VI SA/Wa 1552/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Maciej Borychowski Protokolant ref. stażysta Agnieszka Stegenka-Jakubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2020 r; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 30 czerwca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470, dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890, dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez P. S. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję GITD nr [...] z 25 marca 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że 5 lipca 2019 r. o godzinie 09:11:52 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...], znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] G. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) - połączenie z autostradą [...], zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ wyjaśnił, że na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p. oraz nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili naruszenia była Strona prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Organ dodał, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu 5 lipca 2019 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 11 lit. B- G. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) - połączenie z autostradą [...] do rozporządzenia w sprawie opłat. Organ wskazał, że pismem z 23 października 2019 r. zawiadomiono Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi z 31 października 2019 r. Strona wskazała, że 6 maja 2019 r. kontrolowany pojazd został wykupiony od leasingodawcy i zmianie uległy numery rejestracyjne pojazdu. Strona podniosła, że nie była świadoma obowiązku zmiany urządzenia pokładowego służącego do poboru opłat. Urządzenie do poboru opłat było doładowywane na bieżąco, a saldo konta było dodatnie. Organ opisał zgromadzony materiał dowodowy i wskazał, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat na umowie o nr [...] w dniu 17 czerwca 2016 r. o godzinie 18:09:34. Ostatnią zaś zarejestrowaną transakcją w systemie elektronicznego poboru opłat dla pojazdu o nr rej. [...] był przejazd z 21 maja 2019 r. o godzinie 16:51:30. Pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany na umowie nr [...] w dniu 23 sierpnia 2019 r. o godzinie 18:22:22, czyli już po naruszeniu. Ponadto organ ustalił, że w dniu kontroli nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat (ESPO) oraz urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej, oraz że użytkownik pojazdu nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia pokładowego viaBox oraz w związku z funkcjonowaniem ESPO, nie dokonywał także wymiany ani zwrotu urządzenia pokładowego viaBox. Decyzją z 25 marca 2020 r. o nr. [...], GITD nałożył na Stronę karę pieniężną w kwocie 1500 zł. Strona z powyższym się nie zgodziła i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ rozpatrując ponownie sprawę, po przytoczeniu mających zastosowani e w sprawie przepisów prawa wskazał, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia - tzw. jednostki pokładowej viaBox - będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 u.d.p. Strona poruszała się pojazdem o nr rej. [...], w którym znajdowało się urządzenie viaBox przypisane do pojazdu o nr rej. [...]. GITD wskazał, że Strona nie zgłosiła do umowy z pobierającym opłatę elektroniczną nowego numeru rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu. Pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat 23 sierpnia 2019 r. o godzinie 18:22:22, czyli po naruszeniu. W dniu naruszenia nie odnotowano transakcji poboru opłat dla konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Ostatnią zarejestrowaną transakcją w systemie elektronicznego poboru opłat dla pojazdu o nr rej. [...] jest przejazd z 21 maja 2019 r. o godzinie 16:51:30. GITD zauważył, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje, by ujawnione przez organ naruszenie było konsekwencją nieprawidłowego działania systemu elektronicznego poboru opłat. System wygenerował zapis ewidencyjny o treści "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". GITD podkreślił, że w przypadku braku komunikacji podczas przejazdu pod bramownicą kontrolną urządzenie viaBox milczy tzn. nie wydaje sygnałów dźwiękowych i świetlnych. Użytkownik spostrzegając brak emisji sygnałów świetlnych lub dźwiękowych powinien niezwłocznie udać się do najbliższego punktu dystrybucji urządzeń w celu sprawdzenia urządzenia viaBox. Organ przypomniał, że na podstawie § 5 pkt 4 Ogólnych warunków korzystania z konta w trybie przedpłaconym, dalej "OWU", użytkownik zobowiązany jest niezwłocznie zgłosić GITD fakt niefunkcjonalności viaBox odwiedzając dowolny punkt