VI SA/Wa 1544/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat J. Z. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r. o odmowie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: zasądzić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat J. Z., [...] ul. [...]., W., kwotę 180 złotych (sto osiemdziesiąt złotych) oraz kwotę 39,60 złotych (trzydzieści dziewięć złotych sześćdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 15, 40 złotych (piętnaście złotych czterdzieści groszy) uiszczonej opłaty pocztowej. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w dniu [...] listopada 2008 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 marca 2009 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. (przesłanym Sądowi do wiadomości) Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała o wyznaczeniu adwokat J. Z. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W dniu [...] maja 2009 r. do Sądu wpłynął wniosek ww. pełnomocnik o "zasądzenie na rzecz (...) Kancelarii kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, podwyższonych o podatek od towarów i usług." Jednocześnie pełnomocnik z urzędu oświadczył, że koszty te nie zostały uregulowane w całości ani w części. Pełnomocnik stwierdziła ponadto brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Do przedmiotowego wniosku zostały załączone: pełnomocnictwo udzielone w dniu [...] maja 2009 r. przez skarżącego oraz wypełniony formularz dla adwokatów i radców prawnych świadczących pomoc prawną z urzędu. Postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r. referendarz sądowy odmówił pełnomocnikowi z urzędu przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia podano, że art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), expressis verbis stanowi, iż wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony adwokat (a nie jego kancelaria). Przez wyznaczonego adwokata należy rozumieć adwokata wskazanego przez właściwą okręgową radę adwokacką. Po wtóre, ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi przysługuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. O ile w razie sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z jej wniesienia, o tyle w wypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona stronie. Wprawdzie zarówno § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.), jak i przepisy p.p.s.a. nie przewidują obowiązku przedkładania Sądowi sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże sporządzenie takiej opinii i przekazanie jej stronie powinien wykazać pełnomocnik ubiegający się o wynagrodzenie. Sąd może poprzestać na jego oświadczeniu w tym przedmiocie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 93/04, ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 33 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, niepubl.). We wniosku z dnia [...] maja 2009 r. (data wpływu do Sądu) pełnomocnik skarżącego oświadczyła jedynie, że stwierdza brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Oświadczenie tego rodzaju nie spełnia opisanych wyżej wymogów, gdyż nie wynika z niego fakt sporządzenia przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ani tym bardziej, że opinia ta została doręczona skarżącemu. Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. adwokat J. Z. wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 25 maja 2009 r., w którym zawarła żądanie przyznania na jej rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w kwocie 180 złotych. Podała, że sporządziła opinię w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, którą w dniu [...] maja 2009 r. przesłała zarówno skarżącemu jak i Dziekanowi ORA. Przedmiotowa opinia z dnia [...] maja 2009 r. została załączona do sprzeciwu wraz z kserokopiami druków pocztowych potwierdzających fakt jej nadania. Pełnomocnik podkreśliła, że z przepisów ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika obowiązek składania do Sądu opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 p.p.s.a.). Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków, nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. O ile w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z jej wniesienia, o tyle w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Opinię sporządza się bowiem dla strony i w jej interesie. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu sprzeciwu, przepis § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), ani też żaden z przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewidują natomiast obowiązku przedkładania Sądowi sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Powołany § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku - przyznanie wynagrodzenia wiąże jedynie z obowiązkiem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uprawnienia Sądu do ustalenia, czy pomoc prawna została udzielna, także nie wynika norma stwierdzająca, że wyłącznym dowodem udzielenia pomocy prawnej jest przedstawienie Sądowi pisemnej opinii. Jednakże należy mieć na uwadze, że pełnomocnik, ustanowiony w związku z przyznaniem stronie prawa pomocy, otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a., w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przypadku, gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego złożyła oświadczenie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, przedstawiła także Sądowi kserokopię pisma z dnia [...] maja 2009 r., przesłanego w dniu [...] maja 2009 r. na adres skarżącego (k. [...] akt sądowych), w którym poinformowała skarżącego o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto, z treści wskazanego pisma wynika, że stanowi uzupełnienie ustnego stanowiska pełnomocnika przedstawionego skarżącemu w trakcie rozmowy, która odbyła się w Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika w dniu [...] maja 2009 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że przedstawione oświadczenie potwierdza, że pełnomocnik wykonała na rzecz skarżącego usługę prawną w postaci sporządzenia opinii o braku postaw do wniesienia skargi kasacyjnej i tym samym należy mu się z tego tytułu wynagrodzenie. W tej sytuacji, w oparciu o przepis art. 250 w związku z art. 260 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz stosownie do przepisu § 18 ustęp 1 pkt 2 lit. b) i § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), należało orzec jak w sentencji postanowienia.