VI SA/Wa 158/16
WyrokWSA w Warszawie2016-12-05
Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz, Małgorzata Grzelak, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej wygasa z mocy prawa w przypadku złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia o rezygnacji z prowadzonej działalności, jeśli w momencie wydawania decyzji o cofnięciu zezwolenia toczyło się lub było zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia, a stan prawny uległ zmianie w wyniku nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne?Ratio decidendi
Zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie wygasa z mocy prawa w przypadku złożenia oświadczenia o rezygnacji z działalności, jeśli w momencie wydawania decyzji o cofnięciu zezwolenia toczyło się lub było zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia. Nowelizacja ustawy Prawo farmaceutyczne z 2015 r. wprowadziła przepisy (art. 104 ust. 2a i 2b), które w takich sytuacjach priorytetowo traktują postępowanie o cofnięcie zezwolenia, uniemożliwiając stwierdzenie jego wygaśnięcia do czasu zakończenia postępowań kontrolnych lub administracyjnych. W związku z tym, postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia nie stało się bezprzedmiotowe, a organ mógł wydać merytoryczne rozstrzygnięcie.Stan faktyczny
Spółka "F." Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (WIF) o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki. WIF wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia po otrzymaniu informacji o sprzedaży przez aptekę produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej, co stanowiło obrót hurtowy wymagający odrębnego zezwolenia. Spółka złożyła oświadczenie o rezygnacji z prowadzenia apteki, co jej zdaniem spowodowało wygaśnięcie zezwolenia. GIF utrzymał decyzję o cofnięciu zezwolenia, powołując się na nowelizację Prawa farmaceutycznego z 2015 r., która uniemożliwia stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia w toku postępowania kontrolnego lub administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2016 r. sprawy ze skargi "F." Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki oddala skargę
"F." Sp. z o.o. w G. (skarżąca) wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) z dnia [...] listopada 2015 r. (sprostowaną postanowieniem GIF z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] – vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2016 r. sygn. akt VISA/Wa 989/16 oddalającą skargę na ww. postanowienie), utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z [...] maja 2015 r. o cofnięciu skarżącej zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej "D." znajdującej się przy ul. [...] w G.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia [...] marca 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. (WIF) poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej "D." położonej przy ul. [...] w G. na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 8 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1 oraz z art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45 poz. 271 z późn. zm. dalej p.f.) ze względu na fakt, że przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarnej określonej w zezwoleniu oraz wezwał do złożenia wyjaśnień.
Impulsem do wszczęcia postępowania było zawiadomienie otrzymane przez WIF od Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który przekazał organowi inspekcji farmaceutycznej zestawienie faktur oraz przykładowe faktury sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej wystawionych przez F. Sp. j. z siedzibą w G.
W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. ww. spółka zawiadomiła WIF, że z dniem [...] marca 2015 r. nastąpiło przekształcenie spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w związku z czym wniosła o zmianę zezwolenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. WIF stwierdził przejście zezwolenia z dnia [...] września 2013 r., znak. [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "D." położonej [...] G. ul. [...], udzielonego "F." Spółka jawna z siedzibą w G., nr KRS [...], z dniem jej przekształcenia tj. z dniem [...] marca 2015 r. na "F." sp. z o.o. z siedzibą w G. nr KRS [...].
Następnie, pismem z [...] kwietnia 2015 r. (wpływ do organu [...] kwietnia 2015 r.) Spółka poinformowała organ, że rezygnuje z prowadzenia ww. apteki z dniem [...] kwietnia 2015 r.
Postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie wygaśnięcia ww. zezwolenia zostało zawieszone przez WIF postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Do dnia wydania niniejszego wyroku postępowanie to nie zostało zakończone (nadal jest zawieszone) – na podstawie ww. postanowienia.
Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2015 r. w sprawie cofnięcia zezwolenia organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w przedmiotowym postępowaniu dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również możliwości zapoznania się z aktami. Strona została również pouczona, że w przypadku bezskutecznego upływu terminu decyzja zostanie wydana w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy.
Decyzją z [...] maja 2015 r. WIF cofnął skarżącej przedmiotowe zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na podstawie art. 99 ust. 2, art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 8 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1 oraz z art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45 poz. 271 z późn. zm., daje p.f.) oraz art. 104 k.p.a.
Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tj. zestawienie faktur oraz przykładowe faktury sprzedaży jednoznacznie wskazują, że w okresie od 7 stycznia 2013 r. do 7 maja 2013 r. oraz od 29 maja 2014 r. do 31 lipca 2014 r. strona prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi dokonując ich sprzedaży do hurtowni farmaceutycznej. WIF wskazał, że stosownie do treści art. 74 ust. 1 u.p.f., podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Tymczasem takiego zezwolenia strona nigdy nie posiadała w konsekwencji nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie hurtowego produktami leczniczymi.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. strona naruszyła podstawowe zasady regulujące obrót produktami leczniczymi. Zdaniem WIF, przedsiębiorca posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej musi posiadać rękojmie należytego prowadzenia apteki przez cały okres zezwolenia a obowiązki nałożone na niego ustawą prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność. W ocenie WIF dopuszczając się stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne przedsiębiorca utracił rękojmię należytego prowadzenia apteki.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia oraz umorzenie postępowania.
Zaskarżonej decyzji WIF w B. zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo - farmaceutyczne poprzez jego niezastosowanie, a konkretnie poprzez cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki, które w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie funkcjonowało w obrocie prawnym z uwagi na fakt jego wygaśnięcia wskutek złożonego przez stronę oświadczenia o rezygnacji z prowadzonej działalności z dniem [...] kwietnia 2015 r.;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a konkretnie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia pomimo tego, że w toku rozpoznania sprawy w przedmiocie cofnięcia zezwolenia postępowanie stało się bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia przedmiotowego zezwolenia.
Główny Inspektor Farmaceutyczny nie podzielił zarzutów odwołującej się i wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] listopada 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję WIF.
Według organu odwoławczego, stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo.
Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy jednoznacznie wynika, że "F." sp. z o.o. dostarczała produkty lecznicze do nieuprawnionych podmiotów, tj.:
1) A. sp. z o. o. z siedzibą w W.;
2) O. sp. z o.o. z siedzibą w W.,
a więc ww. apteka ogólnodostępna prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi, w tym lekami wydawanymi na receptę (Rp).
Przepis art. 72 ust. 1 Prawa farmaceutycznego stanowi, że obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne.
Zgodnie natomiast z art. 74 ust. 1 ustawy, podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego.
Organ zaakcentował, że strona nie posiada zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej co powoduje, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi.
Dokonywanie przez "F." sp. z o.o. sprzedaży produktów leczniczych do w/w podmiotów nieuprawnionych, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, zgodnie z którym apteki ogólnodostępne przeznaczone są do:
1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8;
2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2.
Zdaniem GIF w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna, niż określona w art. 86 ust. 2, 5 i 8 ustawy – Prawo farmaceutyczne. W aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej.
Organ zauważył, że Apteka ogólnodostępna jest uprawniona do wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych wyłącznie w trybie określonym w art. 96 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne. Dokonywanie przez w/w aptekę ogólnodostępną sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych narusza powyższy przepis.
Zdaniem organu, powyższe działanie naruszało zatem również przepis § 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. Nr 187, poz. 1565), z której wynika, że apteka prowadzi w szczególności dokumentację:
1) zakupu produktów leczniczych i wyrobów medycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami;
2) sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami - albowiem wydawane były produkty lecznicze bez przepisu lekarza, tj. recept.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że zezwolenie wygasło z mocy prawa a zatem postępowanie powinno zostać umorzone GIF stwierdził, że w czasie rozpatrywania przedmiotowej sprawy nastąpiła zmiana stanu prawnego w zakresie art. 104 p.f.
Nowelizacja ustawy - Prawo farmaceutyczne z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. poz. 788), wprowadziła zmianę do przepisu art. 104 polegającą na dodaniu ust. 2a i 2b.
Przepis ust. 2a art. 104 w/w ustawy stanowi, że w przypadku rezygnacji z prowadzonej działalnością gospodarczej, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie podlega wygaśnięciu do czasu zakończenia postępowań kontrolnych lub administracyjnych.
Z kolei przepis ust. 2b art. 104 w/w ustawy stanowi, że jeżeli w wyniku zakończonego postępowania kontrolnego lub administracyjnego zachodzą przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie; wygaśnięcia nie stwierdza się.
W tej sytuacji, zdaniem GIF, w świetle poglądów zawartych w wyrokach sądów administracyjnych brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie w/w apteki, bowiem przepis art. 104 ust. 2a stanowi, że w przypadku rezygnacji z prowadzonej działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie podlega wygaśnięciu do czasu zakończenia postępowań kontrolnych lub administracyjnych.
Organ jednocześnie podkreślił, że odwoławcze postępowanie administracyjne w omawianej sprawie nie zostało zakończone.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że nie mógł stwierdzić wygaśnięcia, wbrew wnioskom pełnomocnika strony, bowiem stan prawny uległ zmianie. Zmiana ta niesie ten skutek, iż zaniechanie stwierdzenia wygaśnięcia przez WIF w B. stanowiło naruszenie obowiązujących przepisów w postępowaniu I instancji, zaś w postępowaniu odwoławczym - w wyniku zaistniałych zmian - już nie, bowiem brak stwierdzenia nie może nastąpić z uwagi na niezakończenie postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego za niezasadny GIF uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 105 § 1 k.p.a., bowiem nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.
Jako podstawę materialnoprawną organ wskazał art. 115 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 103 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 i art. 86a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 281, z późn. zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W skardze do WSA w Warszawie spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, powyższej decyzji GIF zarzucono:
1. naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zakazu działania prawa wstecz zastosowanie przepisów art. 104 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 z późn. zm.) do stanu prawnego zaistniałego i zakończonego przed dniem wejścia w życie tych przepisów,
2. naruszenie art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przepisów art. 104 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 z późn. zm.) do stanu prawnego zaistniałego i zakończonego przed dniem wejścia w życie tych przepisów,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego niezastosowanie, a konkretnie poprzez cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki, które w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie funkcjonowało w obrocie prawnym z uwagi na fakt jego wygaśnięcia wskutek złożonego przez stronę oświadczenia o rezygnacji z prowadzonej działalności z dniem [...] kwietnia 2015 r.,
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 z późn. zm.) poprzez orzeczenie o cofnięciu zezwolenia, które uprzednio wygasło,
5. naruszenie przepisów prawa procesowego, a konkretnie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia pomimo tego, że w toku rozpoznania sprawy w przedmiocie cofnięcia zezwolenia postępowanie stało się bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia przedmiotowego zezwolenia,
6. naruszenie przepisów prawa procesowego, a konkretnie art. 28 k.p.a. poprzez skierowanie rozstrzygnięcia do podmiotu nie będącego stroną postępowania.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz nakazanie organowi II instancji ponownego rozpoznania sprawy i wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji oraz umarzającej postępowanie w sprawie cofnięcia spółce zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej jako bezprzedmiotowego wobec uprzedniego wygaśnięcia tego zezwolenia.
Strona zarzuciła, że przepisy art. 104 ust. 2 a i 2 b ustawy Prawo farmaceutyczne nie obowiązywały w dacie złożenia przez skarżącą spółkę oświadczenia o rezygnacji z prowadzonej działalności, a w konsekwencji w dacie wygaśnięcia zezwolenia. Istotne jest, zdaniem spółki, że ustawa nowelizująca p.f. z 9 kwietnia 2015 r. nie zawiera przepisów intertemporalnych.
Zdaniem skarżącej, należy z całą stanowczością stwierdzić, że organ nadzoru farmaceutycznego drugiej instancji rażąco naruszył zakaz działania prawa wstecz. Zdarzenie powodujące wygaśnięcie zezwolenia (rezygnacja z prowadzonej działalności) miało miejsce [...] kwietnia 2015 r., a zatem na trzy miesiące przed wejściem w życie powoływanej przez organ II instancji nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne. Oznacza to, że zezwolenie na prowadzenie apteki wygasło nie tylko przed wejściem w życie nowelizacji, na którą powołuje się organ II instancji, ale nawet przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Według strony, niespornym jest, że decyzja organu nadzoru farmaceutycznego wydawana na podstawie art. 37ap ustawy Prawo farmaceutyczne jest decyzją o charakterze konstytutywnym. Organ nadzoru farmaceutycznego mocą swojej decyzji kształtuje bowiem sytuację prawną jej adresata.
Zupełnie inna jest sytuacja w przypadkach przewidzianych w art. 104 ustawy Prawo farmaceutyczne. Przepis ten stanowi o przypadkach, gdy zezwolenie na prowadzenie apteki wygasa wskutek zdarzeń wymienionych ust. 1 tego przepisu. W przypadku zaistnienia któregokolwiek ze zdarzeń wskazanych w art. 104 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, kompetencje organu nadzoru zostały ograniczone wyłącznie do wydania decyzji o charakterze deklaratoryjnym. Mocą tej decyzji organ nadzoru farmaceutycznego jedynie potwierdza zaistniały stan prawny, nie mając jednakże wpływu na jego ukształtowanie.
W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości fakt, że postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia stało się bezprzedmiotowe wobec faktu, że w toku postępowania przedmiotowe zezwolenie wygasło na skutek złożonego przez skarżącą oświadczenia woli. Skoro zatem zaistniała przesłanka skutkująca wygaśnięciem zezwolenia (art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne), to organ nadzoru farmaceutycznego nie mógł orzec o cofnięciu wygasłego zezwolenia. Stan prawny uległ bowiem zmianie przed wydaniem przez organ nadzoru farmaceutycznego decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia. W zaistniałym z dniem [...] kwietnia 2015 r. stanie prawnym, wobec wygaśnięcia zezwolenia stanowiącego przedmiot postępowania organu nadzoru farmaceutycznego, organ ten zobligowany był umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Brak bowiem było jakichkolwiek podstaw prawnych do dalszego prowadzenia przedmiotowego postępowania.
Zdaniem skarżącej, za wyeliminowaniem z obiegu prawnego przedmiotowej decyzji przemawia wreszcie fakt, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, że adresatem rozstrzygnięcia jest spółka komandytowa: "F." sp. z o.o. sp.k. Skarżący zarzuca, że działa w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ale nie spółki komandytowej. Według wiedzy skarżącej wskazana w sentencji decyzji spółka komandytowa w ogóle nie istnieje. Oznacza to, że organ II instancji skierował decyzję do podmiotu niebędącego stroną postępowania, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, mimo częściowo trafnych zarzutów.
Zaskarżoną decyzją organ inspekcji farmaceutycznej, na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 P.f. cofnął skarżącej spółce zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej uznając, że spółka nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, gdyż prowadzi działalność naruszającą przepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne, co oznacza, że strona przestała spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.
Rozpoznając sprawę w jej granicach, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, WSA w Warszawie uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Stwierdzone przez organ naruszenia przepisów ustawy Prawo Farmaceutyczne.
Według skarżącej organ nie mógł wydać powyższej decyzji, gdyż przedmiotowe zezwolenie nie funkcjonowało w obrocie prawnym z uwagi na fakt jego wygaśnięcia, wskutek złożonego przez stronę oświadczenia o rezygnacji z prowadzonej działalności z dniem [...] kwietnia 2015 r.
Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Na dzień wszczęcia zarówno niniejszego postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia ([...] marca 2015 r.), jak i wszczęcia postępowania z wniosku strony o wygaśnięcie zezwolenia ([...] kwietnia 2015 r.), przepis art. 104 ust. 1 pkt 2 Pf miał następujące brzmienie: zezwolenie na prowadzenie apteki wygasa w przypadku rezygnacji z prowadzonej działalności
Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu: stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia następuje w drodze decyzji organu, który ją wydał (v. ustawa Prawo Farmaceutyczne: tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 45, poz. 271).
Według Sądu, chronologia zaistniałych wydarzeń, przedstawiona w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, nie pozostawia wątpliwości, że w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją poddaną aktualnie kontroli sądowej (tj. w dniu [...] marca 2015 r.) nie toczyło się postępowanie w sprawie wygaśnięcia przedmiotowego zezwolenia. To ostatnio wymienione postępowanie zostało bowiem wszczęte dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r. (data wpływu do organu wniosku strony z [...] kwietnia 2015 r.). Ponadto należy wskazać, że w dniu wydania przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego decyzji ostatecznej w sprawie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia, postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia tego zezwolenia nie tylko nie było zakończone, ale pozostawało zawieszone, na podstawie niezaskarżonego przez stronę, postanowienia organu z [...] lipca 2015 r.
Skarżąca prezentując pogląd o niedopuszczalności wydania w niniejszym postępowaniu decyzji merytorycznej wskazuje, że postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia powinno zostać umorzone, ponieważ zezwolenie to wygasło, co strona wywodzi z istoty decyzji, o której mowa w art. 104 ust. 2 P.f. Jednakże, w ocenie Sądu, argumentacja oparta wyłącznie na akademickim poglądzie o decyzji konstytutywnej i decyzji deklaratoryjnej przy pominięciu istoty tej normy i zamiaru ustawodawcy nie może być uznana za wystarczającą. Nie jest przy tym kwestionowane, że decyzja o charakterze deklaratoryjnym stwierdza autorytarnie zaistnienie określonej sytuacji prawnej. Sytuacja ta może wynikać z zaistnienia stanu faktycznego, który w świetle obowiązujących przepisów prawnych powoduje określone skutki prawne. Rozstrzygnięcie deklaratoryjne nie tworzy nowego stanu faktycznego, lecz jedynie powstałym już sytuacjom nadaje określony stan prawny.
Według Sądu, akty deklaratoryjne dopiero od chwili ich wydania rodzą jakiekolwiek skutki prawne. Jak trafnie zauważa M. Zimmermann, pomimo więc tego, że decyzja deklaratoryjna z zasady nie tworzy nowej sytuacji prawnej, to dopiero z chwilą wydania takiego aktu strona może skutecznie powoływać się na swoje prawo (v. M. Zimermann (w:) M. Jaorszyński, M. Zimmermann, W. Brzeziński, Polskie Prawo Administracyjne, Warszawa 1956, s. 331).
Skoro zatem na dzień wydania zaskarżonej decyzji (o cofnięciu zezwolenia), decyzja o udzieleniu tego zezwolenia nie została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej wygaśnięcia w drodze decyzji, nie ma podstaw do twierdzenia, że postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W efekcie należy uznać za niezasadny zarzut strony, że organ wydając przedmiotową decyzję naruszył art. 104 ust. 1 pkt 2 P.f. przez jego niezastosowanie oraz art. 105 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, uwzględniając powyższe należy uznać, że odwołanie się przez GIF do przepisu art. 104 ust. 2 a) i ust. 2 b) wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.788, dalej powoływana: P.f. z 9 kwietnia 2015 r., ustawa nowelizująca), jako uzasadnienie dla utrzymania w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji organu pierwszej instancji było zbędne.
Sąd podziela przy tym pogląd skarżącej, że ww. przepisy ust. 2 a) i 2b) art. 104 P.f., które weszły w życie z dniem 12 lipca 2015 r. pogarszają sytuację prawną strony dysponującej zezwoleniem na prowadzenie apteki. W poprzednim stanie prawnym ustawodawca nie regulował bowiem wprost wzajemnych relacji jednocześnie prowadzonych postępowań: w sprawie cofnięcia zezwolenia oraz stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia w przypadku rezygnacji z prowadzonej działalności gospodarczej. Aktualnie, na podstawie ww. ustawy nowelizującej, priorytet uzyskało postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia. Ma to dalsze konsekwencje, gdyż pozwala organowi na zastosowanie sankcji z art. 101 pkt 2 P.f., zgodnie z którym WIF odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki, gdy wnioskodawcy w okresie 3 lat przed złożeniem wniosku cofnięto zezwolenie na prowadzenie apteki lub hurtowni farmaceutycznej. Tym niemniej, w ustalonym stanie faktycznym, błędne stanowisko organu w powyższym zakresie (co do możliwości zastosowania w tej sprawie ww. przepisu art. 104 ust. 2 a) i ust. 2 b) P.f. z 9 kwietnia 2015 r.), nie miało wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Prawidłowo bowiem uznano w sprawie, że nie było przeszkody do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Za całkowicie nietrafny Sąd uznaje zarzut skarżącej skierowania decyzji podmiotu nie będącego stroną postępowania.
Spółka pomija, że oznaczenie strony w decyzji z [...] listopada 2016 r. ("F." sp. z o.o., sp. k.", podczas gdy powinno być: "F." sp. z o.o.") stanowiło oczywistą omyłkę pisarską z art. 113 § 1 k.p.a., sprostowaną postanowieniem organu z [...] marca 2016 r. (skarga strony na ww. postanowienie została oddalona przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2016 r. sygn. akt VISA/Wa 989/16).
Należy wskazać, że postanowienie o sprostowaniu wywołuje ten skutek, że jego treść, a ściślej rezultat sprostowania staje się integralną częścią wydania decyzji (postanowienia).
Kodeks nie precyzuje pojęcia błędu pisarskiego, rachunku oraz innej omyłki, natomiast orzecznictwo wypowiada się na temat szeroko.
Błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie względnie dodanie jakiegoś wyrazu (II OSK 913/14 9.12.15 r. i wcześniejszy II OSK 777/13).
W decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie (p. str. 219 H. Knysiak-Molczyk, Uprawnienia strony).
Nie ulega natomiast wątpliwości, że z treści uzasadnienia ww. decyzji z [...] listopada 2016 r. wynika, iż jej adresatem jest "F." sp. z o.o."
Podsumowując należy stwierdzić, że podniesione przez skarżącą zarzuty skargi nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez organ w sprawie niniejszej.
W ocenie Sądu, organ trafnie uznał, że istniały podstawy do cofnięcia spółce przedmiotowego zezwolenia.
Postępowanie w sprawie cofnięcia udzielonego skarżącej spółce zezwolenia na prowadzenie apteki zostało wszczęte w związku z dokonywaną przez Skarżącą sprzedażą produktów leczniczych, również wydawanych na podstawie recepty, do hurtowni farmaceutycznej, co stanowiło jak słusznie uznał organ, obrót hurtowy produktami leczniczymi w rozumieniu art. 72 ust. 3 P.f. Tymczasem Skarżąca nie posiadała zezwolenia na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej (art. 74 ust. 1 P.f.).
Zgodnie z treścią art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Jak wynika natomiast z art. 101 pkt 4 P.f., wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.
Zdaniem Sądu uczestniczenie przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną w tzw. odwróconym łańcuchu dostaw stanowi podstawę do uznania, że podmiot taki nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło