VI SA/Wa 1563/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę S. M. wniósł skargę na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] uchylającą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz utrzymującą decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] grudnia 2005 r. w m. J. na drodze wojewódzkiej nr [...] został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego marki R. o nr rej. [...] oraz naczepy marki M. nr rej. [...] należący do firmy skarżącego S. M., którym kierował kierowca L. K.. Kontrolowanym pojazdem przewożony był odpad określony w katalogu odpadów jako odpad powstający przy płukaniu i oczyszczaniu kopalin określony kodem 01 04 12. Według okazanego przez kierowcę dokumentu wagowego nadawcą ładunku był B. S.A., a odbiorcą P. S.A. Na okazanym dokumencie przewozowym stwierdzono przewóz ładunku o masie 31 400 kg. W związku z podejrzeniem przekroczenia zarówno dopuszczalnej masy całkowitej, jak i dopuszczalnych na tej drodze nacisków na poszczególne osie pojazdu, kontrolowany pojazd skierowano do szczegółowej kontroli, którą przeprowadzono w punkcie kontrolnym [...] w m. K. przy drodze krajowej nr [...]. W wyniku tej kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dla pojazdu zarejestrowanego przed 13 marca 2003 r. o 4684 kg, przekroczenie nacisku na oś napędową pojazdu silnikowego o 4005 kg oraz przekroczenie nacisku na potrójną oś naczepy o 9263 kg. Pomiaru dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych posiadającymi aktualne legalizacje Urzędu Miar. Kierowca podpisał protokoły z kontroli nie zgłaszając do nich żadnych uwag, ani zastrzeżeń. Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą wzywając go do złożenia pisemnych wyjaśnień oraz przedstawienia wszelkich dokumentów będących w jego posiadaniu, a dotyczących stwierdzonych w czasie kontroli nieprawidłowości. Skarżący w nadesłanych do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego pisemnych wyjaśnieniach stwierdził, że kierowca nie miał możliwości prawidłowego załadowania pojazdu, gdyż samochód jest ładowany pod zsypem, gdzie nie ma zamontowanej wagi. Po załadunku pojazd jest wprawdzie ważony, ale wtedy nie ma już możliwości odsypania nadwyżki towaru. W czasie załadunku trudno jest natomiast kierowcy ocenić wzrokowo wagę ładowanego towaru. Skarżący zwrócił się w związku z tym do organu o odstąpienie od nałożenia na niego kary pieniężnej lub jej maksymalne złagodzenie wskazując na złą sytuację finansową jego firmy. Skarżący załączył do pisma zaświadczenie wystawione prze P. S.A. potwierdzające, że świadczy on na rzecz tego przedsiębiorstwa usługi transportowe w zakresie przewozu łupka przywęglowego, decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] maja 2005 r. zezwalającą P. S.A. na transport odpadów innych niż niebezpieczne powstających przy płukaniu i oczyszczaniu kopalin (kod 01 04 12), umowę przewozu z dnia [...] grudnia 2003 r. zawartą pomiędzy skarżącym i P. S.A., zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz zaświadczenia o nadaniu numerów REGON i NIP. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 37 800 zł, w tym: - karę pieniężną 600 zł na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych oraz lp. 9 pkt. 5 lit. b załącznika nr 2 do tej ustawy – za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu; - karę pieniężną 6 600 zł na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych oraz lp. 6. pkt. pkt. 7 lit. d, e załącznika nr 2 do tej ustawy – za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osi napędowej pojazdu silnikowego; - karę pieniężną 30 600 zł na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych oraz lp. 6 pkt. 5 lit. d, e załącznika do tej ustawy – za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na potrójnej osi naczepy. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W odwołaniu zarzucił organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażącą obrazę przepisów ustawy o drogach publicznych wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania zarzucił, że organ nie uwzględnił jego wyjaśnień oraz nie wziął pod uwagę sytuacji finansowej jego firmy. Ponownie podniósł, że przekroczenie dopuszczalnych parametrów nastąpiło przez omyłkę kierowcy i wynikało z faktu , iż kierowca nie miał możliwości dokładnego załadowania pojazdu, zgodnie z wartościami dopuszczalnymi w przepisach prawa. Podkreślił też, że nie miał możliwości wykonania przejazdu inną trasą poruszając się po drogach krajowych, gdyż trasa przewozu odpadów była ściśle wyznaczona przez zlecającego P. S.A. i nie mogła być przez przewoźnika zmieniona. Według skarżącego organ wymierzając karę powinien wziąć pod uwagę fakt, że wykonuje on transport tylko sporadycznie uzyskując z tego tytułu niewielkie dochody. W sytuacji finansowej w jakiej znajduje się jego firma zapłacenie tak wysokiej kary jest absolutnie niemożliwe i z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki, społecznie szkodliwe. Kara musi być natomiast adekwatna do stopnia winy i społecznej szkodliwości popełnionego czynu i nie może zmierzać w sposób oczywisty do unicestwienia przedsiębiorcy. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. uchylił zaskarżona decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej 600 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu stwierdzając, że w tym zakresie istnieje potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego prze organ I instancji w celu jednoznacznego ustalenia, czy strona dopuściła się naruszenia określonego w lp. 9 pkt 5 lit. b, czy lp. 9 pkt 11 lit. b załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika bowiem, iż ważeniu poddany został zespół pojazdów zarejestrowany przed 13 marca 2003 r., natomiast jako przepis sankcjonujący wskazano lp. 9 pkt 5 lit. b załącznika do ustawy o drogach publicznych – nie odnoszący się do tej szczególnej grupy pojazdów, która wyodrębniona została ze względu na datę rejestracji. W pozostałym zakresie, odnośnie nałożonej kary pieniężnej w łącznej wysokości 37 200 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na oś napędową pojazdu silnikowego oraz potrójną oś naczepy, organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy stwierdzając, że wyjaśnienia złożone przez skarżącego nie mogą być podstawą do uwzględnienia odwołania. Obowiązkiem skarżącego jest bowiem takie organizowanie prowadzonej przez niego działalności, aby znał obowiązujące przepisy i ich przestrzegał. Z treści odwołania wynika natomiast, że pojazd został zważony po załadunku, a więc istniała możliwość weryfikacji czy pojazd wraz z ładunkiem nie przekracza określonych norm. W przypadku zaś stwierdzenia przeładowania pojazdu przewoźnik miał prawo odmówić wykonania usługi transportowej, gdyż jej wykonanie powodowało naruszenie obowiązujących i wiążących go przepisów prawa transportowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił jednocześnie, że kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Jeżeli natomiast strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może – w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 6, poz. 54) – wystąpić ze stosownym wnioskiem w tym trybie. W skardze na tę decyzje wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący S. M. zarzucił organowi: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, tj. ograniczenie się przez organ kontroli do stwierdzenia faktu, iż pojazd jest załadowany ponad normę, bez uwzględnienia przyczyn tego przekroczenia oraz okoliczności przekroczenia; - nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy tj. nie przesłuchanie kierowcy pojazdu L. K. oraz osoby pełniącej funkcję wagowego w B., których zeznania mogą mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy; - rażące naruszenie przepisu art. 159 § 1 k.p.a., przez nieodniesienie się zarówno przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...], jak i Głównego Inspektora Transportu Drogowego do wniosku o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu skargi S. M. ponownie stwierdził, że przekroczenie dopuszczalnych parametrów nastąpiło przez omyłkę dokonującego załadunek i wynikało z faktu, iż ani kierowca ani dokonujący załadunku, nie miał możliwości dokładanego załadowania pojazdu, zgodnie z wartościami dopuszczalnymi w przepisach prawa. Przebieg procesu załadunku odpadu łupka przywęglowego nie podlegał bowiem wówczas żadnym korektom. W razie nadwyżki w załadunku, nie było możliwości odsypania nadmiaru ładunku, tylko z tą nadwyżką pojazd musiał jechać do miejsca przeznaczenia. Zatem niezrozumiała jest, w ocenie skarżącego, sugestia Głównego Inspektora Transportu Drogowego, iż przewoźnik miał prawo odmówić wykonania usługi transportowej, gdy jej wykonanie powodowało naruszenie obwiązujących przepisów prawa transportowego. W tym czasie w B. nie było bowiem fizycznych i praktycznych możliwości odsypania nadmiaru surowca z samochodu, w razie przekroczenia norm. Kierowca nie był w stanie odsypać rękoma 4 ton surowca stanowiących przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nie mógł też pozostawić samochodu w kopalni i pójść do domu, gdyż wiązałoby się to w sposób oczywisty z utratą pracy i zerwaniem umowy przez P. S.A. z podwykonawcą. Procedura związana z załadunkiem została zmieniona na terenie B. dopiero po tej kontroli i w tej chwili istnieje już możliwość odsypania nadmiaru załadowanego towaru. Skarżący zarzucił ponadto, że organ nie przeprowadził żadnych badań na okoliczność ustalenia wilgotności przewożonego odpadu, ani jego spoistości, a miało to przecież decydujące znaczenie przy określeniu wartości wagowej odpadu. Nie przesłuchano też nikogo z pracowników kopalni na tę okoliczność. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia faktu, iż pojazd został załadowany ponad normę, bez uwzględnienia przyczyn oraz okoliczności tego stanu rzeczy. Nie wziął też w ogóle pod uwagę sytuacji finansowej firmy skarżącego. Skarżący stwierdził, że rozumie obowiązujące przepisy i wie, że przekroczył dopuszczalne normy, ale nie zrobił tego w sposób zamierzony, ani też mający na celu obejście prawa. Wymierzona kara nie może natomiast w sposób oczywisty zmierzać do unicestwienia przedsiębiorcy. Skarżący wystąpił jednocześnie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołując się na trudną sytuacje finansową jego firmy. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponownie podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami kara pieniężna nakładana jest w każdym przypadku stwierdzonego naruszenia, a trudności w ocenie prawidłowości załadunku towaru nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie mają też znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności związane ze stanem majątkowym strony i skutkami wynikającymi z uiszczenia kary. Wniósł też o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podnosząc, iż strona nie wykazała istnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 października 2006 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona przez S. M. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz, w zakresie utrzymanym nią w mocy, decyzja Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 515 z późn. zm.) - ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz umieszcza się go w taki sposób aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Art. 4 pkt. 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 z późn. zm.) stanowi natomiast, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art.64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13 g ustawy o drogach publicznych, wymierza się natomiast karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika niespornie, iż w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2005 r. pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy, stanowiącego własność skarżącego, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnych nacisków na oś napędową pojazdu silnikowego oraz potrójną oś naczepy. Z treści protokołu kontroli oraz dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, iż przenośne wagi do pomiarów statycznych którymi dokonano pomiaru posiadały legalizację Urzędu Miar, kierowca miał możliwość zapoznania się z tymi świadectwami legalizacji oraz został zapoznany z zasadami przeprowadzania pomiarów przy użyciu tego typu wag. W skardze wniesionej do Sądu skarżący nie zakwestionował wyników przeprowadzonych w czasie kontroli pomiarów, podniósł natomiast, że przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków na osie nastąpiło bez jego winy, gdyż obowiązujące w tym czasie w B. zasady załadunku nie dawały możliwości odsypania nadmiaru towaru. Według skarżącego organ rozpoznając sprawę powinien więc uwzględnić te okoliczności, ewentualnie przeprowadzić dodatkowe dowody w celu ustalenia przyczyn przekroczenia dopuszczalnych parametrów, a także wziąć pod uwagę sytuację finansową firmy skarżącego. Odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu, w świetle powołanych wyżej przepisów, ma jednak charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące zasad załadunku towaru nie mogą więc być podstawą do wyłączenia jego odpowiedzialności za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Bezzasadne i nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy byłoby więc przeprowadzanie przez organ dowodów na te okoliczności. W świetle obowiązujących przepisów odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia po drogach publicznych ponosi korzystający z drogi, a więc nie ma też podstaw do obciążenia karą pieniężną z tego tytułu podmiotu dokonującego załadunku kontrolowanego pojazdu. Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu została określona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy oraz sytuacji materialnej strony. Wysokość kary pieniężnej za przekroczenie nacisku na oś napędową pojazdu silnikowego o 4005 kg oraz przekroczenie nacisku na potrójną oś naczepy o 9263 kg została ustalona w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy, zgodny z załącznikiem nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Organ administracji nie mógł odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, ani obniżyć jej wysokości, z uwagi na sytuację finansową firmy skarżącego. Okoliczności te mogą być natomiast podstawą do wystąpienia przez skarżącego z ewentualnym wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] o rozłożenie na raty lub umorzenie nałożonej kary pieniężnej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, ani odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.