obsługi klienta. Organ dodał, że Strona nie dopełniła również obowiązku wynikającego z § 3 pkt 2 OWU, zgodnie z którym wszelka zmiana danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym Pojazdu/Pojazdów, w zakresie danych zawartych w Umowie, wymaga natychmiastowej zmiany Umowy w dowolnym MOK, przed skorzystaniem z Drogi Płatnej, co należy potwierdzić podpisaniem aneksu do Umowy lub Umowy z nowymi danymi wprowadzonymi do Systemu. Ponadto według § 4 ust. 2 pkt e OWU użytkownik zobowiązuje się do umieszczenia viaBox wyłącznie w pojeździe przypisanym do niego przez GITD. Oznacza to, że każdy viaBox jest jednoznacznie przypisany do konkretnego pojazdu i nie może być używany w innym pojeździe. Organ wyjaśnił, że powyższa okoliczność także może mieć wpływ na komunikację urządzenia viaBox z urządzeniami kontrolnymi znajdującymi się na bramownicach. W takiej sytuacji system elektronicznego poboru opłat może nie być w stanie zidentyfikować urządzenia viaBox znajdującego się w pojeździe. Organ uznał, że w przedstawionych wyżej okolicznościach kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., została zatem nałożona prawidłowo. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z 30 czerwca 2020 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji poprzedzającej, a także o zasądzenie od organu na Jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Ponadto Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci decyzji organu o nr. [...]oraz [...] (tj. decyzji z 8 października 2019 r. oraz z 30 stycznia 2020 r.) na okoliczność bezprzedmiotowości prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że organ dopuścił się naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 13k ust. 1 u.d.p., poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy fakt nieuiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej nie został udowodniony. Dodatkowo w ocenie Skarżącego doszło do naruszenia art. 105 § 1 K.p.a., poprzez nieumorzenie postępowania, mimo że postępowanie to było bezprzedmiotowe. Skarżący wskazał także, że organ naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez poczynienia błędnych ustaleń faktycznych, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, zebranie niekompletnego materiału dowodowego, nieuwzględnienie twierdzeń Strony, rozstrzygnięcie wątpliwości wynikającej z materiału dowodowego na niekorzyść Strony w sytuacji, gdy kierowca poruszał się z dodatnim saldem konta, urządzenie było używane zgodnie z przeznaczeniem, a dane wprowadzone do urządzenia, takie jak kategoria pojazdu i liczba osi nie uległy zmianie. Skarżący powołał się na decyzje o umorzeniu postępowania, jakie zapadły w sprawach o sygnaturze [...]oraz [...]. Zdaniem Skarżącego, stan faktyczny i prawny w prowadzonych sprawach jest taki sam, więc decyzje administracyjne powinny być takiej samej treści. Skarżący podkreślił, że nie był świadomy obowiązku zmiany urządzenia pokładowego. W dniu przejazdu przez bramki kierowca poruszał się po drogach publicznych z dodatnim saldem konta do pobierania opłat drogowych, w pojeździe znajdowało się urządzenie do poboru opłat, które było używane zgodnie z jego przeznaczeniem oraz dane wprowadzone do urządzenia takie, jak kategoria pojazdu oraz liczba osi nie uległy zmianie. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji. Wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2013/20 WSA w Warszawie oddalił skargę Strony na powyższą decyzję, natomiast NSA wyrokiem z 19 marca 2025 r. sygn. akt II GSK 2067/21 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja I instancji naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Podkreślenia wymaga, że ponownie badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd orzekał w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z 19 marca 2025 r., II GSK 2067/21. Zgodnie bowiem z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "P.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w przytoczonym art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna o charakterze wiążącym może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak też kwestii właściwego zastosowania konkretnego przepisu w odniesieniu do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, podjętego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., I OSK 158/11; z 20 grudnia 2017 r., II GSK 1306/16 - dostępne w CBOSA). Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Z tych też względów w ramach obecnie prowadzonego postępowania, Sąd nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem oceny NSA w wydanym w tej sprawie wyroku kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi. Przedmiotem kontroli jest decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu po płatnym odcinku drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu spornego przejazdu. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłaty za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowite. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1. 500 zł – w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2. 1 500 zł – w pozostałych przypadkach. W sprawie nie jest sporne, że pojazd o nr rej. [...], którego masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się 5 lipca 2019 r. o godz. 09:11:52 po płatnym odcinku drogi krajowej. Skarżący dysponował umową nr [...] zawartą z pobierającym opłatę elektroniczną, jednakże do umowy tej nie zgłosił nowego numeru rejestracyjnego pojazdu. Zmiana numeru rejestracyjnego pojazdu z [...] na [...] nastąpiła natomiast w związku z wykupem pojazdu z leasingu, co miało miejsce 6 maja 2019 r. Ostatnią zarejestrowaną transakcją w systemie poboru opłat dla pojazdu o nr rej. [...] był przejazd z 21 maja 2019 r. o godz. 16:51:30. Zaś pojazd o nr rej [...] został zarejestrowany na umowie nr [...] w dniu 23 sierpnia 2023 r. o godz. 18:22:22, tj. już po odnotowanym naruszeniu. W dniu przejazdu pojazd o nr rej. [...] był wyposażony w urządzenie do poboru opłat zarejestrowane na nr rej. [...]. W tak ustalonych okolicznościach faktycznych Organ za zasadne uznał nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1 500 złotych za naruszenie obowiązków związanych z opłatą elektroniczną. W ocenie GITD niezarejestrowanie pojazdu w systemie oraz brak zainstalowania w pojeździe przypisanego do pojazdu urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej, skutkowało tym, że opłata elektroniczna nie została uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Stanowisko to podzielił WSA w Warszawie w wyroku z 8 kwietnia 2021 r., VI SA/Wa 2013/20. Uchylając ww. wyrok, NSA stwierdził natomiast, że przedstawiona przez Sąd I instancji ocena prawna jest błędna, albowiem nie uwzględnia normatywnego znaczenia nowelizacji dokonanej ustawą z 6 maja 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1087 ze zm., dalej: "ustawa zmieniająca z 6 maja 2020 r."), rozszerzenia zakresu obowiązków użytkowników dróg krajowych objętych systemem poboru opłat elektronicznych i związanych z tym następstw prawnych dla ich sankcyjnej odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Zdaniem NSA, sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, przez co wadliwie ocenił okoliczności sprawy, że miarodajna regulacja ustawowa dotycząca systemu elektronicznego poboru opłat w brzmieniu obowiązującym w dniu wykonania spornego przejazdu w sposób wysoce ograniczony (niepełny) normowała publicznoprawne obowiązki użytkownika dróg krajowych w zakresie przekazywania właściwym organom odpowiednich danych koniecznych do zapewnienia prawidłowego i skutecznego działania technicznego ówczesnego systemu elektronicznego poboru opłat w zakresie odpowiedniej komunikacji urządzenia zainstalowanego w pojeździe na potrzeby pobierania opłat elektronicznych (art. 13i ust. 3-4 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu przejazdu) z tym systemem. Jak podkreślił NSA, zgodnie z treścią obowiązujących w dniu spornego przejazdu przepisów art. 13i ust. 3-4b u.d.p. podmioty, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., były - co do zasady - zobowiązane do instalowania w pojazdach odpowiednich urządzeń na potrzeby pobierania opłat elektronicznych za przejazd odpowiednimi odcinkami dróg krajowych (ust. 3-4), kierujący pojazdami samochodowymi wyposażonymi w te urządzenia byli zobowiązani do wprowadzenia do tych urządzeń prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p. (ust. 4a), natomiast właściciele tych pojazdów oraz ich posiadacze zostali zobowiązani do używania ww. urządzeń zgodnie z ich przeznaczeniem (ust. 4b). Określone obowiązki związane z wnoszeniem i rozliczaniem opłat elektronicznych zostały również określone w przepisach obowiązującego od dnia 1 października 2015 r. (uchylonego z dniem 15 czerwca 2021 r.) rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (dalej: "rozporządzenie MIiR"). NSA po przytoczeniu treści § 3 ust. 1 rozporządzenia MIiR, wyjaśnił, ze w powyższym akcie nie zawarto jakiejkolwiek regulacji, z której wynikałyby dalsze obowiązki publicznoprawne użytkownika drogi publicznej objętej systemem poboru opłat w zakresie aktualizowania danych dotyczących samego użytkownika, pojazdu, dla którego urządzenie zostało wydane (w tym obejmujących numer rejestracyjny), lub wskazania trybu wnoszenia opłaty elektronicznej zgodnie z § 6 ust. 1. Dopiero ustawą zmieniającą z 6 maja 2020 r. w związku z ustanowieniem nowego Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, działającego w systemie teleinformatycznym (art. 13hb ust. 1ba i 1bb u.d.p.), z dniem 1 lipca 2020 r. wprowadzono nowe obowiązki korzystających z dróg publicznych, w tym obowiązek rejestracyjny właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust. 1 u.d.p.). Powyższy rejestr zawiera następujące dane: 1) właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu; 2) urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3a u.d.p., w tym urządzenia mobilnego wraz z oprogramowaniem, o którym mowa w art. 13ia ust. 3d u.d.p.; 3) pojazdów samochodowych, przyczep i naczep; 4) dotyczące trybu wnoszenia opłaty elektronicznej oraz wnoszonego zabezpieczenia; 5) korzystającego z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu (art. 13ia ust. 2 u.d.p.). Istotne jest również to, jak wskazał NSA, że rejestr ten zawiera szczegółowe dane dotyczące pojazdu samochodowego, a w szczególności jego numer rejestracyjny (art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p.). W art. 13ia ust. 10 u.d.p. nałożono na właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu obowiązek aktualizowania danych zawartych w ww. rejestrze (art. 13ia ust. 1 u.d.p.), niezwłocznie, nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6. Dodatkowo zgodnie z nowym przepisem art. 13ib ust. 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych został zobowiązany przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, o których mowa w art. 13ha ust. 1, uzupełnić rejestr, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, o: 1) kategorię pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 lub liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1; 2) numery rejestracyjne przyczepy lub naczepy stanowiących zespół pojazdów z pojazdem, o którym mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3; 3) numer referencyjny urządzenia wykorzystywanego w pojeździe, o którym mowa w art. 13іa ust. 8. Odrębnie nałożono na korzystających z dróg publicznych obowiązki niezwłocznej aktualizacji danych, o których mowa w art. 13ib ust. 1 oraz przekazania kierującemu pojazdem samochodowym numeru referencyjnego, o którym mowa w art. 13іa ust. 8, po uzupełnieniu rejestru, o którym mowa w art. 13ia ust. 1 (art. 13ib ust. 2 i 3 u.d.p.). NSA stwierdził, że wskazane wyżej obowiązki nie mogły ciążyć na Skarżącym, który wykonywał sporny przejazd drogowy w okresie przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 6 maja 2020 r. i wyjaśnił, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżący wykonał wszystkie obowiązki, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia MIiR, natomiast ostatecznego rozstrzygnięcia wymagało zbadanie zagadnienia skutków prawnych w zakresie odpowiedzialności administracyjnoprawnej za niedokonanie zmiany umowy zawartej z podmiotem pobierającym opłaty elektroniczne, w zakresie danych pojazdu (zmiana numeru rejestracyjnego), zgodnie z odpowiednimi postanowieniami OWU stosowanych przez ten podmiot. W konsekwencji NSA uznał na tle powyższego zagadnienia, że naruszenie obowiązków umownych (także wynikających z wzorca umownego) nie może, bez wyraźnej regulacji ustawowej, stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia obowiązku administracyjnoprawnego oraz nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za to naruszenie. Mając powyższe na względzie, Sąd zgadza się ze stanowiskiem NSA, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wykonania spornego przejazdu podstawy prawnej do stwierdzenia naruszenia tego rodzaju obowiązku nie mógł stanowić przede wszystkim art. 13i ust. 4b u.d.p. Przepis ten nakładał na właściciela pojazdu samochodowego oraz jego posiadacza jedynie obowiązek używania urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 (urządzenia do instalacji w pojazdach samochodowych na potrzeby pobierania opłat elektronicznych), zgodnie z jego przeznaczeniem. Zakres przeznaczenia wynikał jednak z przepisów u.d.p. oraz rozporządzenia MIiR, a nie z treści wzorca umownego. Określona w § 3 ust. 3-5 rozporządzenia MIiR ramowo treść umowy zawieranej przez korzystającego z dróg publicznych z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną ze względu na swoją ogólnikowość również nie może w tym zakresie stanowić podstawy do wywodzenia obowiązków w formie nakazów lub zakazów, których naruszenie mogłoby stać się podstawą do przypisania finalnej odpowiedzialności administracyjnoprawnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. (art. 13k ust. 1 u.d.p.). Możliwość pełnej i skutecznej realizacji obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd na drodze publicznej była bowiem uzależniona od realizacji uprzednich (instrumentalnie zależnych) obowiązków administracyjnoprawnych, które względem korzystającego z dróg publicznych określono w rozważanym zakresie w § 3 ust. 1 rozporządzenia MIiR, aczkolwiek - jak już stwierdzono - samo brzmienie pkt 3 w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia nie może być podstawą domniemywania obowiązków publicznoprawnych. Nie można zatem stwierdzić naruszenia tego rodzaju obowiązków uprzednich, jeżeli użytkownik drogi krajowej zrealizował je, natomiast naruszył powiązane z nimi obowiązki umowne (wynikające z OWU). W tym wypadku pociągnięcie użytkownika drogi krajowej do odpowiedzialności za naruszenie obowiązku nieuiszczenia opłaty elektronicznej, będącego konsekwencją naruszenia obowiązku umownego, wymagałoby odrębnej regulacji ustawowej, która sankcjonowałaby na drodze administracyjnej naruszenie obowiązku cywilnoprawnego. Sąd będąc związanym oceną prawną NSA stwierdza, za stanowiskiem NSA, że poważne deficyty regulacji normatywnej w omawianym zakresie, istniejące aż do 30 czerwca 2020 r. skutkowały co najmniej tymczasowymi zakłóceniami działania systemu viaTOLL, który w związku ze zmianami numerów rejestracyjnych pojazdów - co do których dopełniono obowiązków zawarcia odpowiedniej umowy oraz instalacji i używania urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., zgodnie z jego przeznaczeniem wynikającym z przepisów u.d.p. oraz rozporządzenia MIiR - nie identyfikował z przyczyn technicznych (związanych z brakiem ujawnienia w systemie viaTOLL nowego numeru rejestracyjnego, z tym zastrzeżeniem, że obowiązek ujawnienia nie był przypisany do użytkownika drogi, lecz spoczywał na podmiocie pobierającym opłaty elektroniczne w związku z aktualizacją danych umownych) urządzeń pokładowych przypisanych do poprzednich numerów rejestracyjnych, co w konsekwencji powodowało brak automatycznego pobrania opłaty, pomimo dysponowania środkami na ich uiszczenie w odpowiednim trybie. Nie można zatem twierdzić, że rzeczywiste przyczyny braku uiszczenia lub pobrania opłaty elektronicznej w systemie viaTOLL nie mają znaczenia dla oceny odpowiedzialności sankcyjnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Skora zatem, jak przesądził NSA, Skarżący wykonał wszystkie obowiązki, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia MIiR, a przyczyną braku uiszczenia należnej opłaty elektronicznej w stanie prawnym obowiązującym przed 1 lipca 2020 r. były wady organizacyjne lub techniczne funkcjonowania systemu poboru opłat, wynikające z niepełnej regulacji prawnej podstaw działania tego systemu, w tym brak wprowadzenia podstawy ustawowej obowiązków administracyjnoprawnych w zakresie rejestracji odpowiednich danych dotyczących podmiotów korzystających z dróg, urządzeń do poboru opłat oraz pojazdów (w tym co do ich numerów rejestracyjnych - zob. art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit. a w zw. z art. 13ia ust. 1 i 2 pkt 3 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2020 r.) oraz ich aktualizacji nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu po drogach (zob. art. 13ia ust. 10 w zw. z art. 13ia ust. 1 i 2 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2020 r.), to brak jest podstaw do obciążania skutkami tych wad korzystających z dróg publicznych, którzy nie naruszyli w powyższym zakresie nakazów lub zakazów administracyjnoprawnych. W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i decyzja I instancji naruszają art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Nałożenie bowiem kary administracyjnej, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., za zachowania mające miejsce przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 6 maja 2020 r., co do których nie można jednoznacznie stwierdzić uprzedniego naruszenia obowiązków administracyjnoprawnych będących warunkiem realizacji obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych (np. braku środków), nie znajduje podstaw w świetle prawidłowej wykładni wskazanych wyżej przepisów. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Uznając brak podstawo do nałożenia w niniejszej sprawie na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej pojazdem samochodowym bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, Sąd na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a., umorzył postępowanie administracyjne w pkt 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 oraz art. 209 P.p.s.a, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego kwotę 387 zł, obejmującą zwrot: wynagrodzenia reprezentującego Skarżącego pełnomocnika – 270 zł, uiszczonej opłaty od skargi – 100 zł oraz uiszczonej opłaty skarbowej – 17 zł. Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .