VI SA/Wa 1588/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę P. S. W. zdał we wrześniu 2005 r. egzamin sędziowski w Sądzie Apelacyjnym w B. i w dniu 20 października tegoż roku złożył wniosek o wpis na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w B., załączając do wniosku wymagane dokumenty i uiszczając stosowną opłatę. W dniu 29 listopada 2005 r. komisja kwalifikacyjna Okręgowej Rady Adwokackiej w B. przeprowadziła z zainteresowanym rozmowę kwalifikacyjną. Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w B. (bez numeru), podjętą na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2006 r. postanowiono odroczyć rozpoznanie wniosku zainteresowanego uznając, że w jego aktach brakuje informacji czy aktualnie pracuje czy też nie i czy podjął pracę po wygaśnięciu umowy o pracę w Starostwie Powiatowym w P.. W dniu 25 marca 2006 r. zainteresowany złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w B. wnosząc o wyznaczenie temu organowi terminu na podjęcie uchwały w przedmiocie wpisu na listę adwokatów. Rada w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Ponadto w odpowiedzi na skargę Rada podniosła, iż skarga jest bezprzedmiotowa, gdyż uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w B. (bez numeru) z dnia [...] marca 2006 r., podjętą po rozpoznaniu wniosku zainteresowanego – S. W., odmówiono mu na zasadzie art. 65 ust. 1 w związku z art. 68 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.) wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B.. W uzasadnieniu powyższej uchwały, po przedstawieniu przebiegu sprawy stwierdzono, iż z przesłanych akt osobowych zainteresowanego wynika, że w trakcie aplikacji uzyskał on z kolokwium ocenę ogólną dostateczną i z taką samą oceną złożył egzamin sędziowski. Również treść prac egzaminacyjnych zainteresowanego świadczy o miernym przygotowaniu do zawodu. W rezultacie stwierdzono, że uzyskane przez zainteresowanego wyniki w czasie kolokwiów i egzaminu sędziowskiego, jak też treść prac egzaminacyjnych, świadczą, iż kandydat nie posiadł w stopniu należytym umiejętności udzielania pomocy prawnej. W związku z tym Okręgowa Rada Adwokacka w B. uznała, że zainteresowany nie spełnia wymogów z art. 65 ust. 1 powołanej ustawy o prawidłowym wykonywaniu zawodu adwokata. Odwołanie od powyższej uchwały złożył zainteresowany zarzucając jej podjęcie z naruszeniem art. 65 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 68 ust. 5 ustawy – Prawo o adwokaturze i w związku z tym wniósł o jej uchylenie i dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B.. W ocenie odwołującego się uzasadnienie zaskarżonej uchwały opiera się na twierdzeniu, że zaliczenie egzaminu sędziowskiego na ocenę dostateczną oznacza, że zainteresowany nie posiadł w stopniu należytym umiejętności udzielania pomocy prawnej. Tymczasem, zdaniem zainteresowanego, Prawo o adwokaturze nie uzależnia wpisu na listę adwokatów od stopnia uzyskanego z egzaminu sędziowskiego (ani jakiegokolwiek egzaminu), a wyniki egzaminu nie mają znaczenia dla ustalenia, iż kandydat na adwokata daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu. Takie stanowisko, naruszające art. 65 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, jest całkowicie chybione. Nie znajduje ono podstawy w przepisach prawa, ale jest również sprzeczne z ugruntowanym w orzecznictwie administracyjnym poglądem, że rękojmia należytego wykonywania zawodu należy do pojęć mieszczących się w kategoriach etyczno-moralnej postawy ocenianego kandydata, a nie jego kwalifikacji zawodowych. Na poparcie tego stanowiska zainteresowany przytoczył tezy orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego: z wyroku z dnia 26 marca 1990 r., sygn. akt IV SA 87/90, z wyroku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3093/95 oraz z wyroku z dnia 18 sierpnia 1994 r., sygn. akt II SA 860/93. Ponadto skarżący zarzucił Radzie, iż podejmując zaskarżoną uchwałę nie wzięła pod uwagę opinii na jego temat, z czego m.in. wysnuł wniosek, iż postępowanie w sprawie jego wpisu na listę adwokatów prowadzone było w sposób nierzetelny i nieobiektywny. W ocenie zainteresowanego notatka służbowa z przeglądu jego akt osobowych z Sądu Okręgowego w O. świadomie wypacza obraz rzeczywistości, celowo przedstawiając go w negatywnym świetle (poprzez błędną ocenę wyników uzyskanych w toku trzyletniej aplikacji). Zainteresowany uważa też, że zaskarżona uchwała była próbą ukarania go za złożoną (po pięciu miesiącach oczekiwania) skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w B.. Uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (bez numeru) z dnia [...] czerwca 2006 r., podjętą po rozpoznaniu odwołania zainteresowanego, jednogłośnie utrzymano zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, iż w toku postępowania międzyinstancyjnego doszło do zmiany stanu prawnego, którą organ drugiej instancji jest zobowiązany uwzględnić przy rozpatrywaniu odwołania. Mianowicie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 529) został uznany za niekonstytucyjny m.in. przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, stanowiący podstawę ubiegania się przez kandydata na wpis na listę adwokatów – w takim zakresie, w jakim dopuszczałyby do wykonywania zawodu przez osobę nie wykazującą się odpowiednią praktyką prawniczą. W ocenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zakres doświadczenia zawodowego kandydata nie pozwala przyjąć, że jest on należycie przygotowany do wykonywania zawodu adwokata, a zatem uznać należy, ze do jego sytuacji odnoszą się bezpośrednio skutki przywołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Utrata mocy obowiązującej art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze powoduje, że wniosek zainteresowanego – p. S. W. musi być rozstrzygnięty negatywnie, jako nie znajdujący oparcia w aktualnym stanie prawnym. Odwołanie od powyższej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej złożył do Ministra Sprawiedliwości (zgodnie z pouczeniem) zainteresowany wnosząc o uchylenie przedmiotowej uchwały, a także poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w B. (bez numeru) z dnia [...] marca 2006 r. oraz o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B.. W uzasadnieniu skarżący odniósł się do negatywnego rozstrzygnięcia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podnosząc, iż niezgodność z Konstytucją RP przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze nie ma charakteru bezwzględnego. Niezgodność ta ma charakter względny i dotyczy tylko i wyłącznie takich sytuacji, w których osoba wskazana w tym przepisie nie wykaże się odpowiednią praktyką prawniczą. Zatem osoba, która legitymuje się egzaminem sędziowskim i wykaże się odpowiednią praktyką prawniczą może ubiegać się o wpis na listę adwokatów w oparciu o powołany wyżej przepis. W ocenie skarżącego stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wyrażone w uzasadnieniu uchwały jest nieuprawnione, bowiem w myśl wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze nie utracił całkowicie mocy obowiązującej. Stanowisko to pozostaje również w sprzeczności z ideą, którą kierował się Trybunał przy formułowaniu powołanego wyroku. W ocenie kandydata Trybunał Konstytucyjny nie zamknął dostępu do zawodu adwokata osobom bez aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego, jedynie wskazał, że przepływ z jednego do drugiego zawodu prawniczego nie może następować automatycznie, a powinien dokonywać się po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury weryfikacyjnej, która powinna być przeprowadzona z poszanowaniem konstytucyjnej zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady równości i równego traktowania. W ocenie skarżącego postępowanie w sprawie jego wpisu nie odpowiadało tym wymaganiom i doszło w nim do szeregu naruszeń prawa. W szczególności brak jasno sprecyzowanych reguł postępowania kwalifikacyjnego w przedmiocie wpisu na listę adwokatów nie sprzyja zasadzie pogłębiania zaufania do państwa i tworzonego przez to państwo prawa (art. 2 Konstytucji RP). Poza tym brak jasnych i przejrzystych reguł, którymi kierowała się Naczelna Rada Adwokacka podejmując zaskarżoną uchwałę godzi w wyrażoną w art. 65 Konstytucji RP zasadę wolności wyboru i wykonywania zawodu. Komisje kwalifikacyjne winny dokonywać oceny kandydatów na adwokatów w oparciu tylko i wyłącznie o przesłanki wskazane w art. 65 ustawy – Prawo o adwokaturze, kierując się przy tym bogatym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie kierowało się jednak tymi zasadami i na podstawie bardzo pobieżnej analizy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdziło brak podstaw do wpisu zainteresowanego na listę adwokatów. Również w postępowaniu odwoławczym nie uwzględniono szeregu złożonych przez zainteresowanego dokumentów, które pozwalają stwierdzić, że spełnia on przesłanki wskazane w art. 65 Prawa o adwokaturze. Naczelna Rada Adwokacka nie odniosła się w swojej uchwale do zarzutów podniesionych przez skarżącego wobec uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w B., a w szczególności do bezczynności tego organu. Przebieg całego postępowania przed organem pierwszej instancji, w tym selektywny wybór dowodów, wypaczenie obrazu rzeczywistości, podjęcie rozstrzygnięcia nieznanego ustawie (o odroczeniu rozpoznania wniosku zainteresowanego), mające na celu niczym nie uzasadnione przedłużenie postępowania oraz świadome i rażące uchybienie terminowi do rozpoznania wniosku, świadczą o naruszeniu przez Okręgową Radę Adwokacką w B. art. 32 Konstytucji RP, a także szeregu przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 68 ust. 5 Prawa o adwokaturze oraz art. 7, 8, 12 i 36 K.p.a. Skarżący podniósł ponadto, że nawet jeśli art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze utracił moc obowiązującą, to pomimo tego postępowanie odwoławcze powinno być przeprowadzone według kryteriów wynikających ze stanu prawnego na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów. Wnika to z zasady zaufania obywateli do państwa oraz prawa, które to państwo tworzy. Tak jak prawo nie może działać wstecz, tak również i orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mają takiej mocy. W ocenie skarżącego ma tu zastosowanie zasada ochrony praw nabytych, w szczególności zaś wynikająca z niej zasada, że w przypadku zmiany stanu prawnego w trakcie orzekania organ rozpoznający sprawę powinien ją rozstrzygnąć wedle stanu prawnego na dzień złożenia wniosku o wpis, ewentualnie wedle stanu prawnego, który jest bardziej korzystny dla obywatela – w szczególności, że sprawa nie została rozpoznana w ustawowym terminie na skutek zawinionej bezczynności organu samorządu adwokackiego. Skarżący podniósł także, iż działając w zaufaniu do organów państwa i trwałości zasad prawnych dotyczących wpisu na listę adwokatów poczynił znaczne nakłady i starania na przygotowanie materialnego zaplecza praktyki adwokackiej. Nadto w ocenie zainteresowanego zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej pozostaje w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, oraz z zasadą równego traktowania, albowiem różnicuje osoby po aplikacji sądowej i adwokackiej, wymagając od tych pierwszych należytego przygotowania do wykonywania zawodu adwokata oraz odpowiedniej praktyki prawniczej. Są to pojęcia nieostre, a brak jasnych kryteriów oceny wskazanych pojęć umożliwia samorządowi adwokackiemu przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego w oparciu o trudne do zweryfikowania reguły. Prawo, które kreuje niejasne reguły dopuszczające do nierównego traktowania obywateli, jest zaprzeczeniem państwa prawa. Postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...], stwierdzono niedopuszczalność odwołania zainteresowanego – S. W. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do Ministra Sprawiedliwości, odwołując się w uzasadnieniu postanowienia do treści art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1361), zgodnie z którym od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę adwokatów zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego. Na wniosek skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1588/06, przywrócił zainteresowanemu – p. S. W. termin do złożenia skargi na powołaną wyżej uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. (bez numeru) z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B. Skarga zainteresowanego złożona w powyższej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi w istocie powtórzenie skargi złożonej do Ministra Sprawiedliwości. W piśmie przesyłającym skargę zainteresowanego do Sądu (data otrzymania: 31 sierpnia 2006 r.) Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o oddalenie skargi (w razie przywrócenia terminu), podtrzymując w pełni argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i zwracając uwagę, że w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe wpisanie p. S. W. na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt ustawy – Prawo o adwokaturze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (bez numeru) z dnia [...] czerwca 2006 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. (bez numeru) z dnia [...] marca 2006 r., którą odmówiono zainteresowanemu – p. S. W., wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B. na zasadzie art. 65 ust. 1 w związku z art. 68 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze. Skarżący podniósł przeciwko wymienionym wyżej uchwałom organów samorządu adwokackiego dwa rodzaje zarzutów. Pierwsze dotyczyły naruszenia przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów bez egzaminu, a więc art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 68 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze. Do tej kategorii należą także podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia art. 2 oraz 32 Konstytucji RP, w myśl których Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, a wszyscy są wobec prawa równi; wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, z czym łączy się zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Drugi rodzaj zarzutów łączył się z rażącym przekroczeniem określonego w art. 68 ust. 1 pkt 5 ustawy 30-dniowego terminu dla okręgowej rady adwokackiej do podjęcia uchwały w sprawie wpisu na listę adwokatów. Skarżący łączy te kwestie ze sobą uważając, że opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy wpisu, związane z oczekiwaniem na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, doprowadziło do odmowy wpisania go na listę adwokatów. W związku z tym skarżący podniósł również zarzuty naruszenia przez organy samorządu zawodowego przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8, 12 i 36 K.p.a. Ponadto skarżący podniósł zarzut użycia niewłaściwego prawa, gdyż w jego ocenie postępowanie odwoławcze powinno być przeprowadzone według kryteriów wynikających ze stanu prawnego na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów. Za poglądem takim przemawia szereg przedstawionych przez skarżącego argumentów społecznych i prawno-konstytucyjnych. Rozpoczynając od rozpatrzenia tego ostatniego zarzutu należy zauważyć, iż Naczelna Rada Adwokacka pełni w rozpatrywanej sprawie rolę organu administracji drugiej instancji orzekając – co do zasady - merytorycznie (reformatoryjnie), co do istoty sprawy. Samo postępowanie administracyjne jest bowiem dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.). Oznacza to, że w sprawie mają zapaść dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni, przy czym konieczne jest, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.(B. Adamiak, J Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wyd. Prawnicze, wyd. 3, Warszawa 2000, str. 81). Organ odwoławczy jako organ o charakterze reformacyjnym ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji (op. cit., str. 529). Jest to obowiązek bezwzględny, od którego nie zwalnia nawet zawiniona zwłoka organu drugiej instancji w rozpatrzeniu sprawy w ustawowym terminie. Przedstawiony wyżej przez skarżącego pogląd, podkreślający iunctim między przekroczeniem zakreślonego w ustawie terminu i sposobem załatwienia sprawy, nie jest trafny. Trzeba bowiem pamiętać, że uchwały organów samorządu adwokackiego w sprawach wpisu na listę adwokatów mają w istocie – mimo swojej formy – charakter decyzji administracyjnych. Służą więc wobec nich te wszystkie środki, które przysługują w przypadku bezczynności organów administracji, ze skargą do sadu administracyjnego włącznie (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Skarżący podjął bezskuteczną próbę skorzystania z tych możliwości. Nadto należy zauważyć, że uchwały organów samorządu adwokackiego zapadają w określonym terminie, w czasie obowiązywania porządku prawnego, który kształtuje również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Właśnie w państwie prawa nie ma możliwości wydania decyzji (uchwały o wpisie na listę adwokatów) w oparciu o przepis, który został przez ten Trybunał uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów bez egzaminu, to należy zauważyć, że uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (z dnia [...] czerwca 2006 r.) została podjęta już po wejściu w życie w dniu 4 maja 2006 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06). Trybunał Konstytucyjny orzekał w kwestii zgodności z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Przepis ten ma następujące brzmienie: "Wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do (...) osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny". Trybunał orzekł, że powołany przepis w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych do należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. W warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Kwestie te winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca." W konkluzji uzasadnienia Trybunał stwierdził, iż "Mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto – nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia – przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów – innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym – profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, wina być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji." W rezultacie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Inaczej mówiąc, Trybunał stwierdził niekonstytucyjność powołanego przepisu nie z tego powodu, co w nim jest, ale z powodu jego niedookreśloności, odnoszącej się do wymaganego okresu stażu zawodowego, maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis innego niż adwokacki egzaminu prawniczego, weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa oraz praktycznego doświadczenia prawniczego. Trybunał nie podważył natomiast samej możliwości wpisu na listę adwokatów – bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia stosownego egzaminu. W zaskarżonej uchwale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (bez numeru) z dnia [...] czerwca 2006 r. trafnie odwołano się do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym jednoznaczne stwierdzono, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. W tej sytuacji, stwierdzając, że kandydat nie posiadł w stopniu należytym umiejętności udzielania pomocy prawnej w istocie stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, a więc jego wpis na listę adwokatów byłby niezgodny z obwiązującymi, zgodnymi z Konstytucją RP przepisami. Wskazane przez skarżącego naruszenia o charakterze proceduralnym, a w szczególności art. 7, 8, 12 i 36 K.p.a. nie miały w ocenie Sądu istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.