1522/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant: Małgorzata Neudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r. 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz Z. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku p. Z. W. odmówiono zainteresowanemu wydania pozwolenia na posiadanie 2 sztuk broni myśliwskiej w celu uprawiania łowiectwa. W uzasadnieniu stwierdzono, że w dniu [...] stycznia 2004 r. zainteresowany złożył wniosek o wydanie pozwolenia na broń myśliwską. Do wniosku dołączył m.in. orzeczenie lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do posiadania broni myśliwskiej oraz zaświadczenie o członkostwie w Polskim Związku Łowieckim. W toku postępowania administracyjnego związanego z wydaniem pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. Nr 79, poz. 898, z późn. zm.) [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. w dniu [...] lutego odwołał się od orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., stwierdzającego, że ubiegający się o wydanie pozwolenia "nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią" do psychologa odwoławczego wyznaczonego przez Wojewodę [...]. W dniu [...] lutego 2004 r. [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. odwołał się również od orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., wydanego przez lekarza medycyny pracy w G., stwierdzającego, że ubiegający się może dysponować bronią. Jak stwierdził organ Policji, przesłanką uzasadniającą złożenie odwołań od przedstawionych przez stronę orzeczeń psychologicznego i lekarskiego był fakt, iż materiały zgromadzone w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania p. Z. W. pozwolenia na broń myśliwską nasuwały wątpliwości co do prawidłowości przedstawionych (i zaskarżonych) orzeczeń. W toku postępowania administracyjnego dopuszczono ponadto dowody w postaci akt sprawy nr [...] Wojewódzkiego Sądu Łowieckiego w K., akt sprawy karnej o sygn. [...] Sądu Rejonowego w Z., akt broni myśliwskiej nr [...] z decyzją [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. cofającą pozwolenie na posiadanie broni myśliwskiej oraz materiały zgromadzone w toku czynności w sprawie wydania pozwolenia na broń nr [...] wraz z decyzją odmawiającą wydania pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej. W wyniku złożonych odwołań w dniu [...] kwietnia 2004 r. uzyskano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydane w trybie odwoławczym przez lekarza z Instytutu Medycyny [...] w S. stwierdzające, że zainteresowany nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią. Uzyskano również orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. wydane w trybie odwoławczym przez psychologa z Ośrodka Usług Psychologicznych w B. stwierdzające, że zainteresowany nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. W związku z powyższym na podstawie art. 15 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, który stanowi , iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom należącym do kategorii osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 tego przepisu, tj. nieposiadającym zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania broną, organ I instancji był zobligowany do odmowy wydania pozwolenia na broń myśliwską p. Z. W. Ponadto w toku postępowania organ I instancji poddał ocenie zdarzenie z dnia [...] września 1997 r., kiedy to obecnie ubiegający się o pozwolenie na broń grożąc pozbawieniem życia i używając broni palnej zmusił myśliwych Koła Łowieckiego "[...]" do odstąpienia od sprawdzenia swojej tożsamości i ustalenia celu pobytu w masywie leśnym. Sąd Rejonowy w Z. uznał p. Z. W. winnym popełnienia czynu z art. 167 § 1 dkk – opisanego powyżej. Obecnie skazanie uległo zatarciu. Niemniej, zdaniem organu I instancji, uznać należy, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 K.p.a., że wnioskodawca w sprawie o wydanie pozwolenia na broń popełnił czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że strona użyje broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego (wyrok NSA z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt 7339/98). W ocenie organu I instancji użycie broni palnej przez stronę w stosunku do innych osób było bezpodstawne i nieadekwatne do zaistniałej sytuacji. Swoim zachowaniem strona stworzyła realne zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób, przez co w sposób rażący naruszyła elementarne zasady związane z posiadaniem broni. W tym świetle organ I instancji uznał, że strona należy do kategorii osób, co do których istnieje poważna obawa, iż użyją broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, przywołanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nakłada to na organy Policji obowiązek odmownego rozpatrzenia wniosku strony o wydanie pozwolenia na bron myśliwską. Zdaniem organu I instancji postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem przepisów K.p.a., a w szczególności art. 10 K.p.a.. Strona, biorąc czynny udział w postępowaniu zakwestionowała użycie materiałów z 1997 r. oraz zeznania świadków – uczestników zajścia, określając je jako kłamliwe. Ponadto organ I instancji podniósł, że zgodnie z § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. Nr 79, poz. 898, z późn. zm.) orzeczenie psychologiczne wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne. Tym samym wniosek strony o ponowne przeprowadzenie tych badań nie mógł zostać uwzględniony, co znalazło wyraz w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...]. W konsekwencji, ocena całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza negatywne orzeczenie psychologiczne wystawione w trybie odwoławczym, miały decydujące znaczenie dla odmowy wydania pozwolenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł p. Z. W. stwierdzając, że w związku z przejściem na emeryturę chciałby wrócić do myślistwa, którym zajmował się wcześniej przez 30 lat. Strona przedstawiła własną, korzystną dla siebie wersję wydarzeń z 1997 r., stwierdzając m.in., że wyrok Sądu Rejonowego w Z. opierał się na wyroku Sądu Łowieckiego, który był wyraźnie stronniczy. Ponadto strona zarzuciła stronniczość i złą wolę organom Policji działającym w sprawie, podając odpowiednie przykłady na poparcie podniesionych zarzutów oraz wskazała, że wyrok z 1999 r., nakładający na nią karę grzywny, uległ zatarciu w 2003 r., stąd też strona nie rozumie dlaczego powołano się na tę sprawę w zaskarżonej decyzji, a jej akta były dołączone do akt lekarskich i psychologicznych podczas badań przeprowadzanych w trybie odwoławczym. Decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania p. Z. W., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy powołano się przede wszystkim na uzyskane w trybie odwoławczym, a więc ostateczne orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., stwierdzające brak zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią przez stronę. Ponadto Komendant Główny Policji stwierdził, że dodatkową przesłanką ujemną, mającą wpływ na decyzję organu I instancji, było zdarzenie z dnia [...] września 1997 r., zakończone prawomocnym skazującym wyrokiem sądu, który mimo zatarcia skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 K.p.a., że wnioskodawca w sprawie o wydanie pozwolenia na broń popełnił czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że strona użyje broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego. Odnosząc się do podniesionego przez stronę zarzutu złej woli organu I instancji Komendant Główny Policji odwołał się ponownie do wyników przeprowadzonych w trybie odwoławczym badań psychologicznych, nie znajdując podstaw do zmiany podjętej decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie p. Z. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W skardze stwierdził, że czuje się ofiarą związanego ze środowiskiem myśliwskim układu milicyjno-policyjnego i służb bezpieczeństwa, z którym się skonfliktował, co w zasadzie pozbawia go szans na uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia – decyzji zezwalającej na posiadanie broni myśliwskiej. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zarzut, jakoby wydane decyzje były decyzjami dowolnymi, jest nietrafny, gdyż podstawą odmowy było uzyskane w trybie odwoławczym orzeczenie psychologa, który stwierdził u strony brak zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. Ponadto organ powołał się na zdarzenie z dnia [...] września 1997 r., zakończone prawomocnym skazującym wyrokiem sądu, stwierdzając przy tym, że ten fakt nie stanowił podstawy zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji. Ustalony w odpowiednim trybie i potwierdzony stosownym orzeczeniem upoważnionego psychologa brak u skarżącego psychologicznej zdolności do dysponowania bronią jest wystarczającą oraz wiążącą organ Policji przesłanką negatywnego rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na broń. Z tego względu jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, odstępując od oparcia tejże decyzji na przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2004 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r., którą odmówiono zainteresowanemu p. Z. W. wydania pozwolenia na posiadanie 2 sztuk broni myśliwskiej w celu uprawiania łowiectwa. Materialną podstawę odmowy stanowiło orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydane w trybie odwoławczym przez psychologa z Ośrodka Usług Psychologicznych w B. stwierdzające, że zainteresowany nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Organ I instancji uzasadniając odmowę powołał się przy tym na art. 15 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.), zaś organ II stwierdził wprost, że wystarczająca podstawę odmowy wydania zainteresowanemu pozwolenia na posiadanie broni stanowi art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, bez potrzeby powoływania się na art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom , co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowi lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ I instancji przywołał ten przepis w wyraźnym nawiązaniu do zdarzenia z dnia [...] września 1997 r. i wydanego w związku z tym wyroku Sądu Rejonowego w Z., sygn. [...]. Komendant Główny Policji , wobec zatarcia skazania, trafnie odstąpił od użycia tej argumentacji w podstawie prawnej i uzasadnieniu swojej decyzji i odpowiedzi na skargę. Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji ma oczywisty reglamentacyjny charakter. Wynikają z niej szczególne uprawnienia organów Policji, którym jednak powinny odpowiadać równie szczególne obowiązki, zwłaszcza wobec osób, o których prawach organy te orzekają. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, na który powołują się organy Policji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U Nr 111, poz. 535....), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej. Pierwsze jest zatem odesłanie do ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, która w art. 3 pkt 1 stwierdza, że ilekroć jej przepisy stanowią o osobie z zaburzeniami psychicznymi, to odnosi się do osoby: a) chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychiczne), b) upośledzonej umysłowo, c) wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym. Jest oczywiste, że orzekanie w powyższych sprawach wykracza poza merytoryczne i ustawowe kompetencje Policji. W związku z tym art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji sprowadza problem badania zdrowia psychicznego osób zainteresowanych uzyskaniem pozwolenia na broń z płaszczyzny merytorycznej na płaszczyznę formalną, stwierdzając, że osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń (...) przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych: lekarza i psychologa, stwierdzające, że nie należy ona do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Dalej sprawę wspomnianych badań rozwija, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 15 ust. 7 ustawy o broni i amunicji, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. Nr 79, poz. 898, z późn. zm.). Rozporządzenie statuuje dwustopniowy orzecznictwa lekarskiego i psychologicznego w sprawach nim uregulowanych (§ 8). Od orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego przysługuje osobie ubiegającej się oraz właściwemu organowi Policji odwołanie, wnoszone w określonych terminach i trybie (m.in. za pośrednictwem lekarza lub psychologa, którzy wydali orzeczenie) do odpowiedniej jednostki badawczo-rozwojowej lub psychologa wyznaczonego przez właściwego wojewodę). Rozporządzenie (§ 3) określa również m.in. minimalny zakres i przedmiot badania psychologicznego osoby ubiegającej się, pozostawiając w tych sprawach pewien zakres uznania psychologowi prowadzącemu badanie. Rozporządzenie wymaga jednak, by wynik badania miał charakter sformalizowany, stwierdzając wprost w § 3 ust. 5, że wzór orzeczenia psychologicznego stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia. Załącznik ten obejmuje zarówno wzór orzeczenia psychologicznego wydanego niejako w I instancji, na podstawie powołanego § 3 rozporządzenia, jak i wzór orzeczenia psychologicznego wydanego w postępowaniu odwoławczym, na podstawie § 8 rozporządzenia. Nie ulega więc wątpliwości, że orzeczenia psychologiczne wydane w obu instancjach powinny mieć formę określoną w powołanym wyżej załączniku. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia orzeczenie psychologiczne wydane w trybie odwoławczym (§ 8) w przypadku stwierdzenia przeciwwskazań do dysponowania bronią powinno wyraźnie i jednoznacznie wskazywać, że badana osoba "2) wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.)., a także zawierać na końcu klauzulę, że orzeczenie to jest ostateczne. Orzeczenie psychologiczne nr [...], na którym organy obu instancji Policji oparły swoje decyzje, wydane zresztą na podstawie § 3 rozporządzenia, właściwego dla badania w I instancji, ma w rozpatrywanym tu zakresie inną treść, a mianowicie stwierdza, że badany ubiegający się " nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549)." Stwierdzenie to jest – po pierwsze - nieprawdziwe, gdyż w wyniku ponownych badań uzyskano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydane w trybie odwoławczym przez lekarza z Instytutu Medycyny [...] w S. stwierdzające, że zainteresowany nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią, po drugie zaś – nieekwiwalentne w istotny sposób z przyjętym w rozporządzeniu wzorcem. Co innego bowiem znaczy zawarcie w orzeczeniu psychologicznym stwierdzenia, że badany wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, wymagające odpowiedniego udokumentowania i podlegające weryfikacji przez innych fachowców (mimo swojej ostateczności), co innego zaś nieudokumentowane w istocie stwierdzenie, że badany nie posiada zdolności psychicznej do dysponowania bronią. Nie należy bowiem zapominać, że w rozpatrywanej sprawie ma również zastosowanie (choć pośrednio) rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2003 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychicznego, wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji boni (Dz.U. Nr 194, poz. 1905), odniesienie do którego powinno się znaleźć w dokumentacji badania psychologicznego. Pomijając przedstawione różnice merytoryczne między obu tymi sformułowaniami można wymagać, by w postępowaniu o wydanie pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej, mającym charakter postępowania reglamentacyjnego, organy Policji i służącymi im pomocą psycholodzy posługiwali się zaświadczeniami zgodnymi z ustalonymi w powołanym rozporządzeniu wzorami orzeczeń psychologicznych. Inaczej mówiąc, tam gdzie większa władza administracji w ogóle, a Policji w szczególności, tam wyższe powinny być standardy dokumentowania czynności, które przesądzają o uprawnieniach obywateli. Należy ponadto zauważyć, że organy Policji skupiły swoja uwagę wyłącznie na wyniku badań psychologicznych i zdarzeniu z 1997 r., objętym wyrokiem skazującym, który już uległ zatarciu, pomijając inne argumenty, związane z funkcjonowaniem p. Z. W. w środowisku społecznym, korzystne dla strony, jak np. opinia Wojewódzkiego Rzecznika Dyscyplinarnego PZŁ w K. W konsekwencji organy Policji nie rozpatrzyły wszystkich okoliczności sprawy, mogących mieć wpływ na wynik postępowania, naruszając tym samym art. 7, 77 oraz 107 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U, Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.