VI SA/Wa 153/11

WyrokWSA w Warszawie2011-09-06

Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz, Danuta Szydłowska, Grażyna Śliwińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, utrzymująca w mocy negatywny wynik egzaminu radcowskiego, narusza prawo, w szczególności zasadę równości wobec prawa, poprzez dowolną ocenę pracy egzaminacyjnej i nierozpatrzenie wszystkich zarzutów odwołania?
Ratio decidendi
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo oceniła pracę egzaminacyjną, wskazując na istotne błędy merytoryczne i formalne, które uzasadniają negatywny wynik. Organ odwoławczy rozpatrzył sprawę merytorycznie w jej całokształcie, odnosząc się do wszystkich zarzutów odwołania i prawidłowo stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o radcach prawnych. Sąd nie stwierdził naruszenia zasady równości wobec prawa, gdyż każda sprawa egzaminacyjna jest indywidualna i nie podlega porównaniu z innymi.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, która utrzymała w mocy negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym zasadę równości wobec prawa, twierdząc, że jej praca została oceniona dowolnie, a organ nie rozpatrzył wszystkich zarzutów odwołania. Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że praca skarżącej z części trzeciej (prawo cywilne) zawierała istotne błędy merytoryczne, takie jak sporządzenie opinii o niecelowości apelacji, gdy należało ją wnieść, wskazanie wadliwej podstawy prawnej, czy nieuwzględnienie interesu powodów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 kpa, art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. S. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu radcowskiego - zdająca z części pierwszej otrzymała ocenę bardzo dobrą, z drugiej ocenę dostateczną, z trzeciej ocenę niedostateczną, z czwartej ocenę dostateczną oraz z piątej ocenę dostateczną. W tej sytuacji, w myśl art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wynik końcowy jest negatywny. Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu, ale ocena i rozstrzygnięcie, co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy, co do istoty. Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z zakresu pracy pisemnej z części trzeciej (prawo cywilne) za niezasadne. Stwierdziła, iż oceniając opinię sporządzoną przez skarżącą, egzaminatorzy wskazali na następujące uchybienia pracy: - sporządzenie przez egzaminowaną opinii o niecelowości wnoszenia apelacji, w sytuacji gdy należało wnieść apelację; - wskazanie wadliwej podstawy prawnej opinii (art. 390 k.p.c.); - bezpodstawne przyjęcie, że koszt uzyskania kredytu nie stanowił szkody powodów; przy istnieniu podstaw do uznania, że strony zawarły umowę deweloperską - brak zaskarżenia oddalenia powództwa także w zakresie kwoty 120.000 zł, z tytułu różnicy w cenie sprzedaży lokalu mieszkalnego z miejscem garażowym; - mimo wadliwego przyjęcia przez sąd pierwszej instancji początkowej daty płatności odsetek zasądzonych od uwzględnionej części roszczenia, brak zaskarżenia orzeczenia w zakresie odsetek; - wadliwą ocenę rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w wyroku - sąd wzajemnie zniósł koszty procesu, w sytuacji gdy nie miał ku temu podstaw, natomiast autorka pracy przyjęła, że to rozstrzygnięcie nie narusza interesów powodów; -opracowana przez zdającą opinia nie uwzględnia interesu powodów. Komisja podkreśliła, że podejmując decyzję co do wniesienia apelacji lub przygotowania opinii o niecelowości skarżenia wyroku sądu pierwszej instancji, zdająca działała jako fachowy pełnomocnik powodów. Dlatego też pozytywna ocena pracy jest uzależniona od tego, czy zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie, przyjęte po przeanalizowaniu treści rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji i argumentów zawartych w jego uzasadnieniu, uwzględnia interesy strony reprezentowanej przez zdającą. Mimo rozbieżności w ocenie dwóch niezależnych egzaminatorów, z których jeden ocenił pracę na ocenę dostateczną, a drugi jako niedostateczną, obaj egzaminatorzy byli zgodni co do tego, że opinia opracowana przez zdającą jako fachowego pełnomocnika powodów, nie uwzględnia interesu strony, którą skarżąca reprezentowała. Komisja podzieliła stanowisko skarżącej, iż Opis istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego nie wiąże egzaminatorów i nie stanowi podstawy oceny pracy egzaminacyjnej a ze stanu faktycznego przedstawionego w zadaniu egzaminacyjnym nie wynika, że kategorycznie należało przyjąć, że strony zawarły umowę deweloperską, a nie umowę przedwstępną. Stwierdziła także, iż sporządzona przez skarżącą opinia prawna została opracowana z zachowaniem wymogów formalnych i jej redakcja jest przejrzysta, jednakże skarżąca nie dostrzega, że znaczna część argumentacji merytorycznej zawartej w opinii jest przedstawiona jednostronnie, bez uwzględnienia rozbieżności istniejących w orzecznictwie i literaturze co do charakteru umowy, która łączyła strony. Komisja podniosła, iż w stanie faktycznym przedstawionym w kazusie egzaminacyjnym należało wnieść apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Tylko bowiem wnosząc apelację opartą na prawidłowo skonstruowanych zarzutach (w tym wypadku naruszenia prawa materialnego) interes powodów zostałby należycie zabezpieczony. Co więcej, praca egzaminacyjna nie powinna również zostać negatywnie oceniona nawet w sytuacji, gdyby zdająca sporządziła apelację, prezentując stanowisko, iż strony zawarły umowę przedwstępną. Błędem jednak było przygotowanie opinii o braku podstaw do wnoszenia apelacji albowiem w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym istniały podstawy do zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w zakresie oddalającym roszczenie o odszkodowanie z tytułu różnicy w cenie lokalu będącego przedmiotem umowy. Gdyby skarżąca odpowiednio przedstawiła argumentację prawną, pozwoliło by to na podważenie stanowiska Sądu Okręgowego w części oddalającej roszczenie powodów wyrażające się w różnicy cen lokalu, nawet w sytuacji przyjęcia założenia, że strony zawarły umowę przedwstępną. Zdająca powinna więc rozważyć interes reprezentowanej przez siebie strony i przedstawić argumenty przemawiające za koniecznością zasądzenia na rzecz powodów kwoty 150 tys. stanowiącej różnicę wartości przedmiotowego lokalu. Nadto nietrafne jest stanowisko zdającej, odnośnie oceny, że powodowie nie udowodnili, iż ponieśli szkodę w kwocie 10.000 zł, z tytułu wydatków związanych z zawarciem umowy o kredyt hipoteczny, zaciągnięty w związku z planowanym zakupem przedmiotowego mieszkania jak również stanowisko zdającej, iż Sąd prawidłowo ustalił datę płatności odsetek od uwzględnionej części powództwa. A zatem należało zaskarżyć przedmiotowy wyrok także w zakresie początkowego biegu terminu odsetek, żądając zmiany rozstrzygnięcia w tej części. Organ wywiódł również, iż rozstrzygnięcie o kosztach procesu za pierwszą instancję zostało wydane z obrazą art. 100 zd.1 k.p.c. i jest krzywdzące dla powodów. Zatem w ich interesie należało zaskarżyć wyrok także w tej części (chociażby zażaleniem, gdyby nie była wnoszona apelacja). W konkluzji Komisja stwierdziła, iż biorąc pod uwagę kryteria określone w art. 364 i art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz treść opinii sporządzonej przez egzaminowaną wystawienie oceny niedostatecznej z pracy cywilnej należało uznać za zasadne. Jednocześnie Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy, w jej całokształcie i ponownie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia, dokonała w tym zakresie weryfikacji opinii egzaminatorów. Oceny wyrażone w tych opiniach Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła w całości, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. S., zwana dalej skarżącą, wniosła uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj.: - art. art. 36(4) ust. 6 i art. 36(5) ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj. -art. 7, 8, 77 i 107 § 3 kpa. Nadto skarżąca wniosła o zwrócenie się do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości o przedstawienie informacji, ile osób egzaminowanych przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] i Komisję Egzaminacyjną nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2010 r. z siedzibą w [...] sporządziło z części trzeciej egzaminu opinię o braku podstaw do wnoszenia apelacji i jaką ocenę z tej części egzaminu osoby te otrzymały - na okoliczność ustalenia, że wydając zaskarżoną uchwałę organ administracji naruszył zasadę równości wobec prawa. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty wskazując m.in., iż zaskarżona uchwała jest wadliwa w zakresie pominięcia zarzutów metodologicznych ujętych w odwołaniu, znaczenia kryteriów oceniania oraz zarzutu nieobiektywności i pełnej dowolności w ocenie prac przejawiającego się w tym, że pozostali zdający przed Komisją Egzaminacyjną nr [...] i Komisją Egzaminacyjną nr [...] w [...], którzy sporządzili opinię prawną zamiast apelacji otrzymali oceny pozytywne z zadania z prawa cywilnego. Nadto Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości po pierwsze zajęła się jedynie zbadaniem prawidłowości wystawienia skarżącej ocen niedostatecznej z jednej części egzaminu, podczas gdy ze względu na zapis art. 36(6) ust. 1 ustawy o radcach prawnych, powinna skontrolować również przebieg i osiągnięte wyniki z pozostałych części tego egzaminu, po drugie Komisja nie rozpatrzyła wszystkich żądań zdającej zawartych w odwołaniu i nie ustosunkowała się do nich w uzasadnieniu podjętej uchwały. Komisja nie wyjaśniła także, czy i w jakim zakresie egzaminatorzy oceniając prace skarżącej stosowali jako kryterium oceny opis istotnych zagadnień, które jako kryterium oceny nie miało podstaw w przepisach ustawy o radcach prawnych. Zbadanie tej kwestii ma, w ocenie skarżącej, istotne znaczenie, albowiem w myśl art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych egzaminatorzy dokonując oceny pracy z poszczególnych części (od drugiej do piątej) egzaminu powinni kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi odnosząc je indywidualnie do każdej pracy, a nie stosować inne kryteria wynikające z przepisów wykonawczych. Skarżąca stwierdziła, iż organ odwoławczy uznając część zarzutów za niemerytoryczne i pozbawione podstaw winien wskazać przyczyny, dla których dane zarzuty uznaje za niemerytoryczne. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ ograniczył się do jedynie arbitralnego stwierdzenia. Co więcej Komisja II stopnia nie wyjaśniła, czy rację ma zdająca wskazując, że inni zdający, którzy sporządzili opinię prawną zamiast apelacji otrzymali oceny pozytywne z zadania z prawa cywilnego. Jeżeli strona postępowania administracyjnego twierdzi, że zasada równości wobec prawa jest w jej sprawie naruszona, organ administracji ma obowiązek przeprowadzić wnikliwe postępowanie wyjaśniające dla ustalenia, czy istotnie zarzut taki jest zasadny, to jest - czy w sprawach, na które powołuje się strona, rzeczywiście zapadały decyzje o odmiennej treści i czy rzeczywiście były to sprawy, w których występowała analogiczna sytuacja faktyczna i prawna. W każdym takim wypadku do zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa organ administracji powinien się ustosunkować w uzasadnieniu decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. nr 70 poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy. Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36(6) ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36(8) ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36(8) ust. 11 ustawy o radcach prawnych). W myśl przepisu art. 36(8) ust. 12 ustawy o radcach prawnych do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 kpa, w myśl którego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r. Sa/Wr 1996/95 ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987, IV SA 385/87). Zgodnie z art. 36(8) ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej li stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U.09.164.1314) Zgodnie z § 5 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Rozporządzenie to reguluje m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej, nie zmienia jednak (i nie może zmieniać) norm wynikających z odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. Rozporządzenie to również wskazuje, że przedmiotem ostatecznej oceny Komisji Odwoławczej jest cała uchwała Komisji Egzaminacyjnej. Organ odwoławczy rozpatruje więc sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie mając w szczególności na uwadze przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z "luzu decyzyjnego", na co wskazuje przepis art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych w myśl którego, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (v. art. 36 (5) ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Luz decyzyjny, z którego korzysta organ jest związany z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sądowa kontrola uchwały Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia w sposób wystarczający odniosła się do każdego zarzutu podnoszonego w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...] uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Sąd podziela w całości ocenę dokonaną przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Komisja wskazała, iż podstawą, dla której praca skarżącej została oceniona negatywnie, było w szczególności - sporządzenie opinii o niecelowości wnoszenia apelacji, w sytuacji gdy należało wnieść apelację, wskazanie wadliwej podstawy prawnej opinii (art. 390 k.p.c.), bezpodstawne przyjęcie, że koszt uzyskania kredytu nie stanowił szkody powodów, przy istnieniu podstaw do uznania, że strony zawarły umowę deweloperską - brak zaskarżenia oddalenia powództwa także w zakresie kwoty 120.000 zł, z tytułu różnicy w cenie sprzedaży lokalu mieszkalnego z miejscem garażowym. Nadto mimo wadliwego przyjęcia przez sąd pierwszej instancji początkowej daty płatności odsetek zasądzonych od uwzględnionej części roszczenia, skarżąca nie zaskarżyła orzeczenia w zakresie odsetek, wadliwie oceniła rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w wyroku - sąd wzajemnie zniósł koszty procesu, w sytuacji gdy nie miał ku temu podstaw, natomiast skarżąca przyjęła, że to rozstrzygnięcie nie narusza interesów powodów. Opracowana przez skarżącą opinia nie uwzględnia interesu powodów co wskazali - mimo rozbieżności w ocenie - dwaj niezależni egzaminatorzy, z których jeden ocenił pracę na ocenę dostateczną, a drugi jako niedostateczną. Ostateczna zatem ocena z przedmiotowej pracy pisemnej stanowi ocenę negatywną – tj. niedostateczną, jako że średnia arytmetyczna wystawionych ocen cząstkowych wyniosła poniżej 3,00. Należy podzielić stanowisko organu, iż wskazane wyżej błędy świadczą o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce. Bardzo obszerne i wyczerpujące, a przy tym trafne, wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust.1 , art. 6 ust.1 i art. 7 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych. (art. 4 ust.1 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. art. 6 ust.1 Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami art. 7. Pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe art. 2 Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana.) Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. W konsekwencji wadliwość sporządzonej przez skarżącą opinii prawnej uzasadniała otrzymaną przez nią ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego. W rozpatrywanej sprawie ocena konkretnego pisma została uzasadniona w sposób wystarczający i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować. Jednocześnie należy podkreślić, iż Opis istotnych zagadnień, jako instrument o charakterze wewnętrznym, miał znaczenie jedynie pomocnicze przy dokonywaniu oceny pracy; ocena ta dokonana została indywidualnie przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu kryteriów ustawowych. Odnosząc się do stanowiska skarżącej dotyczącego różnorodnych rozstrzygnięć w innych komisjach egzaminacyjnych należy zauważyć, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 Kpa. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie. Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także zarzucanego przez skarżącą naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. . .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło