VI SA/Wa 1545/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie NSA Otylia Wierzbicka, as. WSA Jakub Linkowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Z.R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi oddala skargę VI SA/Wa 1545/04 Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 63 ust 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U z 2001 r. Nr 57, poz. 603 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi Naczelnika Powiatu w K. z dnia [...] lipca 1974 r. Nr [...] potwierdzającego nabycie prawa własności nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha oznaczonej numerami działek [...][...] wobrębie U. przez P. i L. małżonków R.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w/w akt własności ziemi stał się decyzją ostateczną w dniu [...] września 1974 r.. Z.R. w złożonym wniosku zawiadomił o przestępstwie popełnionym przy uwłaszczeniu małżonków P. i L. R. przedmiotową nieruchomością i wskazał, że opisany akt własności ziemi jest dokumentem fałszywym. Stosownie do art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603 ze zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1991 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27,poz 250) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji i uchylenia bądź zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w tych sprawach podlega umarzaniu. W świetle powyższego z dniem 1 stycznia 1992 r. nie ma prawnych możliwości skutecznego dochodzenia w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych w przedmiocie uregulowania własności gospodarstw rolnych, bez względu na istniejący stan faktyczny. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania Z. R. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], aprobując w pełni stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, wyrażone w uzasadnieniu decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu w Warszawie na wskazaną powyżej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, złożył Z.R., w której to skardze wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i wszystkich poprzednich decyzji wydanych w sprawie z następujących przyczyn: - rażącego naruszenia prawa własności ustalonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 1974 r. o podziale majątku wspólnego (sygn. akt [...]); - skierowania decyzji Nr [...] do J.O., który nie powinien być stroną postępowania; - wyłączenia zastosowania w sprawie art. 156 i następnych kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ust 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie należy stwierdzić, że jest ona zgodna z prawem. Decyzja – Akt Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r., który kwestionuje skarżący wydany został na podstawie art. 1,5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Ustawa ta (zwana uwłaszczeniową) została uchylona przez art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81). Sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości, w których do dnia 6 kwietnia 1982 r. nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie administracyjne oraz sprawy przekazane, po wejściu w życie ustawy, do ponownego ich rozpatrzenia, na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej administracyjnej, zostały przekazane do właściwości sądów (art. 4 i art. 80). Możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej (aktu własności ziemi) stała się prawnie niedopuszczalna z dniem 1 stycznia 1992 r. tj., po wejściu w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128). Przepis art. 63 ust 2 tej ustawy ustanowił zakaz stosowania nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego (wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy uwłaszczeniowej. Jednocześnie w art. 63 ust. 1 ustawy skreślono art. 8 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, stanowiący o przekazaniu do rozpoznania właściwemu sądowi spraw, w których ostateczne decyzje organu administracji państwowej zostały uchylone albo stwierdzono ich nieważność, a w myśl art. 63 ust. 3 ustawy postępowania administracyjne toczące się w trybach nadzwyczajnych podlegały umorzeniu. Organ administracji publicznej był więc zobowiązany na mocy art. 63 ust 3 cyt. ustawy do umorzenia postępowania wszczętego w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi bez dokonywania analizy merytorycznej zasadności wniosku skarżącego. Zarówno decyzja Wojewody [...], jak też Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi były zgodne z przywołanymi przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Należy zauważyć, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r. przepis art. 63 ust 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie narusza wynikających z art. 2 i art. 64 Konstytucji RP zasad ochrony prawnej własności oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny uznał, bowiem, iż przepisy umożliwiające podważenie decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstw rolnych w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. wprowadzają wystarczająco długi okres czasu do zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny podnosi, w cyt. wyroku, iż "przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności praw własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawy z dnia 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami (OTK 2000/1/5) Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm) orzekł jak w sentencji.