VI SA/Wa 1576/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek postanawia: odmówić przyznania skarżącej A. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku oraz przedstawionych na zarządzenie referendarza sądowego dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi indywidualną specjalistyczna praktykę lekarską jako [...], świadczy usługi medyczne jako lekarz w gabinetach "[...]" oraz "[...]", świadczy usługi medyczne jako [...] w miejscach wskazanych przez pacjenta. Skarżąca swój dochód miesięczny brutto określiła jako zmienny, wynoszący około 4000 zł, natomiast miesięczne wydatki na jedzenie, środki czystości, odzież na kwotę rzędu 600-1000 zł oraz ok. 200-300 zł na zakup różnych materiałów biurowych. Jako pozostałe wydatki skarżąca podała opłaty za mieszkanie, gaz, elektryczność, telefony, internet, bilet miesięczny, łącznie 1000 zł. Nadto dodała, że w związku z charakterem swojej działalności płaci składki do ZUS, jako członek Okręgowej Izby Lekarskiej w K. opłaca składkę członkowską w kwocie 40 zł miesięcznie, jak również ponosi koszty opłat patentowych, opłat sądowych, indywidualnych wyjazdów do krajów Unii Europejskiej w kwocie 4000-5000 zł. Skarżąca wskazała, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 48,7 m2. Postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podała, że wnosiła o częściowe zwolnienie od kosztów, jak również wskazała, że stać ją na zapłatę kwoty 500 zł, ale nie jest w stanie dokonać zapłaty 1 miliona Euro, wskazując iż takiej kwoty może zażądać adwokat za porządzenie skargi kasacyjnej. Nadto wskazała, że ponosi koszty opłat patentowych i sądowych, związanych z dwoma zgłoszeniami patentowymi, jak również koszty wyjazdów związanych z tymi procedurami. Skarżąca podniosła, iż w związku ze zgłoszeniami patentowymi wyjeżdża za granicę, aby tam szukać pomocy, a koszt takiego indywidualnego wyjazdu do krajów Unii Europejskiej na okres tygodnia wynosi 4000-5000 zł. Na potwierdzenie kosztów wyjazdu skarżąca załączyła kserokopię zakupu 1800 Euro (7506 zł), nadto podała, iż bilety lotnicze zwykle kosztują ok. 1500-2500 zł. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy dotyczącego wskazania o zwolnienie jakich kosztów sądowych wnosi, skarżąca ponowienie wskazała, że będzie ją stać na zapłatę 500 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Odnosząc się do dalszej części wezwania Sądu dotyczącego uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazała, że jest ono nieporozumieniem, gdyż nie składała nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej cytowanej jako "p.p.s.a.") od zarządzeń wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z uwagi, iż skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, jak również precyzyjnie nie wyjaśniła o zwolnienie jakich kosztów wnosi, Sąd stosownie do zarządzenia z dnia 11 maja 2013 r. uznał, iż skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów w zakresie całkowitym. Stosownie bowiem do art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, zaś stosownie do § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 p.p.s.a.). Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej Sąd uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób pozostających w ubóstwie. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. W związku z tym, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczowym elementem przy ocenie stanu majątkowego i możliwości finansowych skarżącej jest fakt, iż skarżąca posiada stałe źródło dochodu, określony przez nią jako zmienny, wynoszący około 4000 zł miesięcznie brutto. Natomiast z przedstawionych przez skarżąca rachunków bankowych za okres od października 2012 r. do stycznia 2013 r. wynika, że we wrześniu skarżąca otrzymała 3166 zł z tytułu współpracy z O. Sp. z o.o., w październiku 7781 zł, a w listopadzie 6965 zł. Natomiast z tytułu współpracy z M. Sp. z o.o. skarżąca w listopadzie otrzymała 2151 zł (1381 zł oraz 770 zł), natomiast w styczniu 735 zł, nadto dochód z tytułu prowadzonego programu edukacyjnego w październiku jak i styczniu wyniósł 300 zł. Zauważyć należy, iż skarżąca odbywa jak sama określa "indywidualne wyjazdy do krajów Unii Europejskiej", a koszt tygodniowego pobytu wynosi ok. 4000-5000 zł. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wynika, iż od momentu złożenia przedmiotowego wniosku o przyznania prawa pomocy skarżąca przynajmniej 2 razy była w Brukseli (pismo k. 197 akt wraz z kopertą, pismo k. 161 akt wraz z kopertą), jak również we Francji pismo k. 96 oraz koperta k. 95), jak również dokonała zakupu 1800 Euro, co stanowiło równowartość 7506 zł. Z zestawienia dochodów i wydatków wynika, że nie można uznać skarżącej za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym jeżeli sąd dojdzie do przekonania, że strona nie spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, ale spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, to winien wydać postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, skarżąca nie spełnia również przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Reasumując, skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.