VI SA/Wa 1593/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach postanawia: odmówić C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy C.Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili obecnej nie posiada żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, albowiem w wyniku decyzji administracyjnych została pozbawiona całego majątku. Zamknięto należące do niej salony gier, a znajdujące się w nich automaty (wraz z zawartą w automatach gotówką) zabezpieczono. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 4.000.000 zł, wysokość środków trwałych obejmuje kwotę 5.841.741,70 zł, a według bilansu za ostatni rok obrotowy osiągnęła stratę w wysokości 4.341.561,56 zł. Dodała, że posiada dwa rachunki bankowe, na których brak jest środków pieniężnych. Zarządzeniem referendarza sądowego, skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni: a/ rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2012, b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2013 roku – np. rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2013, ewentualnie odpisu z księgi rachunkowej na koniec 2013 roku, c/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec maja 2014 roku, d/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, e/ dokumentów potwierdzających fakt zajęcia i zabezpieczenia należących do spółki automatów do gier. Pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła wymienionych dokumentów. Poinformowała jedynie, że bank wypowiedział jej umowę na rachunki bankowe, a więc nie dysponuje nimi. Oświadczyła, że z jej majątku prowadzonych jest kilkadziesiąt postępowań egzekucyjnych. Dodała, że dotychczas nie zawiesiła działalności gospodarczej. Wskazała, że załącza deklaracje podatku VAT za ostatnie trzy miesiące rozliczenie, czego jednak nie uczyniła. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego – skarżąca spółka podniosła, że Minister Finansów prowadzi wobec niej szereg postępowań o cofnięcie zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyn gry na automatach. Strona skarżąca stwierdziła, że wydane przez Ministra Finansów decyzje o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń zostały zaskarżone przez spółkę. Zdaniem skarżącej spółki, rezultatem powyższego była odmowa opieczętowania przez urzędników druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co - w ocenie strony skarżącej - wykluczyło możliwość dalszej działalności spółki w większości salonów gier. Skarżąca spółka podkreśliła, że de facto nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Zdaniem skarżącej spółki, opisana sytuacja spowodowana została czynnikami niezależnymi od niej. Strona podniosła ponadto, że w jej ocenie, poza naruszeniami prawa dokonanymi przez organy celne, które uznały nieostateczne decyzje Ministra Finansów za wykonalne (w wyniku których spółka musiała zamknąć wszystkie salony gier i kasyno) oraz poza zajęciami egzekucyjnymi wynikającymi z zaskarżanych decyzji, istnieją dalsze niezwykle istotne przyczyny powstałej sytuacji finansowej, w tym m.in. wynikające z wprowadzonej bez wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku. Skarżąca podkreśliła, że liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, wymagających poniesienia kosztów opłat sądowych, adwokackich etc. Przyznała, że posiadała środki na ten cel, jednak - jak wskazała w sprzeciwie - nie miała żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, ani majątku nadającego się do sprzedaży, z których mogłaby opłacić wpis sądowy. Strona wskazała, że pomimo zamknięcia salonów gier, musiała wypłacić wynagrodzenia pracownikom, a ponadto musiała również uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych. Podsumowując skarżąca stwierdziła, że: a) działalności gospodarczej nie prowadzi, a zatem żadnych zysków nie osiąga; b) środki trwałe będące w jej posiadaniu są niesprzedawalne, bowiem przy braku zainteresowania nabywców również nie mogą stanowić źródła finansowania czegokolwiek, w tym opłat sądowych; c) nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się sprzedać; d) na udziałowców spółki i ich decyzje o ewentualnych dopłatach spółka nie ma wpływu. Według skarżącej, dokonując oceny możliwości finansowych spółki, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego wynoszącą - 25.801.177,15 złotych, z czego - jak podnosiła - same krótkoterminowe zobowiązania wynoszą kilkanaście milionów złotych. Strona stwierdziła, że Sąd winien ocenić również stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (1.239,20 złotych w dniu 31 marca 2013 r.), a także stratę netto w kwocie 3.600.963,04 złotych (na dzień 31 marca 2013 r.). Skarżąca spółka podkreśliła jednocześnie, iż prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako "p.p.s.a." od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z powyższego - zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia, mający zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie prawa do sądu. Co więcej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II FZ 929/13, LEX nr 1397998), a w przypadku uchylenia się od przedstawienia określonych dokumentów, winna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II FZ 1090/13, LEX nr 1406587). W niniejszej sprawie skarżąca spółka na poparcie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie przedstawiła dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową. Po pierwsze wbrew wezwaniu referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie przedłożyła zażądanych przez niego dokumentów wymaganych do oceny zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W złożonym zaś sprzeciwie do postanowienia referendarza sądowego szeroko omówiła genezę jej problemów finansowych, odniosła się bilansu sporządzonego na dzień 30 czerwca 2013 r., zaznaczyła, że na dzień 31 marca 2013 r. poniosła stratę sięgającą kwoty 3.700.000,00 zł, a wreszcie oświadczyła, że działalności gospodarczej nie prowadzi – to jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów finansowych na poparcie powołanych twierdzeń i oświadczeń. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie, skarżąca spółka pomimo wezwania referendarza sądowego nie uzupełniła wniosku o wskazane dokumenty źródłowe, braku tego nie usunęła również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Gołosłowna zaś argumentacja, choćby najbardziej szczegółowa pozbawia Sąd możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy przez pryzmat zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przy czym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek przedstawienia informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W tej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych nie uprawdopodobnił w sposób wiarygodny i rzetelny, że w jego przypadku zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak zaś wskazał NSA w postanowieniu z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1207/14, LEX nr 1492957 to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, że nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.