VI SA/Wa 158/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Artur Kot Protokolant ref. staż. Klaudia Kruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 158/14 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – także jako ustawa lub p.w.p. – mając na względzie przepisy art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 145 ust. 1 ustawy, utrzymała w mocy decyzje z dnia [...] marca 2012 r. odmawiająca udzielenia prawa ochronnego O. sp. z o.o. z siedzibą w N. (także jako spółka) na znak towarowy NATUR DETOX. Decyzje wydano w następujących ustaleniach; Podaniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. spółka wystąpiła do Urzędu Patentowego o udzielenie prawa ochronnego na słowny znak towarowy NATUR DETOX, uszczegóławiając pismem z dnia [...] września 2010 r. wykaz towarów przez wykazanie w kl. 5: produkty farmaceutyczne i weterynaryjne, w tym w szczególności: leki dla ludzi, leki pomocnicze i wspierające, leki w płynie, maści do celów farmaceutycznych, leki przeciw zaparciom, leki uspakajające, środki przeczyszczające, środki przeciwbólowe, zioła lecznicze, materiały opatrunkowe, bandaże higieniczne, bandaże opatrunkowe, gaza opatrunkowa, gaza dla celów medycznych, gąbka do ran, plastry do celów medycznych, balsamy do celów leczniczych, preparaty terapeutyczne do kąpieli, preparaty chemiczno-farmaceutyczne, bakteriologiczne, bakteryjne i biologiczne preparaty do celów medycznych, enzymy do celów farmaceutycznych i medycznych, sole do kąpieli mineralnych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, artykuły spożywcze dla niemowląt, środki odkażające, środki sanitarne do celów leczniczych, odżywki wzmacniające, zawierające preparaty wspomagające lecznicze oraz wzbogacające organizm w niezbędne witaminy i mikroelementy stosowane profilaktycznie i dla rekonwalescentów do celów leczniczych, suplementy diety wspomagające leczenie; w kl. 32: napoje bezalkoholowe wzbogacane witaminami i minerałami, napoje węglowodanowe, napoje energetyczne, napoje serwatkowe, napoje izotoniczne, napoje z soków owocowych, nektary owocowe, napoje proteinowe. Decyzja z dnia [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy odmówił spółce udzielenia prawa ochronnego na wskazany znak towarowy stwierdzając, że zgodnie z przepisami art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy prawo to nie może zostać udzielone, ponieważ przedmiotowe oznaczenie pozbawione jest dostatecznych znamion odróżniających. Zdaniem organu patentowego zgłoszone oznaczenie nie spełnia przesłanek przypisania mu roli znaku towarowego dla oznaczania wszystkich zgłoszony towarów. Składa się z dwóch prostych wyrażeń "natur" i "detox" zrozumiałych dla przeciętnego odbiorcy polskiego dobrze poinformowanego, uważnego i rozsądnego. Słowo "natur" kojarzy się temu odbiorcy ze słowem "naturalny" lub z angielskim "natural", a "detox", jako często występujące w obrocie, z detoksykacją lub oczyszczeniem. Zatem całość oznaczenia NATUR DETOX będzie odbierana, jako naturalna detoksykacja, naturalne oczyszczanie. Towary oznaczane tym oznaczeniem to różnego rodzaju preparaty farmaceutyczne, weterynaryjne, zioła, materiały opatrunkowe, sole do kąpieli, substancje dietetyczne lecznicze, suplementy diety wspomagające leczenie, napoje wzbogacone witaminami i minerałami, dla których oznaczenie nie będzie nazwą fantazyjną, oderwaną znaczeniowa od tych towarów. Struktura znaku nie nadaje mu indywidualnego charakteru, dlatego dla odbiorców określenie to będzie wskazywać jedynie na charakter i właściwość towarów – ich naturalność, wykonanie z naturalnych komponentów i mających właściwości detoksykacyjne, odtruwające. Zdaniem Urzędu Patentowego przedmiotowe oznaczenie jest także opisowe w stosunku do oznaczanych towarów wywołując skojarzenie ściśle związane z właściwościami tych towarów. Pełniąc więc rolę