VI SA/Wa 154/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...]do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w W. stwierdzającą uzyskania przez A. K. z egzaminu adwokackiego oceny negatywnej. Zdająca z pierwszej części egzaminu (zestaw pytań testowych) otrzymała 80 punktów (ocenę dobrą), z części drugiej (prawo karne) – ocenę dostateczną, z części trzeciej (prawo cywilne) – ocenę bardzo dobrą, z części czwartej (prawo gospodarcze) – ocenę dostateczną plus, natomiast z części piątej (prawo administracyjne) – ocenę niedostateczną. Piąta część egzaminu polegała na sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub (w przypadku uznania braku podstawy do wniesienia skargi) na sporządzeniu opinii prawej. A. K. sporządziła skargę do sądu administracyjnego ocenioną przez dwóch egzaminatorów w ocenach cząstkowych na niedostateczną. Egzaminatorzy za nietrafny uznali zarzut o naruszeniu w zaskarżonej decyzji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Wskazane uchybienie jak podkreślono, świadczy o elementarnym braku wiedzy w zakresie trybu odwoławczego i dyspozycji przepisu art. 138 § 1 k.p.a. oraz nadzwyczajnego trybu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Egzaminatorzy uznali jako brak pracy niepodniesienie zarzutów z przepisów art. 8, art. 10, 40 § 2, 91 § 1, 92, 94 § 1 i § 2 k.p.a., co w ocenie jednego ze sprawdzających jest istotne w kontekście tego, że zdający ma być adwokatem (ma dostrzegać takie naruszenia, co ma być wyrazem sprawnego poruszania się po zagadnieniach proceduralnych, bardzo istotnych w pracy adwokackiej, co bardzo negatywnie wpływa na ogólną ocenę pracy). Sprawdzający stwierdzili, że pomimo przywołania art. 135 p.p.s.a nie dostrzeżono, że przedmiotem oceny jest, co do zasady, decyzja organu II instancji, a decyzja organu I instancji podlega kontroli o tyle, o ile zgodnie z art. 135 p.p.s.a. jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Jeden z egzaminatorów podkreślił, że M. K. co prawda sformułowała w pracy egzaminacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji, jednakże jako podstawowy sformułowała wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o art. 145 pkt 2 p.p.s.a, który był konsekwencją przyjęcia błędnej koncepcji naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określonej w przepisie art. 15 k.p.a. Za brak pracy uznano również brak zamieszczenia wzmianki o uiszczeniu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz nie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] A. K. złożyła odwołanie domagając się jej zmiany poprzez stwierdzenie, że z egzaminu uzyskała ocenę pozytywną. Uchwale zarzuciła naruszenie przepisu art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. przez zastosowanie wadliwego kryterium oceny zadania z piątej części egzaminu adwokackiego. Zdaniem odwołującej, zarzuty sformułowane w opracowanej skardze były właściwe, które potwierdzały słuszność wybranej przez nią koncepcji zaskarżenia decyzji organu odwoławczego z powołaniem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W ocenie A. K. sporządzona przez nią praca egzaminacyjna z prawa administracyjnego spełnia wszystkie ustawowe kryteria. Zdaniem skarżącej słusznie zanegowała prawo organu II instancji do przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego, w tym rozprawy administracyjnej, która w jej ocenie nie była dopuszczalna, zatem wadliwość jej przeprowadzenia (zarzuty art. 40 § 2, 91 § 1, 92, 94 § 1 i § 2 k.p.a.) nie miały w ogóle znaczenia. Wskazała, że istotą sprawy nie było "uzdrawianie postępowania przed II instancją, ale aby w ogóle wyłączyć możliwość prowadzenia sprawy przed II instancją zanim co do strony nie wypowiedział się organ I instancji." Wskazała, że zarzut obrazy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. był uzasadniony specyfiką sytuacji, w której strona domagała się wszczęcia trybu nadzwyczajnego (tyle, że nieprawidłowego wznowieniowego). Wymienioną na wstępie uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy. Wskazując na przepisy ustawy Prawo o adwokaturze i Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) Komisja uznała za właściwe odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu z jednoczesną oceną całościową zaskarżonej uchwały. Wskazując na art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego Komisja stwierdziła, że wbrew twierdzeniu zdającej, jej mocodawca (Marek Kowalski) nie miał przed organem I instancji statusu strony postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy nie wynikało, by obiekt usytuowany na działce sąsiedniej oddziaływał na działkę M. Kowalskiego, nie były wskazane odległości tego obiektu do granicy działki mocodawcy zdającej. Okoliczność dotyczącą tej odległości, w świetle istnienia lub nie interesu prawnego M. Kowalskiego, należało zbadać. Organ II instancji przeprowadzając rozprawę badał istnienie po stronie M. Kowalskiego interesu prawnego oraz doręczył mu decyzję administracyjną. Tymi działaniami, zdaniem Komisji II Stopnia, organ odwoławczy zmierzał do zapewnienia M. Kowalskiemu czynnego udziału w postępowaniu i sanował fakt nie przyznania mu tego statusu w postępowaniu przed organem I instancji, tym bardziej, że organ II instancji, jak wynikało ze stanu faktycznego sprawy, badał ten status stwierdzając, że nie ma on interesu prawnego w sprawie. Brak zatem było, zdaniem Komisji, uzasadnienia dla konstruowania w stosunku do organu I instancji zarzutów z art. 28 i art. 138 k.p.a. w sytuacji, gdy uchybienia te zostały wyeliminowane w postępowaniu przed organem odwoławczym. Komisja podkreślała, że sam fakt bycia przez M. Kowalskiego sąsiadem nieruchomości, na której miał być wzniesiony obiekt budowlany, w świetle art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stwarzał mu tylko potencjalny status strony. Zdaniem Komisji II Stopnia organ II Instancji prawidłowo potraktował podanie M. Kowalskiego jako odwołanie. Komisja podkreśliła, że na negatywną ocenę końcową pracy miał wpływ błędnie sformułowany zarzut o naruszeniu w zaskarżonej decyzji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie zauważono, że zdająca nie dostrzegła, że decyzja organu I instancji nie miała przymiotu decyzji ostatecznej, a zatem nie było możliwe zastosowanie trybu wznowienia postępowania, a skoro pismo M. Kowalskiego wpłynęło do organu w terminie do złożenia odwołania, to organ mógł potraktować "podanie" M. Kowalskiego wyłącznie jako odwołanie, z zatem niezbędne było jego merytoryczne rozpatrzenie. Komisja stwierdziła, że zdająca nie dostrzegła istoty naruszenia przepisów postępowania – art. 40 § 2, art. 91 § 1, art. 92, art. 94 § 1 i § 2 k.p.a., a także nie przywołała zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Połączenie uchybień popełnionych przez organ odwoławczy z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, zdaniem Komisji stwarzało dodatkowo możliwość zamieszczenia w uzasadnieniu skargi szerszej argumentacji prawnej i zwiększenia jej wartości merytorycznej. Od uchwały A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania. Uchwale zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 6, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepisów ustawy Prawo o adwokaturze – art. 78e ust. 2. Skarżąca wskazała, że w pracy egzaminacyjnej zachowała wymogi formalne skargi, właściwie zastosowała przepisy prawa i umiejętnie je zinterpretowała oraz zaproponowała sposób rozstrzygnięcia problemu z jak najlepszym uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała. Skarżąca zarzuciła uchwale, że Komisja II Stopnia nie kierowała się oceną zastosowanych przez skarżącą przepisów prawa, ani przyjętego przez skarżącą rozwiązania, które wedle Komisji przesądzają o poprawności pracy. Zdaniem skarżącej Komisja II stopnia nie zauważyła podstawowego faktu, że rozwiązując zadanie egzaminacyjne, skarżąca zaskarżyła decyzję organu II instancji w całości, wnosząc skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie za pośrednictwem organu II instancji, z zachowaniem wymogów formalnych i wnioskiem o przyznanie kosztów postępowania. Tym samym wypełniła kryterium ustawowe. Skarżąca podniosła, iż w ocenie pracy przez Komisję II stopnia zostało przyjęte kryterium nieznane ustawie Prawo o adwokaturze w postaci oceny pracy pod kątem przepisów, które nie zostały przywołane w skardze, a które zdaniem Komisji II stopnia, powinny zostać przywołane. Zdaniem skarżącej oceniając pracę należało dokonać jedynie pod kątem zasadności przywołanych zarzutów, a nie zarzutów, których skarżąca nie przywołała, a które w ocenie Komisji powinna przywołać, gdyż jest to kryterium nieznane ustawie. Skarżąca zarzuciła, że Komisja II stopnia nie dochowała staranności w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego w zadaniu egzaminacyjnym, który został ustalony dowolnie bez oparcia z treścią kazusu egzaminacyjnego. Podnosiła, że wbrew twierdzeniu Komisji z treści zadania egzaminacyjnego nie wynikało, że obiekt budowlany na działce 123/1 oddziałuje na działkę M. Kowalskiego, bo nie podano odległości obiektu budowlanego do granic działki M. Kowalskiego, wskazała, że w zadaniu egzaminacyjnym jednoznacznie stwierdzono, że działki te sąsiadowały ze sobą, i na tym stwierdzeniu można było domniemywać, że działka M. Kowalskiego jako działka sąsiednia znajdowała się w strefie oddziaływania, co oznacza, że M. Kowalski był stroną. Wskazała, że Komisja błędnie przyjęła, że organ II Instancji badał status M. Kowalskiego jako strony, podczas gdy w treści zadania egzaminacyjnego takiego stwierdzenia przez organ II instancji nie było. Wskazała, że organ I instancji był obowiązany zapewnić M. Kowalskiemu udział w postępowaniu tj. zawiadomić go o wszczęciu postępowania i uwzględnić jego stanowisko w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a następnie zawiadomić o zebranych w sprawie dowodach i materiałach przed wydaniem decyzji i doręczyć decyzję M. Kowalskiemu. Wskazała, że organ nie eliminując z obrotu prawnego wydanej w ten sposób decyzji naruszył przepis art. 15 k.p.a. Odnośnie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podkreśliła, że wobec strony decyzja organu I instancji nigdy nie została wydana ani jej doręczona. Strona nie była adresatem decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że strona nie wniosła formalnie odwołania, ani też nie wniosła o wszczęcie trybu odwoławczego i w tym zakresie organ popełnił błąd, przesądzając o tym, że nie można wszcząć trybu nadzwyczajnego z uwagi na to, że decyzja jest nieostateczna, ale powinien wyjaśnić, co strona wnosiła. W przekonaniu skarżącej organ powinien był wszcząć z urzędu działania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, zamiast wszczynać postępowanie odwoławcze wbrew wnioskowaniu stron i sformułowanie zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w skardze nie mogło stronie zaszkodzić. Wskazała, że niezależnie od powyższego w skardze z ostrożności procesowej podniosła, iż organ II instancji powinien był uchylić decyzje organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a zatem zastosować art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem skarżącej rozprawa administracyjna przed organem II instancji nie miała znaczenia z perspektywy obrony praw strony, ponieważ nie poprawiała sytuacji procesowej strony, która została pozbawiona prawa do jednej instancji. Skarżąca uznała, że organ II instancji dopuścił się przy wezwaniu na rozprawę administracyjną uchybień proceduralnych, co w przedmiotowej sprawie miało znaczenie drugorzędne. Wskazała, że to nie nieprawidłowości w zawiadomieniu o rozprawie administracyjnej stanowią istotę sprawy, ale jest nią naruszenie podmiotowego prawa strony do dwuinstancyjnego postępowania, stanowiącego jedną z podstawowych zasad administracyjnych. Kryterium oceny pracy nie jest zapewnienie praw procesowych pełnomocnikowi, ale realizacja jak najlepiej pojętego interesu strony, którym w przedmiotowej sprawie była walka o prawo do dwu instancji i powrót sprawy przed organ I instancji. Wskazując na naruszenie ustawy Prawo o adwokaturze skarżąca stwierdziła, że sporządzona przez nią praca egzaminacyjna byłaby przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny i w ramach podniesionych w niej zarzutów byłaby uwzględniona. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosiła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w składzie 8 członków, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, a do składu komisji egzaminacyjnych kandydatów na członków wskazują: Minister Sprawiedliwości - 4 egzaminatorów i 4 zastępców egzaminatorów, Naczelna Rada Adwokacka - 4 adwokatów jako egzaminatorów i 4 adwokatów jako zastępców egzaminatorów (art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze – dalej jako P.a.). Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3 P.a., a członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw, z art. 78h ust. 8 P.a., do wyłączenia ich z Komisji. Zgodnie z art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi (art. 78d ust. 3 P.a.). Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego. Z tej części egzaminu A. K. uzyskała ocenę dobrą. Druga część egzaminu adwokackiego, zgodnie z art. 78d ust. 5 P.a., polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu A. K. otrzymała ocenę dostateczną. Trzecia część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 6 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę bardzo dobrą. Czwarta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Za rozwiązania zadania z tej części egzaminu A. K. otrzymała ocenę dostateczną plus. Piąta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 8 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu A. K. otrzymała ocenę niedostateczną przy zgodnych ocenach cząstkowych egzaminatorów również niedostatecznych. Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu. Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Także pozostałe wymagania co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia. Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 P.a.). Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 P.a. który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim. Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się wyłącznie do poszczególnych zarzutów podnoszonych w odwołaniach. Takie opinie w sprawie zadań skarżącej członkowie Komisji II stopnia sporządzili uznając, że z zadania z zakresu prawa administracyjnego zasadnie otrzymała ocenę niedostateczną. W tym zakresie Komisja II stopnia, z zachowaniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowo uzasadniła dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa. Komisja II stopnia szczegółowo opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania z prawa administracyjnego na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze (dalej jako P.a.) oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00. Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej z prawa administracyjnego wydali oceny cząstkowe – 2, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych za tą prace nie przekraczając 3 punktów, a więc musiała również być negatywną. Nie zachodziła zatem konieczność zastosowania procedury określonej w art. 78e ust. 5 i ust. 6 P.a. W związku z tym zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 2 P.a. egzaminatorzy dokonali oceny z prawa administracyjnego negatywnie (2). Ponieważ w myśl art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze skarżąca nie otrzymała ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z jednej z części uzyskała ocenę negatywną, ocena z całego egzaminu nie mogła być pozytywna. Jak trafnie podkreślała Komisja II Stopnia, rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy. Komisja II stopnia zasadnie, w ocenie składu orzekającego Sądu stwierdziła, że organ II instancji słusznie uznał podanie złożone przez Marka Kowalskiego (stronę postępowania w zadaniu egzaminacyjnym) jako odwołanie. Wpłynęło bowiem do organu odwoławczego w terminie do złożenia odwołania i odnosiło się do decyzji nieostatecznej. Słuszny zatem był zarzut stawiany pracy przez egzaminatorów oraz podtrzymany przez Komisję II stopnia co do redakcji zarzutów zawartych w skardze o naruszeniu w zaskarżonej decyzji przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. "przez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji". Nie można bowiem mieszać postępowania odwoławczego z trybem nadzwyczajnym. Jeżeli zatem podanie M. Kowalskiego zostało potraktowane, jak nakazują przepisy postępowania, jako odwołanie, organ odwoławczy nie mógł procedować w trybie nadzwyczajnym. Stąd zarzuty błędnego sformułowania skargi w tym zakresie były uzasadnione. W ocenie składu orzekającego Sądu zarówno egzaminatorzy, jak i Komisja II stopnia zasadnie wskazywali na zarzut braku podniesienia w skardze naruszenia przepisów art. 40 § 2 k.p.a. Naruszenie tego przepisu przez niepowiadomienie ustanowionego przez stronę pełnomocnika o rozprawie administracyjnej nie ma znaczenia drugorzędnego, jak stwierdzała skarżąca w skardze. Przez ustanowienie pełnomocnika strona zapewnia sobie bezpieczeństwo procesowe w toczącej się sprawie. Zatem naruszenie wymienionego przepisu istotnie godzi w prawa strony, na co słusznie zwróciły uwagę obie Komisje. Także zasadnie zarzucono pracy skarżącej niepowołanie zarzutów z przepisów art. 91 § 1, art. 92 i art. 94 § 1 i § 2 k.p.a. Wszystkie te przepisy mają także na względzie zapewnienie stronie jej praw w toczącym się postępowaniu, podobnie jak przepis art. 10 § 1 k.p.a. również nie podniesiony przez zdającą w pracy egzaminacyjnej. Zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 P.a., egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. Cytowany przepis, określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającej nie przewidują odmiennego jej traktowania od takiego jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. W tym miejscu należy podkreślić, że argumentacja skarżącej, iż sąd administracyjny przyjąłby do rozpoznania sporządzoną przez skarżącą skargę nie może skutecznie negować oceny tej pracy. To jakie decyzje podjąłby sąd administracyjny nie wchodziło w zakres wymagany egzaminem, gdyż zdająca złożoną pracą powinna wykazać się wiedzą prawniczą oraz właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciły uwagę obie Komisje. Egzamin adwokacki jest bowiem dla predestynującej do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Obie Komisje zbadały sporną pracę skarżącej wypowiadając się merytorycznie w swoich ocenach (cząstkowych egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej) i w uchwale, a także w opiniach (członkowie Komisji II stopnia) oraz w zaskarżonej uchwale. Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o adwokaturze, co było przedmiotem wcześniejszych omówień. Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu adwokackiego dokonali niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy kompetentni z tej dziedzin prawa, oceniając opracowanie skarżącej na ocenę niedostateczną. Komisja II Stopnia odnosząc się do wszystkich zarzutów, wykazała jednocześnie, na podstawie ocenianego zadania, istotne jego uchybienia, które nie dawały podstawy do zakwalifikowania tego zadania jako wykonanego poprawnie. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzenie postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.