VI SA/Wa 1551/25
WyrokWSA w Warszawie2025-08-05
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Honorata Łopianowska, Anna Fyda-Kawula
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd drogą krajową jest zasadne, jeśli brak identyfikacji pojazdu w systemie wynikał z niedostatecznych regulacji prawnych obowiązujących w dacie przejazdu, a użytkownik spełnił wszystkie nałożone na niego obowiązki umowne i administracyjnoprawne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu, umarzając postępowanie administracyjne. Stwierdzono, że w okresie przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o drogach publicznych z dnia 6 maja 2020 r., brak było wystarczających regulacji prawnych nakładających na użytkownika obowiązek aktualizacji danych pojazdu w systemie poboru opłat elektronicznych w przypadku zmiany numeru rejestracyjnego. Skoro przyczyną braku uiszczenia opłaty były wady systemu wynikające z niepełnej regulacji prawnej, a użytkownik spełnił wszystkie nałożone na niego obowiązki, nie można obciążać go skutkami tych wad.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na P. S. za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 28 maja 2019 r. Skarżący poinformował, że w dniu 6 maja 2019 r. pojazd zmienił numer rejestracyjny. Organ nałożył karę, uznając, że pojazd nie był zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat z nowym numerem rejestracyjnym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak udowodnienia nieuiszczenia opłaty oraz bezprzedmiotowość postępowania.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2020 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Skarżącego P. S. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie: Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) Protokolant referent Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2020 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Skarżącego P. S. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] czerwca
2020 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 470), załącznika nr l do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.) oraz art. 50 pkt 1 lit. j) i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniosku P. S. (Skarżący) utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2020 r. nr [...] o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1500 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 28 maja 2019 r. o godz. 10:49:40 zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] na odcinku drogi krajowej [...] (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) - połączenie z autostradą [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciami z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy w pasie drogowym. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili naruszenia był Skarżący.
W dniu 30 sierpnia 2019 r. do Organu wpłynęło pismo Skarżącego, w którym poinformował, że 6 maja 2019 r. kontrolowany pojazd został wykupiony od leasingodawcy i zmianie uległy numery rejestracyjne pojazdu.
W toku postępowania Organ włączył w poczet materiału dowodowego pisma informacyjne Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z 13 oraz 25 września 2019 r. oraz z 20 grudnia 2019 r., z których wynikało, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat na umowie o nr [...] w dniu [...] czerwca
2016 r. o godzinie 18:09:34. Ostatnią zaś zarejestrowaną transakcją w systemie elektronicznego poboru opłat dla tego pojazdu był przejazd z dnia [...] maja 2019 r. o godzinie 16:51:30. Organ wskazał także, że pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany na umowie nr [...] w dniu [...] sierpnia 2019 r. o godzinie 18:22:22, czyli już po naruszeniu. Ponadto Organ ustalił, że w dniu kontroli nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat (ESPO) oraz urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej oraz że użytkownik pojazdu nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia pokładowego viaBox oraz w związku z funkcjonowaniem ESPO, nie dokonywał także wymiany ani zwrotu urządzenia pokładowego viaBox.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ wskazał, że Skarżący poruszał się pojazdem o nr rej. [...], w którym znajdowało się urządzenie viaBox przypisane do pojazdu o nr rej. [...]. Pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat w dniu [...] sierpnia 2019 r. o godzinie 18:22:22, czyli po naruszeniu. W dniu naruszenia nie odnotowano transakcji poboru opłat dla konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Ostatnią zarejestrowaną transakcją w systemie elektronicznego poboru opłat dla pojazdu o nr rej. [...] był przejazd z dnia [...] maja 2019 r. o godzinie 16:51:30. Ponadto Organ zauważył, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje, by ujawnione przez organ naruszenie było konsekwencją nieprawidłowego działania systemu elektronicznego poboru opłat. System wygenerował zapis ewidencyjny o treści: "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". Organ podkreślił, że w przypadku braku komunikacji podczas przejazdu pod bramownicą kontrolną urządzenie viaBox "milczy", tzn. nie wydaje sygnałów dźwiękowych