informacyjną w stosunku do towarów nie jest w stosunku do nich oznaczeniem abstrakcyjnym tym bardziej, że jest to oznaczenie słowne bez odróżniającej go grafiki. W związku z tym organ uznał, że oznaczenie NATUR DETOX jest niedystynktywne i opisowe względem zgłoszonych towarów. Od decyzji O. sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy żądając udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenie. Wskazując na przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji spółka podnosiła, że Urząd Patentowy nie wziął pod uwagę, iż oznaczenie zostało zgłoszone także dla suplementów diety podkreślając, że znak może zostać zarejestrowany jako oznaczenie sugerujące/aluzyjne. Zdaniem skarżącej organ nie dokonał ustalenia właściwego kręgu odbiorców towarów spółki z punku widzenia znajomości przez nich języka angielskiego stwierdzając, że nazwa NATIR DETOX będzie przez nich rozumiana jako "naturalna detoksykacja". Znak dla części odbiorców (np. starszych lub nie znających j. angielskiego) będzie odbierany jako fantazyjny. Wskazując na przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. spółka podkreślała, że oznaczenie musi wyłącznie (jedynie) stanowić nazwę rodzajowa towaru lub informację o jego właściwości, a nie prowadzić odbiorcę drogą pośredniego wnioskowania do stwierdzenia o cechach towarów. Takich właściwości przedmiotowe oznaczenie nie posiada, dlatego na gruncie p.w.p. zgłoszone oznaczenie nie może być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że jest sugerujące lub aluzyjne względem oznaczanych towarów. Natomiast dla oznaczania towarów takich, jak leki czy suplementy diety, ich specyfika determinuje nazwę oznaczenia przez wprowadzenie skrótu czynnika chemicznego sugerującego jego skład. Wyrażenie NATUR DETOX jest neologizmem nie występującym w języku potocznym. Nie ma więc ryzyka wprowadzenia tą nazwa odbiorcy w błąd co do charakteru towaru, na co wskazują zarejestrowane anglojęzyczne oznaczenia wspólnotowe oraz oznaczenia zarejestrowane przez Urząd Patentowy z wyrażeniem "natur", podane jako przykłady przez spółkę. Decyzją wymienioną na wstępie Urząd Patentowy utrzymał zaskarżoną decyzję administracyjną w całości w mocy. Zdaniem organu administracji zgłoszone oznaczanie w relacji do towarów nim oznaczanych w kl. 5 i 32 ma charakter ogólnoinformacyjny. Dla określenia właściwego kręgu odbiorców należałoby doprecyzować poszczególne towary w wykazie np. zamiast "bandaże opatrunkowe" wpisać "bandaże opatrunkowe dla osób starszych", co uzasadniałoby wówczas argumentacje skarżącej w zakresie błędnego określenia przez organ właściwego kręgu odbiorców. W zakresie znajomości języka angielskiego przez Polaków organ patentowy stwierdził, że język ten jest, na skutek szerokiego wprowadzenia jego nauki w szkołach, znany szerokiemu kręgowi odbiorców. Nie można zatem przyjąć niezrozumienia słów zawartych w znaku NATUR DETOX. Tak więc, jak ustalił Urząd Patentowy, wyrażenie "natur" będzie rozumiane jako "naturalny", a wyrażenie "detox" jako "detoksykacja" czyli "oczyszczenie". W całości natomiast oznaczenie będzie rozumiane jako "naturalne oczyszczenie". Biorą zatem do ręki produkt oznaczony przedmiotowym znakiem odbiorca może spodziewać się określonego efektu. Urząd Patentowy uznał, że towary oznaczane znakiem NATUR DETOX mogą znaleźć się także w sklepach samoobsługowych, a nie tylko w aptekach, gdzie klient może w nich wybierać dowolnie bez udziału personelu. Suplementy diety nie są bowiem lekami podawanymi przez farmaceutę, zatem klient biorący ten towar do ręki może znak odczytać jako oznaczający produkt wytworzony z NATUR-alnych składników przeznaczony do DETOX-kacji (oczyszczania ) organizmu. Urząd Patentowy zgadzając się, że znak można odczytać jako neologizm podkreślał, iż w połączeniu z towarami, które oznacza oraz w połączeniu ze znaczeniem słów w nim występujących, nabiera cech oznaczenia ogólnoinformacyjnego wskazujących na rodzaj lub przeznaczenie towarów. Znaki składające się z kilku słów niedystynktywnych, nawet tworzących neologizm, nie nabywają zdolności odróżniającej. Oznaczenie informacyjne może występować obok znaku towarowego, lecz samo w sobie znakiem być nie może. Odnosząc się do przykładów znaków podanych przez spółkę, Urząd Patentowy stwierdził, że każde zgłoszenie ocenia indywidualnie, a nie na podstawie innych rozstrzygnięć zapadłych w innych stanach faktycznych. W tym miejscu Urząd Patentowy przedstawił rozumienie i role znaku towarowego stwierdzając, że zgłoszone do ochrony słowne oznaczenie NATUR DETOX zawiera jedynie elementy ogólnoinformacyjne, do których muszą mieć dostęp wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego. Zgłoszone oznaczenie ma charakter opisowy, nie indywidualizujący źródła pochodzenia towarów nim oznaczanych. Na wymienioną decyzję O. sp. z o.o. z siedzibą w N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz przepisów art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 p.w.p. Skarżąca podkreślała, że Urząd Patentowy nie rozpoznał całego materiału zgromadzonego w sprawie stwierdzając, że znak NATUR DETOX ma charakter opisowy/informacyjny względem wszystkich towarów nim oznaczanych. Podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nie zgadzała się ze stwierdzeniem organu, iż dla suplementów diety znak ma charakter opisowy, a nie sugerujący lub aluzyjny, co nie stoi na przeszkodzie jego rejestracji. Zdaniem skarżącej również argumentacja organu patentowego, co do ustalenia właściwego kręgu odbiorców z punktu widzenia znajomości przez nich języka angielskiego, była niewłaściwa i w tej kwestii organ bardzo ogólnie się do niej odniósł. W związku z tym dla odbiorców nie znających języka angielskiego znak będzie miał charakter fantazyjny i odróżniający, a dla pozostałych nie ma jednoznacznego znaczenia, gdyż dla skojarzenia z cechami towaru wymaga choćby minimalnego wysiłku umysłowego. Nadto towary nim oznaczane są sprzedawane w aptekach, w których fachowy personel doradza klientom. Skarżąca podkreślała ponownie, iż zgodnie z powołanymi przez Urząd Patentowy przepisami, dla stwierdzenia, że znak wskazuje na cechy lub przeznaczenie towaru wymagane jest, by to informacyjno-opisowe wskazanie występowało w znaku jako wyłączne (jedyne). Natomiast znak NATUR DETOX takiej cechy nie posiada, a co najwyżej właściwy odbiorca towarów może jedynie drogą pośredniego wnioskowania z sugerująco/aluzyjnej treści tego oznaczenia wywieźć, jakie cechy posiada towar. Jednakże ta okoliczność nie stoi na przeszkodzie rejestracji znaku strony i nie może kwalifikować znaku jako niedystynktywnego. Ponownie wskazywano, że znak NATUR DETOX jest neologizmem nie występującym w języku potocznym, a zatem nie może powodować wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Zgłoszone oznaczenie ma charakter fantazyjny, co w świetle przepisów ustawy pozwala na jego rejestrację. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 129 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 145 ust. 1 p.w.p. Zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2 ustawy - nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Uzasadniając zastosowanie tego przepisu organ patentowy odwołał się do regulacji z jego ust. 2 pkt 1-3 - z zastrzeżeniem art. 130 nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które: nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone (pkt 1); składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (pkt 2), lub weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych (pkt 3). Do ostatniej przesłanki uniemożliwiającej rejestrację znaku NATUR DETOX Urząd Patentowy, z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., nie wypowiedział się w zaskarżonej decyzji, ograniczając się w zasadzie do przedstawienia rozumienia słów "natur" i "detox" przez przeciętnego odbiorcę polskiego mogącego te słowa skojarzyć z określeniami "naturalny" i "detoksykacją" czyli "oczyszczeniem". Urząd Patentowy, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, w sposób nieprzekonywujący w tym i niedostateczny, a więc z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. co w konsekwencji spowodowało naruszenie również przepisów art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy uznał, że znak towarowy spełnia w stosunku do wszystkich towarów skarżącej negatywne przesłanki do rejestracji tego znaku wskazane przez cytowany art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy. Pośród tych towarów występują m.in. takie jak: bandaże higieniczne, gaza opatrunkowa, czy artykuły spożywcze dla niemowląt (kl. 5) oraz napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, napoje węglowodanowe, napoje serwatkowe, napoje z soków owocowych, czy nektary owocowe (kl. 32). Przypomnieć w tym miejscu należy, że znak skarżącej (NATUR DETOX) składa się z dwóch elementów: NATUR, który w ocenie Urzędu Patentowego może być odbierany przez przeciętnego nabywcę towarów oznaczanych tym znakiem jako "naturalny" i z elementu DETOX, który zdaniem organu może być odbierany przez tych odbiorców jako "detoksykacja" a w języku polskim jako "oczyszczenie". Z zestawienia tych określeń występujących w znaku, rozumianych w języku polskim, Urząd Patentowy wywiódł możliwość odczytywania tego znaku przez odbiorców, jako określających towary nim oznaczane posiadające cechu "naturalnie oczyszczające". Zgodnie z art. 120 p.w.p. znakiem towarowym może być każde oznaczenie, (...), jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Innymi słowy znakiem towarowym jest całe to "oznaczenie", a nie poszczególne jego elementy. Badając zatem owe oznaczenie jako znak towarowy nadający się lub nie nadający do udzielenia na niego ochrony, w świetle art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy, organ patentowy powinien odnosić całe to oznaczenie (NATUR DETOX) do wszystkich towarów zgłoszonych przez skarżącą. Tymczasem z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Urząd Patentowy nie wykazał dlaczego w jego ocenie zgłoszone oznaczenie, na przykład dla: bandaży higienicznych lub gazy opatrunkowej wskazuje, przez zawarcie w znaku słowa "natur", wykładanego przez organ jako "naturalny", na rodzaj, pochodzenie, jakość, wartość, sposób wytwarzania lub skład, tych towarów. Z kolei także nie wyjaśniono z jakich przyczyn Urząd Patentowy uznał, że ze względu na występowanie w znaku słowa "detox", rozumianego jako "detoksykacja" lub "oczyszczenie", znak ten opisuje i informuje o wymienionych cechach takich towarów jak: artykuły spożywcze dla niemowląt, napoje węglowodanowe, napoje serwatkowe, napoje z soków owocowych, czy nektary owocowe. Jednocześnie Urząd Patentowy uznał za zasadne odmówić udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy dla oznaczania wszystkich towarów zgłoszonych przez skarżącą, a więc m.in. dla wymienionych wyżej. Sąd w tym zakresie nie może zastępować Urzędu Patentowego nie będąc uprawniony do dokonywania ustaleń będących podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Urząd Patentowy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien odnieść się do wszystkich towarów oznaczanych znakiem skarżącej, a także do argumentacji skarżącej, by w następstwie ponownie określić czy, dlaczego i ewentualnie w jakim zakresie znak skarżącej spełnia przesłanki z art. 129 p.w.p., mając także na względzie art. 145 ust. 3 p.w.p., oraz wydać rozstrzygnięcie uwzględniające zasady wskazane w tych przepisach, jak i w przepisach postępowania przywołanych wyżej z zachowanie wymagań z art. 107 § 3 k.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.