VI SA/Wa 1605/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej D. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] D. S. w dniu 30 czerwca 2007 roku przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną w obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w B. Uchwałą nr [...] tej Komisji z dnia [...] czerwca 2007 roku ustalony został wynik jej egzaminu na 188 punktów tj. zgodnie z art. 75i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze uzyskała ona negatywny wynik z egzaminu konkursowego. Od powyższej uchwały [...] D. S. złożyła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym wniosła o uwzględnienie przy końcowym obliczaniu punktów poprawnych odpowiedzi na pytania o numerach 44, 70 i 155, których z powodu przeoczenia (przemęczenia wzroku na skutek poważnej jego wady) nie przeniosła z testu egzaminacyjnego do karty odpowiedzi. Do odwołania skarżąca dołączyła dokument badania okulistycznego przeprowadzonego w [...] w B. w dniu 6 lipca 2007 roku. Minister Sprawiedliwości decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 roku utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 roku Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w B. Rozpoznając odwołanie organ II instancji poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego) jak i jego przebiegu. Po zbadaniu całości dokumentacji związanej z egzaminem Minister Sprawiedliwości ustalił, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 roku w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160 oraz z 2006 roku, Nr 81 poz. 570). Powtórne sprawdzenie przez organ II instancji karty odpowiedzi skarżącej i przeliczenie punktacji wykazało, że suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa. Tak więc [...] D. S. nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów i wynik jej egzaminu prawidłowo został uznany za negatywny. Odnosząc się zaś do prośby o uwzględnienie przy końcowym obliczaniu punktów poprawnie udzielonych odpowiedzi na pytania o numerach 44, 70 i 155, których z powodu przeoczenia skarżąca nie przeniosła z testu egzaminacyjnego do karty odpowiedzi Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zdający zostali pouczeni (pkt 4 pouczenia znajdującego się na pierwszej stronie testu egzaminacyjnego), że odpowiedzi prawidłowe należy zaznaczać wyłącznie na karcie odpowiedzi, zaś odpowiedzi zaznaczone na teście nie będą uwzględniane. Odnosząc się zaś do podniesionych przez skarżącą szczególnych okoliczności związanych z poważną wadą wzroku, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zdająca nie informowała Komisji Egzaminacyjnej o swoich problemach zdrowotnych ani w zgłoszeniu o przystąpieniu do egzaminu konkursowego, ani w trakcie egzaminu. Nie było zatem przesłanek do stworzenia jej specjalnych warunków odbywania egzaminu. Z tych wszystkich względów Minister Sprawiedliwości uznał zarzuty, podnoszone w odwołaniu, za niezasadne. Na decyzję Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 roku [...] D. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na naruszenie normy prawnej wyrażonej w treści art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na wykorzystaniu przez organ II instancji nieistniejącego przepisu w regulaminie o zasadach zdawania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, normującego postępowanie przed komisją egzaminacyjną oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi [...] D. S. podniosła, iż Minister Sprawiedliwości podnosząc zarzut błędnego postępowania po stronie skarżącej (niezawiadomienie Komisji Egzaminacyjnej o problemach zdrowotnych) powołuje się na uprawnienie, którego brak w treści regulaminu wydaje się być oczywisty i nie da się przyjąć, aby regulacja takiego uprawnienia została przypadkowo pominięta. W przypadku, gdyby organ II instancji nie posługiwał się nieistniejącym przepisem w regulaminie, to najprawdopodobniej istniałyby podstawy do podjęcia decyzji uznającej wynik egzaminu za pozytywny. Przypadek skarżącej polega na tym, że w istocie te trzy pytania, których nie przeniosła na kartę odpowiedzi zakreśliła w teście prawidłowo. Dawało to wynik przekraczający wymagane ustawowo minimum 190 punktów (191 pkt). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Sprawiedliwości powinien odnieść się do realnej, niekwestionowanej sytuacji zdrowotnej zdającej egzamin i powiązać to z okolicznościami towarzyszącymi przy zdawaniu egzaminu a w szczególności z występującym brakiem możliwości tworzenia w takich sytuacjach specjalnych warunków odbywania egzaminu. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Odnosząc się do zarzutu podnoszonego przez skarżącą, organ II instancji podkreślił, że odwołanie D. S. zmierzało do zaliczenia punktów za odpowiedzi, których udzieliła ona w teście egzaminacyjnym, nie zaś jak wynikało to z pouczenia na karcie odpowiedzi. Minister Sprawiedliwości w swej decyzji nie uwzględnił odwołania skarżącej z uwagi na element nieudzielenia przez skarżącą odpowiedzi w wymaganym dokumencie i co za tym idzie nieuzyskanie wymaganej przepisami ustawy Prawo o adwokaturze ilości 190 punktów i w konsekwencji uzyskanie negatywnego wyniku egzaminu. Organ II instancji nigdzie w zaskarżonej decyzji nie wykorzystał, jak zarzuca D. S. w skardze, nieistniejącego przepisu w regulaminie o zasadach zdawania egzaminu, natomiast odniósł się w swej decyzji do kwestii stanu zdrowia skarżącej w kontekście niedoinformowania przez nią Komisji o tym elemencie jako do szczególnej okoliczności związanej ze sprawą, nie zaś jako do elementu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest, stosownie do § 2 tego artykułu pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym, nie zaś, co wymaga szczególnego podkreślenia w rozpoznawanej sprawie według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.).Mając powyższe przesłanki na uwadze w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarżąca D. S. w dniu 30 czerwca 2007 roku przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w B. Zagadnienia prawne dotyczące konkursu na aplikację adwokacką są uregulowane w art. 75 i n. ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 Nr 123 poz. 1058 z późn. zm.) oraz w aktach wykonawczych do tej ustawy a przede wszystkim w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 roku w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 roku Nr 258 poz. 2160 ze zm.). Zgodnie z powyższymi przepisami a w szczególności z art. 75i Prawa o adwokaturze egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt (ustęp 1 powyższego artykułu). Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy (ustęp 2 powyższego artykułu). Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymują kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (ustęp 3 powyższego artykułu). Tak więc ustawa Prawo o adwokaturze posługuje się sformułowaniem test (rozwiązanie testu, test sprawdza, uzyskał z testu) nie regulując zagadnienia formy udzielenia odpowiedzi na test. Również cytowane Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości stanowiąc w paragrafach od 7 do 13 o trybie i sposobie przeprowadzenia egzaminu konkursowego nie przewiduje aby rozwiązanie testu polegało na naniesieniu odpowiedzi na kartę odpowiedzi. Należy więc przyjąć, iż wprowadzenie sposobu rozwiązania testu poprzez zaznaczenie prawidłowych odpowiedzi na tzw. karcie odpowiedzi nie wynikało z uregulowań prawnych lecz z przyjętych rozwiązań o charakterze organizacyjnym. Naruszenie tych zasad udzielania odpowiedzi przez skarżącą, zwłaszcza jeśli zostało to spowodowane niekwestionowaną przez organ wadą jej wzroku nie może rzutować negatywnie na wynik jej egzaminu, tym bardziej, że skarżąca udzieliła odpowiedzi na pytania nr 44,70 i 155 zaznaczając je na teście egzaminacyjnym. Kwestia prawidłowości udzielania odpowiedzi na powyższe pytania nie była przedmiotem rozważań Ministra Sprawiedliwości, który poprzez zaniechanie dokonania tej czynności naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów zaskarżona decyzja nie może się ostać i podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 wyroku Sąd oparł na art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.