i świetlnych. Użytkownik, spostrzegając brak emisji sygnałów świetlnych lub dźwiękowych powinien niezwłocznie udać się do najbliższego punktu dystrybucji urządzeń w celu sprawdzenia urządzenia viaBox. Organ przypomniał także, że na podstawie § 5 pkt 4 Ogólnych warunków korzystania z konta w trybie przedpłaconym (OWU) użytkownik zobowiązany jest niezwłocznie zgłosić organowi fakt niefunkcjonalności viaBox, odwiedzając dowolny punkt obsługi klienta. Zdaniem Organu, Skarżący nie dopełnił również obowiązku wynikającego z § 3 pkt 2 OWU, zgodnie z którym wszelka zmiana danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym Pojazdu/Pojazdów, w zakresie danych zawartych w Umowie, wymaga natychmiastowej zmiany Umowy w dowolnym MOK, przed skorzystaniem z Drogi Płatnej, co należy potwierdzić podpisaniem aneksu do Umowy lub Umowy z nowymi danymi wprowadzonymi do Systemu. Organ uznał zatem, że w przedstawionych wyżej okolicznościach, kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych została nałożona prawidłowo.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy fakt nieuiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej nie został udowodniony;
- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania, mimo że postępowanie to było bezprzedmiotowe;
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, co nastąpiło na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, zebrania niekompletnego materiału dowodowego, pominięcie jakichkolwiek ustaleń w zakresie dodatniego salda konta Skarżącego, a następnie dokonania dowolnej, sprzecznej oceny tego materiału, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza co do przyczyn niepobrania opłaty oraz załatwienie sprawy w sposób dowolny i nieuwzględnienie interesu społecznego, a także słusznego interesu obywateli, wydanie decyzji bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów Skarżącego, a w konsekwencji powyższych uchybień - naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa poprzez rozstrzyganie wątpliwości wynikających z materiału dowodowego na niekorzyść strony, podczas gdy kierowca poruszał się z dodatnim saldem konta, urządzenie było używane zgodnie z przeznaczeniem, a dane wprowadzone do urządzenia, takie jak kategoria pojazdu i liczba osi nie uległy zmianie.
Jednocześnie Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci decyzji z [...] października 2019 r. nr [...] oraz z [...] stycznia 2020 r. nr [...] na okoliczność bezprzedmiotowości prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2011/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ww. skargę, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku skargi kasacyjnej Skarżącego wyrokiem z 19 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 2018/21 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodne z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Dokonując ponownej kontroli zaskarżonej decyzji organu z 30 czerwca 2020 r., mając na uwadze ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku NSA z 19 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 2018/21, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że miarodajna regulacja ustawowa dotycząca systemu elektronicznego poboru opłat w brzmieniu obowiązującym w dniu wykonania spornego przejazdu (28 maja 2019 r.) w sposób wysoce ograniczony (niepełny) normowała publicznoprawne obowiązki użytkownika dróg krajowych w zakresie przekazywania właściwym organom odpowiednich danych koniecznych do zapewnienia prawidłowego i skutecznego działania technicznego systemu elektronicznego poboru opłat w zakresie odpowiedniej komunikacji urządzenia zainstalowanego w pojeździe na potrzeby pobierania opłat elektronicznych (art. 13i ust. 3-4 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu przejazdu) z tym systemem.
Zgodnie z treścią obowiązujących w dniu spornego przejazdu przepisów, tj. art. 13i ust. 3-4b ustawy o drogach publicznych, podmioty, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, obowiązane do uiszczania opłat elektronicznych, były co do zasady zobowiązane do instalowania w pojazdach odpowiednich urządzeń na potrzeby pobierania tych opłat (ust. 3-4), kierujący pojazdami samochodowymi wyposażonymi w te urządzenia byli zobowiązani do wprowadzenia do tych urządzeń prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 ustawy o drogach publicznych (ust. 4a), natomiast właściciele tych pojazdów oraz ich posiadacze zostali zobowiązani do używania ww. urządzeń zgodnie z ich przeznaczeniem (ust. 4b). Określone obowiązki związane z wnoszeniem i rozliczaniem opłat elektronicznych zostały również określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1406; dalej: "rozporządzenie"). W § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik: 1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną (umowa); 2) odbiera urządzenie od pobierającego opłatę elektroniczną; 3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową; 4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (tryb przedpłaty; tzw. tryb pre-pay); 5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (tryb płatności okresowej z zabezpieczeniem; tzw. tryb post-pay).
Jak podkreślił NSA w powołanym wyroku, w powyższym akcie wykonawczym nie zawarto jednak jakiejkolwiek regulacji, z której wynikałyby dalsze obowiązki publicznoprawne użytkownika drogi publicznej objętej systemem poboru opłat w zakresie aktualizowania danych dotyczących samego użytkownika, pojazdu, dla którego urządzenie zostało wydane (w tym obejmujących numer rejestracyjny), lub wskazania trybu wnoszenia opłaty elektronicznej zgodnie z § 6 ust. 1. Dopiero ustawą z dnia 6 maja 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1087) w związku z ustanowieniem nowego Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, działającego w systemie teleinformatycznym (art. 13hb ust. 1ba i 1bb ustawy o drogach publicznych), z dniem 1 lipca 2020 r. wprowadzono nowe obowiązki korzystających z dróg publicznych, w tym obowiązek rejestracyjny właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Powyższy rejestr zawiera następujące dane: 1) właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu; 2) urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3a ustawy o drogach publicznych, w tym urządzenia mobilnego wraz z oprogramowaniem, o którym mowa w art. 13ia ust. 3d ustawy o drogach publicznych; 3) pojazdów samochodowych, przyczep i naczep; 4) dotyczące trybu wnoszenia opłaty elektronicznej oraz wnoszonego zabezpieczenia; 5) korzystającego z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu (art. 13ia ust. 2 ustawy o drogach publicznych). Istotne jest również to, że rejestr ten zawiera szczegółowe dane dotyczące pojazdu samochodowego, a w szczególności jego numer rejestracyjny (art. 13ia ust. 5 pkt 3 ustawy o drogach publicznych). W art. 13ia ust. 10 ustawy o drogach publicznych nałożono na właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu obowiązek aktualizowania danych zawartych w ww. rejestrze (art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych), niezwłocznie, nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6. Dodatkowo zgodnie z nowym przepisem art. 13ib ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych został zobowiązany przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, o których mowa w art. 13ha ust. 1, uzupełnić rejestr, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, o: 1) kategorię pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 lub liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1; 2) numery rejestracyjne przyczepy lub naczepy stanowiących zespół pojazdów z pojazdem, o którym mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3; 3) numer referencyjny urządzenia wykorzystywanego w pojeździe, o którym mowa w art. 13іa ust. 8.
Tym samym wskazane wyżej obowiązki nie mogły ciążyć na Skarżącym, który wykonywał sporny przejazd drogowy w okresie przed wejściem w życie ww. ustawy nowelizującej z 6 maja 2020 r. Oznacza to, że w dniu wykonania spornego przejazdu podstawę do wyznaczenia zakresu obowiązków publicznoprawnych Skarżącego w zakresie trybu, sposobu i terminu wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania stanowiły przepisy cytowanego rozporządzenia. Możliwość zatem pełnej i skutecznej realizacji obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd na drodze publicznej była uzależniona od realizacji uprzednich obowiązków administracyjnoprawnych, które względem korzystającego z dróg publicznych określono w rozważanym zakresie w § 3 ust. 1 rozporządzenia. NSA podkreślił, że z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wynika jedynie wymóg powiązania urządzenia pokładowego wydanego zgodnie z umową z danym pojazdem, natomiast brak jest podstaw do dokonywania rozszerzającej wykładni i swoistego uzupełniania treści normatywnej tego przepisu przez dodanie zastrzeżenia, że zakres realizacji ww. obowiązku jest w istocie wyznaczony przez umowę cywilnoprawną, w której treści miały być zawarte dane pojazdu (w szczególności jego numer rejestracyjny). W przepisach cyt. rozporządzenia lub samej ustawy nie określono, że użytkownik drogi jest zobowiązany na gruncie regulacji administracyjnoprawnej do aktualizowania danych pojazdu w systemie poboru opłat elektronicznych lub zmiany zawartej umowy z podmiotem pobierającym opłaty elektroniczne.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżący wykonywał przejazd w dniu [...] maja 2019 r. pojazdem, który w maju 2019 r. zmienił numer rejestracyjny z oznaczenia: [...] na oznaczenie: [...]. Sporny przejazd był jednak wykonywany na podstawie zawartej z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną umowy z dnia 17 czerwca 2016 r., w której wskazano numer rejestracyjny ww. pojazdu przed jego zmianą. Poprzedni numer rejestracyjny został również przypisany do urządzenia wykorzystywanego na potrzeby pobierania opłat elektronicznych (art. 13i ust. 3 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca
2020 r.) oraz powiązany z systemem elektronicznego poboru opłat viaTOLL (art. 13hc ust. 1 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca
2020 r.). Ostatni przejazd ww. pojazdu pod dotychczasowym numerem został zarejestrowany w systemie poboru opłat w dniu 21 maja 2019 r., co jest konsekwencją zmiany numeru rejestracyjnego po tym dniu. Z ustaleń Organu nadto wynika, że 28 maja 2019 r. sporny przejazd pojazdu z nowym numerem rejestracyjnym [...] nie został zarejestrowany przez system viaTOLL, gdyż zarówno ww. urządzenie zainstalowane w pojeździe, jak i dane zamieszczone w systemie nadal były przyporządkowane do poprzedniego numeru rejestracyjnego [...], a nowy numer nie był jeszcze zarejestrowany w tym systemie. Nowy numer rejestracyjny został zarejestrowany w systemie viaTOLL dopiero 23 sierpnia 2019 r., a więc już po wykonaniu spornego przejazdu. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w pojeździe Skarżącego w trakcie przejazdu było zainstalowane urządzenie do poboru opłat i miało ono dodatnie saldo konta, natomiast – jak ustalił Organ – nie doszło do "skomunikowania się" urządzenia pokładowego viaBOX z urządzeniem kontrolnym na tzw. bramownicy drogi krajowej, a brak tego rodzaju komunikacji, jak stwierdził Organ, był konsekwencją braku identyfikacji ważnej umowy dotyczącej tożsamego pojazdu z nowym numerem rejestracyjnym.
NSA podkreślił, że poważne deficyty regulacji normatywnej istniejące aż do 30 czerwca 2020 r., skutkowały co najmniej tymczasowymi zakłóceniami działania systemu viaTOLL, który w związku ze zmianami numerów rejestracyjnych pojazdów – co do których dopełniono obowiązków zawarcia odpowiedniej umowy oraz instalacji i używania urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z jego przeznaczeniem wynikającym z przepisów ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenia, co też miało miejsce w niniejszej sprawie – nie identyfikował z przyczyn technicznych (związanych z brakiem ujawnienia w systemie viaTOLL nowego numeru rejestracyjnego, z tym zastrzeżeniem, że obowiązek ujawnienia nie był przypisany do użytkownika drogi, lecz spoczywał na podmiocie pobierającym opłaty elektroniczne w związku z aktualizacją danych umownych) urządzeń pokładowych przypisanych do poprzednich numerów rejestracyjnych, co w konsekwencji powodowało brak automatycznego pobrania opłaty, pomimo dysponowania środkami na ich uiszczenie w odpowiednim trybie.
Odnosząc się natomiast do skutków prawnych w zakresie odpowiedzialności administracyjnoprawnej niedokonania zmiany umowy zawartej z podmiotem pobierającym opłaty elektroniczne, w zakresie danych pojazdu (zmiana numeru rejestracyjnego), zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Ogólnych Warunków Umów stosowanych przez ten podmiot, to jak wskazał NSA, naruszenie obowiązków umownych (także wynikających z wzorca umownego) nie może bez wyraźnej regulacji ustawowej stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia obowiązku administracyjnoprawnego oraz nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za to naruszenie.
W świetle przedstawionych uwag oraz mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, że Skarżący wykonał wszystkie obowiązki, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Skoro natomiast przyczyną braku uiszczenia należnej opłaty elektronicznej w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 lipca 2020 r. były wady organizacyjne lub techniczne funkcjonowania systemu poboru opłat, wynikające z niepełnej regulacji prawnej podstaw działania tego systemu, w tym brak wprowadzenia podstawy ustawowej obowiązków administracyjnoprawnych w zakresie rejestracji odpowiednich danych dotyczących podmiotów korzystających z dróg, urządzeń do poboru opłat oraz pojazdów (w tym co do ich numerów rejestracyjnych), to jak wskazał NSA, brak jest podstaw do obciążania skutkami tych wad korzystających z dróg publicznych, którzy nie naruszyli w powyższym zakresie nakazów lub zakazów administracyjnoprawnych. W konsekwencji powyższego należy uznać, że Organ, nakładając na Skarżącego karę pieniężną za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej pojazdem samochodowym bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej za zachowania mające miejsce przed wejściem w życie cyt. ustawy nowelizującej z dnia 6 maja 2020 r., co do których nie można stwierdzić uprzedniego naruszenia obowiązków administracyjnoprawnych będących warunkiem realizacji obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych – naruszył art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych.
Jednocześnie Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie zawnioskowanych przez Skarżącego dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci dwóch decyzji umarzających postępowanie, uznając, że uwzględnienie ww. wniosków dowodowych nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż zgromadzony materiał dowodowy stwarzał możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Uznając natomiast brak podstaw do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej pojazdem samochodowym bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, Sąd, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2 sentencji wyroku).
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota obejmuje zwrot: wynagrodzenia Pełnomocnika reprezentującego Skarżącego – 270 zł, uiszczonej opłaty od skargi – 100 zł oraz uiszczonej opłaty skarbowej – 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło