VI SA/Wa 1590/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego G. K. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2007 nr [...] sprzeciwił się wpisowi Pana G. K. - skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych we W., dokonanej uchwałą Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. z dnia [...] czerwca 2007 r. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ samorządu Uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. wpisał skarżącego na listę radców prawnych tej Izby. Wpisowi temu sprzeciwił się Minister Sprawiedliwości wskazując, iż skarżący, będąc sędzią Sądu Rejonowego W. we W., w dniu [...] lipca 2004 r. bezpośrednio po kolizji drogowej, w której uczestniczył kierując samochodem osobowym marki Ford Mondeo, oddalił się z miejsca kolizji i spożywał alkohol, czym utrudnił czynności związane z ustaleniem okoliczności tejże kolizji drogowej. Śledztwo przeciwko niemu o czyn z art. 178 a § 1 k.k. zostało umorzone, wobec braku dostatecznych dowodów popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu przestępstwa. Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym we W. w orzeczeniu z dnia [...] marca 2006 r. uznał go winnym przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Orzeczenie to utrzymał w mocy Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. W ocenie organu skarżący swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu. Zachowanie polegające na oddaleniu się z miejsca kolizji drogowej i spożywanie bezpośrednio po kolizji drogowej alkoholu w mieszkaniu prywatnym dyskwalifikuje kandydata w sferze etyczno-moralnej. Podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter. W skardze na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa a to treści art.24 ust.1 pkt.5 ustawy o radcach prawnych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazał, że bezpośrednio po zdarzeniu powiadomił swoich przełożonych oraz od dnia 29 lipca 2004 r. aż do dnia 24 października 2005r. był sędzią Sądu Rejonowego. Zrzekł się urzędu z dniem 20 listopada 2005r. i wtedy też uległ rozwiązaniu stosunek służbowy. Wskazał, iż przedmiotowe zdarzenie było wielokrotnie oceniane przez szereg organów od chwili jego zaistnienia. Ostatecznie Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji wymierzający skarżącemu karę nagany. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wskazał, iż kara złożenia sędziego z urzędu jest karą nader dotkliwą albowiem powoduje niemożność powołania sędziego ponownie na stanowisko sędziowskie jak i może być przeszkodą w wykonaniu innych zawodów prawniczych. Takie skutki byłyby rażąco surowe wobec byłego sędziego cieszącego się autorytetem w środowisku sędziowskim i jednoznacznie pozytywną opinią przełożonych przez okres wykonywania zawodu sędziego. Powyższe - w ocenie skarżącego - wskazuje, że nie sposób uznać, aby nie był on osobą nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie dawał rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto skarżący podniósł, iż ocenie kandydata na radcę prawnego podlegać powinien cały jego dotychczasowy sposób życia w dłuższym okresie pracy, zaś ocena sylwetki przeprowadzona być winna pod kątem rękojmi prawidłowego i etycznego wykonywania zawodu, co w przypadku skarżącego ma niewątpliwie miejsce. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie podzielił argumentu skarżącego, jakoby wyrok zapadły w sprawie dyscyplinarnej miał moc prejudycjalną w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wpisu na listę radców prawnych. Podkreślił, że nieskazitelność charakteru oznacza pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających cechy pożądane. Zdarzenie, którego dopuścił się skarżący dyskwalifikuje kandydata w sferze etyczno-moralnej. Uczestnik postępowania -Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. nie zajęła stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ naruszył przepisy postępowania przez to, że nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy przy ocenie rękojmi należytego wykonywania zawodu przez skarżącego. Minister Sprawiedliwości nie przeprowadzał postępowania dowodowego co do późniejszego a także wcześniejszego postępowania skarżącego a także nie zweryfikował stwierdzeń i dowodów odnoszących się do faktu nienagannej pracy jako sędziego. Przyznanie, że dana osoba "daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu albo odmowa takiego przyznania, powinno się opierać na rozważeniu całokształtu cech danej osoby i jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, co do okoliczności które dają prognozę w kwestii należytego wykonywania obowiązków radcy prawnego. Decyzje uznaniowe wymagają starannego uzasadnienia, opartego na wszystkich okolicznościach faktycznych sprawy. Ograniczenie się do jednostkowego wydarzenia niewątpliwie nagannego nie może mieć rozstrzygającego znaczenia zwłaszcza w świetle wyroku Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego, który utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji wymierzający skarżącemu karę nagany. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wskazał, iż kara złożenia sędziego z urzędu jest karą nader dotkliwą albowiem powoduje niemożność powołania sędziego ponownie na stanowisko sędziowskie jak i może być przeszkodą w wykonaniu innych zawodów prawniczych. Takie skutki byłyby rażąco surowe wobec byłego sędziego cieszącego się autorytetem w środowisku sędziowskim i jednoznacznie pozytywną opinią przełożonych przez okres wykonywania zawodu sędziego. Kontrolując legalność decyzji Sąd bada, czy dokonana ocena nie jest podjęta w sposób dowolny tzn. czy wynika z faktów udowodnionych, czy jest spójna nie zawiera błędów oraz czy odnosi się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i stanowi wypadkową całego ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zatem sąd administracyjny ocenia czy w rozpatrywanej sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego wynikającego głównie z przestrzegania przez organy orzekające przepisów postępowania. Minister Sprawiedliwości może się sprzeciwić wpisowi na listę radców prawnych dokonanemu przez organ samorządu. Minister jest uprawniony do kontroli czy kandydat spełnia wszystkie przesłanki pozwalające na jego wpis na listę. W przypadku stwierdzenia, że którakolwiek z przesłanek warunkujących wpis nie istnieje, Minister jest zobligowany do wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu na listę. W przedmiotowej sprawie organ uznał, że skarżący swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Są to przesłanki o charakterze uznaniowym i Sąd może je podważyć wówczas, gdy jest ona całkowicie dowolna i sprzeczna z materiałem dowodowym lub też oparta jedynie na gołosłownych stwierdzeniach. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego na rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą prawnym. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie -postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu (patrz wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00, Lex nr 53476). Pojęcie rękojmi to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku radcy prawnego, będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Zgodzić się należy z organem, że oddalenie się z miejsca kolizji drogowej i spożywanie bezpośrednio po tej kolizji alkoholu, jest postępowaniem nagannym w sferze etyczno-moralnej i może podważać odpowiedzialność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter ale jednocześnie należy zwrócić uwagę na wspomniany wyżej wyrok Sądu dyscyplinarnego, który nie zamyka skarżącemu drogi do piastowania stanowiska sędziego lub wykonywania innego zawodu prawniczego. Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny skarżącego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu pominął inne istotne okoliczności w sprawie, znajdujące swoje odbicie w dowodach zgromadzonych w sprawie, a mające znaczenie dla oceny skarżącego pod względem przesłanki rękojmiowej. Nie wziął pod uwagę korzystnej dla niego opinii wystawionej przez jego przełożonych z czasów pracy w Sądzie. Reasumując organ sprzeciwiając się wpisowi oparł się na wybranym pojedynczym zdarzeniu z życia skarżącego a pominął wszystkie inne istotne dla niego okoliczności. Takim działaniem organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a podjęta przez niego w oparciu o wybrane dowody decyzja jest decyzją przekraczającą granice uznania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny spełniania przez skarżącego warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego na podstawie wszystkich zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, a w przypadku ewentualnych wątpliwości co do tego faktu przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a.