VI SA/Wa 1541/04

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. Ż. i K. Ż. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wstrzymania wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej K. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] sierpnia 2010 r. – data stempla pocztowego) skarżąca K. Ż. wniosła o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżąca podniosła, iż jest rencistką III grupy inwalidzkiej z uwagi na pogarszający się wzrok. Podała, że renta, którą pobiera w wysokości 768,66 zł brutto, stanowi jedyne źródło utrzymania jej i męża. Małżonek skarżącej nie osiąga dochodów, gdyż otrzymał "zakaz prowadzenia działalności rolniczej na nieruchomości" będący przedmiotem niniejszej sprawy. Jako jedyny składnik majątkowy skarżąca wskazała nieruchomość rolną o powierzchni 6,73 ha fizycznych (tj. 3,67 ha przeliczeniowych) stanowiącą współwłasność skarżącej i jej małżonka. Zarządzeniem z dnia [...] września 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za rok 2009, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego skarżącej, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego, c) zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez męża skarżącej statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych) ewentualnie zaświadczenia KRUS o objęciu męża skarżącej ubezpieczeniem rolniczym, d) dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych przez męża skarżącej nieruchomości i miejsce ich położenia (np.: zaświadczenia właściwego urzędu gminy lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości), e) oświadczenia, czy mąż skarżącej otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak to w jakiej wysokości, f) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia [...] października 2010 r., w którym podniosła, iż wraz z mężem mieszka u córki, która pokrywa wydatki związane z mieszkaniem (poza rachunkami za telefon i internet). Małżonkowie nie posiadają oszczędności ani rachunków bankowych. Nie otrzymywali też żadnych dopłat unijnych. Małżonek skarżącej nigdzie nie pracuje (jego prace zostały wstrzymane decyzją Ministra Środowiska), a skarżąca ze względu na chorobę oczu nie może podjąć zatrudnienia. Do niniejszego pisma skarżąca załączyła: - roczne obliczenie podatku skarżącej przez organ rentowy za rok podatkowy 2009 [...], - decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego od nieruchomości na rok 2010 r. [...], - fakturę VAT za telefon stacjonarny [...], - potwierdzenie wypłaty świadczenia rentowego [...], - fakturę VAT za internet [...]. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej ppsa), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W pierwszej kolejności należy podnieść, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za rok 2009, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, skarżąca przedłożyła roczne obliczenie jej podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2009. Dokument ten wskazuje, że skarżąca z tytułu renty uzyskała w zeszłym roku dochód w wysokości 9.135,54 zł [...]. Nie dowodzi natomiast tego, że powyższe świadczenie rentowe w wysokości 695,79 zł netto [...], stanowi wyłączny dochód małżonków. Okoliczność tę można wykazać poprzez przedłożenie ww. żądanych przez Sąd odpisów zeznań podatkowych małżonków bądź zaświadczeń z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego przez nich dochodu, których to dokumentów skarżąca nie nadesłała. Jednocześnie skarżąca nie wypowiedziała się, czy jej mąż posiada status osoby bezrobotnej, jak również nie wskazała, czy jest on objęty ubezpieczeniem rolniczym. Jako wydatki ponoszone przez małżonków skarżąca wymieniła opłatę za telefon stacjonarny – 28,14 zł [...] oraz opłatę za internet – 49 zł [...]. Ponadto małżonkowie zobowiązani są do uiszczenia podatku rolnego od nieruchomości w wysokości 52 zł kwartalnie [...]. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty nadesłane przez skarżącą nie przedstawiają w sposób zupełny sytuacji majątkowej jej i jej małżonka. W szczególności nie potwierdzają podnoszonej przez skarżącą okoliczności, iż pobierana przez nią renta stanowi wyłączny dochód małżonków. W konsekwencji nie jest możliwe uznanie, iż ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy K. Ż. wypełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało postanowić jak w sentencji.