VI SA/Wa 161/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2017 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., znak [...] Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 245 ust. 1, art. 110 ust. 1 i 2, art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410), dalej "p.w.p." po rozpoznaniu wniosku z [...] września 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłoszenia wzoru przemysłowego pt "Poszwa na kołdrę z zamykaną kopertą" oznaczonego numerem [...], zgłoszonego dnia [...] stycznia 2016 r. przez B. F. zwaną dalej także "skarżącą", "stroną", F., [...] w związku z decyzją odmawiającą udzielenia prawa z rejestracji z dnia [...] sierpnia 2016 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] stycznia 2016 r. skarżąca dokonała zgłoszenia wzoru przemysłowego pt. "Poszwa na kołdrę z zamykaną kopertą", oznaczonego numerem [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Urząd Patentowy RP powołując się na art. 110 ust. 1 i 2 p.w.p. odmówił udzielenia prawa z rejestracji zgłoszonego wzoru przemysłowego, albowiem uznał, że zachodzi niezgodność przedmiotu zgłoszenia z definicją wzoru przemysłowego, zawartą w art. 102 ust. 1 p.w.p. Ocena organu wynikała bezpośrednio z braku określenia jednoznacznej postaci wytworu w dokumentacji zgłoszeniowej wzoru - zgłoszenie w swej istocie nie dotyczyło konkretnego wyglądu produktu, lecz rozwiązania funkcjonalnego, umożliwiającego włożenie kołdry do wnętrza poszwy, a zgodnie z art. 107 ust. 1 p.w.p. cechy funkcjonalne produktu nie podlegają ochronie prawem z rejestracji wzoru przemysłowego. Ilustrację wzoru stanowiły schematyczne rysunki, przedstawiające widok poszwy z góry oraz sposób otwierania pościeli. Schematycznie zaznaczono również zamki oraz otwory na ilustracji. Fotografie nie ujawniały żadnych dodatkowych szczegółów, ponad te, które zostały pokazane na rysunkach. Urząd Patentowy RP wskazał, że wymienione przez stronę w opisie cech istotnych elementy takie jak: zamykana i otwierana suwakiem błyskawicznym koperta, usytuowana w środkowej części poszwy oraz otwory wykonane w czterech rogach każdej poszwy, nie zostały pokazane w sposób umożliwiający ich odtworzenie, schematycznie zaznaczono oraz wskazano jako istotne jedynie ich kształt oraz umiejscowienie. Na podstawie takiego rozwiązania użytkowego można zaprojektować wiele wzorów poszew na kołdry, o odmiennym charakterze (kolorystyce, ornamentacji czy materiale) Urząd Patentowy w decyzji odmawiającej udzielenia prawa z rejestracji przytoczył przykłady (zdjęcia) istniejących na rynku, różnie wyglądających poszew na kołdry, opartych na tym samym rozwiązaniu użytkowym, stanowiącym istotę przedmiotowego zgłoszenia. Na decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym odnosząc się do nieudzielenia odpowiedzi na zarzuty postawione przez organ w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2016 r. wyjaśniła, że powyższa sytuacja wynikła z braku kontaktu z rzecznikiem patentowym, ustanowionym do reprezentowania jej w postępowaniu przed Urzędem Patentowym oraz nieprzekazywaniu jej korespondencji z organu. Strona odpowiadając na zarzuty Urzędu Patentowego RP postawione w zawiadomieniu i decyzji odmawiającej udzielenia prawa z rejestracji, podkreśliła, że istotą zgłoszenia jest nowe rozwiązanie, polegające na wszyciu taśmy suwakowej z suwakami, dzięki czemu stworzony został wzór krzyża, niezależny od nadruku na tkaninie - uwidoczniony na dołączonym do wniosku materiale ilustracyjnym. Według zgłaszającego o nowości zgłoszonej poszwy decyduje wszycie czterech zamków błyskawicznych na jej środku, co tworzy "kopertę", będącą ozdobą i umożliwiającą spełnianie funkcji poszwy, a także nadającą poszwie indywidualny charakter. Zamki błyskawiczne zbiegają się i zamykają do środka poszwy oraz krzyżują się pod kątem prostym, mają długość ponad połowę szerokości poszwy lub jej przekątnej, co również zostało uwidocznione na dołączonym do wniosku materiale ilustracyjnym. Strona zaznaczyła, że zastosowany w poszwie układ suwaków jest inny od dotychczas stosowanych i ogólnie przyjętych rozwiązań (na brzegu poszwy), co nadaje - produktowi cechę nowości - zamki mogą być wszyte po skosie lub równolegle do brzegów poszwy, tworząc odmianę wzoru, przy czym ich krzyżujący się układ na wierzchu poszwy pozostaje charakterystyczny i niezmieniony. Jej zdaniem takie rozwiązanie stanowi o indywidualnym charakterze zgłoszonej poszwy. Na dołączonym do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uwidoczniono rozmieszczenie suwaków w poszwie, na różnych etapach ich rozsunięcia. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Urząd Patentowy RP, mając na uwadze definicję zawartą w art. 102 ust. 1 p.w.p., podkreślił, że rejestracji jako wzór przemysłowy podlega postać wytworu (forma, wygląd). Organ po ponownej analizie całej dokumentacji zgłoszeniowej wzoru (także nadesłanej razem z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz analizie uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymuje zarzuty przedstawione w decyzji odmawiającej udzielenia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego z dn. [...].08.2016 r. Zdaniem Urzędu Patentowego RP przedmiotem zgłoszenia nie jest wzór przemysłowy - konkretna postać poszwy na kołdrę, o określonej kolorystyce, materiale czy ornamentacji. Wytwór został uwidoczniony na ilustracji schematycznie, zgodnie z treścią pisma zgłaszającego, jedyną cechą postaciową poszwy jest wszycie zamków błyskawicznych, które umożliwiają łatwiejsze jej nałożenie na kołdrę. Wszycie i umieszczenie tradycyjnych suwaków w określonym miejscu jakiegokolwiek wytworu (przykładowo poszwy na kołdrę), nie stanowi cechy wzoru przemysłowego zdefiniowanej w art. 102 ust. 1 ustawy p.w.p.: Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę i materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Zgłoszona poszwa mogłaby być przedmiotem wzoru przemysłowego, gdyby charakteryzowała się nowością oraz indywidualnym charakterem ale nadanym przez wymienione w definicji cechy wzoru przemysłowego (nie przez wszycie zamka błyskawicznego). Wszycie suwaka w jakikolwiek wytwór taki jak np. śpiwory, kurtki, koce, poszwy na kołdry i poduszki ułatwia jego zakładanie i zdejmowanie - jest to typowo użytkowa (funkcjonalna) cecha wytworu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 107 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy: Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje cech wytworu: 1) wynikających wyłącznie z jego funkcji technicznej (...). Skrzyżowanie elementów wynikających z funkcji poszwy (zamków błyskawicznych) umiejscowione pośrodku wytworu nie jest cechą wzoru przemysłowego, w przypadku gdy poszwa nie charakteryzuje się żadną kolorystyką, materiałem czy ornamentacją (wymienione w definicji wzoru przemysłowego cechy istotne wzoru przemysłowego, nie stanowią istoty przedmiotowego zgłoszenia). Uwidocznione na rysunku (materiale ilustracyjnym zgłoszenia) cechy wytworu nie spełniają warunków określonych w art. 102 ust. 1 p.w.p., gdyż nie można przyjąć, iż jest to konkretna "postać wytworu" nadana mu w szczególności przez (....). Organ podkreślił, że dwie najważniejsze przesłanki zdolności rejestracyjnej zawarte w samej definicji wzoru a mianowicie "nowość" i jej "indywidualny charakter", decydujące o posiadaniu przez wzór zdolności ochronnej, odnoszą się do konkretnej istniejącej postaci wytworu. Tak więc warunkiem koniecznym jest uznanie, że istnieje postać wytworu (nadana mu przez...) a dopiero później można odnieść do tej (istniejącej) postaci przesłankę nowości i indywidualnego charakteru. Urząd Patentowy w decyzji odmawiającej udzielenia prawa z rejestracji na wzór przemysłowy nie postawił zarzutu braku nowości i indywidualnego charakteru, ponieważ zarzut taki można postawić dopiero wówczas, gdy mamy do czynienia z wzorem przemysłowym w rozumieniu art. 102 p.w.p. Urząd Patentowy RP podniósł, że przedmiot zgłoszenia dotyczy funkcjonalnej cechy produktu, która ułatwia zakładanie i zdejmowanie pościeli i na bazie której można zaprojektować wiele wzorów poszwy na kołdrę (przykładowo takich, jak poszwy przedstawione w decyzji odmawiającej udzielenia prawa z rejestracji). Organ zauważył, że przedmiot zgłoszenia nie stanowi konkretnej postaci wytworu, ale jest ogólnym schematem rozmieszczenia i ułożenia względem siebie zamków błyskawicznych na poszwie kołdry. Z tego względu Urząd Patentowy RP nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji orzekł o jej utrzymaniu w mocy. Na decyzję organu z dnia [...] listopada 2016 r. B. F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: a) naruszenie przepisów prawa materialnego: i. art. 102 ustawy prawo własności przemysłowej poprzez bezpodstawne uznanie, iż przedmiotem zgłoszenia nie jest wzór przemysłowy, tj. konkretna postać poszwy na kołdrę, która spełnia warunki do udzielenia jej prawa z rejestracji - organ nie uwzględnił cech wytworu nadających mu indywidualny charakter, a tym samym dokonał błędnej kwalifikacji wytworu jako wzoru przemysłowego; ii. art. 107 ust. 1 w zw. z art. 104 poprzez błędną ocenę cech wzoru i w konsekwencji błędne uznanie niektórych cech wzoru za wynikające wyłącznie z funkcji technicznej i bezpodstawne pominięcie tych cech przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przy czym cechy uznane za wynikające wyłącznie z funkcji technicznej w rzeczywistości nie wynikają wyłącznie z tej funkcji; b) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: i. art. 77 i 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zbadania materiału dowodowego oraz poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania dowodowego - organ nie uwzględnił innych cech wytworu niż wszyty zamek błyskawiczny, które zostały przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; ii. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia stronie przesłanek, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy – organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do odmian wzoru, a jako kryteria wyodrębnienia cech uwzględnił te wynikające wyłącznie z funkcji technicznej; iii. art. 11 k.p.a. – poprzez wybiórczą, nie znajdującą oparcia w przepisach prawa ocenę przesłanek zdolności rejestrowej wzoru względem zarzutów wnioskodawcy – organ niesłusznie pominął rozważania dotyczące nowości wzoru. W związku z powyższym skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej Decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. (na podst. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a.) oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2016 r. (na podst. art. 135 p.p.s.a.), 2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżącego wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu przedstawionym w zaskarżonej decyzji podniosła, że wszyte zamki błyskawiczne stanowią dwie prostopadłe linie oraz tworzą kształt krzyża – koperty, przez który wytwór – poszwa na kołdrę zyskuje indywidualny charakter oraz posiada cechy niezbędne do zakwalifikowania jako wzór przemysłowy w rozumieniu art. 102 ust. 1 p.w.p. Wszyte zamki błyskawiczne są liniami charakterystycznie i nieprzypadkowo ułożonymi w stosunku do siebie. W art. 102 ust. 1 p.w.p. nie jest doprecyzowane, jak powinna zostać przedstawiona dana linia oraz dany kształt i materiał, który nadaje indywidualny charakter dla wytworu. Nie jest więc niedopuszczalne stworzenie linii a poprzez te linie kształtu oraz swoistego ornamentu za pomocą użycia zamków błyskawicznych. Według skarżącej wszycie zamków błyskawicznych nie ma na celu nadanie poszwie na kołdrę cechy funkcjonalnej a ma na celu stworzenie wzoru – koperty na środku poszwy, co stanowi ozdobę, wzór i nadaje wytworowi indywidualny charakter. W opinii skarżącej organ pominął dołączony do wniosku materiał dowodowy a zwłaszcza dołączone do niego poglądowe rysunki wytworu, które jednoznacznie określają jego indywidualny charakter oraz konkretną postać wytworu. Organ odniósł się wyłącznie do jednej cechy przedstawionego wzoru, nie uwzględniając pozostałych. W uzasadnieniu swojej decyzji pominął główną cechę, która stanowi o indywidualnym charakterze wytworu, a mianowicie wzór graficzny w postaci koperty, skupiając się wyłącznie na cechach funkcjonalnych tworzących je zarzutów. Urząd Patentowy RP nie uwzględnił przesłanek związanych z cechą wytworu jakimi jest nowość oraz indywidualny charakter wytworu. Organ nie wykazał, że tego typu wytwór jest obecnie dostępny w sprzedaży na rynku. W opinii skarżącej przesłanki te są najważniejsze poprzez cechy, przez który zostały nadane i kwalifikują dany wytwór jako wzór przemysłowy. Bezpodstawne jest więc twierdzenie organu, iż postawić przesłanki dotyczące nowości oraz indywidualnego charakteru można dopiero po zakwalifikowaniu danego wytworu jako wzoru przemysłowego. Zdaniem strony zgłoszony wzór przemysłowy spełnia wszystkie przesłanki zawarte w art. 102 ust. 1, co czyni decyzję organu niezgodną z prawem a w związku z tym podlegającą uchyleniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę Sąd uznał za niezasadną. Na wstępie należy wskazać, że zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. dalej p.p.s.a.) i wyznaczają go nie zarzuty skargi lecz granice rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy według stanu faktycznego i prawnego istniejącego, co do zasady, w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanej decyzji może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2016 r., którą organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmawiającą udzielenia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Poszwa na kołdrę z zamykaną kopertą" zgłoszonego przez skarżącą dnia [...] stycznia 2016 r. za numerem [...]. Organ stanął na stanowisku, że przedstawione w zgłoszeniu schematy nie identyfikują jednoznacznej postaci wytworu w rozumieniu art. 102 p.w.p. a poza tym zgłoszenie dotyczy rozwiązania funkcjonalnego a więc udzieleniu prawa z rejestracji stoi na przeszkodzie art. 107 p.w.p. Według oceny Sądu, organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy w sprawie i do ustalonego stanu faktycznego w sprawie zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. W myśl art. 105 ust. 1 p.w.p. na wzór przemysłowy udziela się prawa z rejestracji. Postępowanie przed Urzędem Patentowym RP wszczynane jest po dokonaniu zgłoszenia, które powinno zawierać elementy określone w art. 108 p.w.p. Po dokonaniu zgłoszenia Urząd Patentowy RP bada jego prawidłowość. Zmiany dokonywane w zgłoszeniu w toku jego rozpatrywania nie mogą dotyczyć samego wzoru i jego odmian przedstawionych w opisie i na rysunku oraz na fotografiach. Zakaz ten nie obejmuje przypadków dokonania korekty zastrzeganej postaci wytworu, jeżeli nie spowoduje to zmiany tożsamości wzoru i bez której uzyskanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego byłoby niemożliwe. Czynności podejmowane przez organ po wpływie zgłoszenia co do zasady mają charakter formalny. W obecnym stanie prawnym dopuszczone jest ograniczone badanie przesłanek w zakresie określonym w art. 110 ust. 2 i 3 p.w.p. Materiał ilustracyjny z dnia zgłoszenia stanowiły schematyczne rysunki, przedstawiające zasadę otwierania koperty (poszwa została przedstawiona jako trzy kwadraty z zaznaczonymi pośrodku krzyżującymi się liniami lub elipsą, uwidaczniającymi w ten sposób otwarcie zapięcia) a nie samą kopertę oraz cztery zdjęcia złej jakości. W opisie przedstawiono trzy odmiany poszwy i zaznaczono, że ich cechą wspólną jest zamykana i otwierana suwakiem błyskawicznym koperta usytuowana w środkowej części poszwy oraz otwory wykonane w czterech rogach każdej poszwy, co miało umożliwić łatwiejsze niż tradycyjne ubieranie poszwy na kołdrę. O przeszkodach w udzielaniu prawa z rejestracji organ powiadomił stronę w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Strona nie odpowiedziała na zarzuty postawione w zawiadomieniu. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ w oparciu o nadesłane przez stronę materiały prawidłowo uznał, że zgłoszenie nie zostało dokonane prawidłowo, co uprawniało go do wydania decyzji odmownej z dnia [...] sierpnia 2016 r. w oparciu o art. 110 ust. 1 i 2 p.w.p. Wymienione bowiem przez stronę w opisie cechy istotne, takie jak zamykana i otwierana suwakiem błyskawicznym koperta, usytuowana w środkowej części poszwy oraz otwory wykonane w czterech rogach każdej poszwy nie zostały pokazane w sposób umożliwiający ich odtworzenie, schematycznie zaznaczono oraz wskazano jako istotne cechy jedynie ich kształt i położenie. W takiej sytuacji możliwe jest zaprojektowanie wielu wzorów poszew na kołdry o odmiennej kolorystyce, ornamentacji czy materiale a zatem słuszne była ocena organu co do nieprawidłowości zgłoszenia i wydania na tej podstawie decyzji o odmowie udzielenia prawa z rejestracji. Wprawdzie strona wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła nowe ilustracje ujawniające nowe cechy wytworu, ale nie były one częścią dokumentacji zgłoszeniowej w dacie dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP a zatem nie mogły być brane pod uwagę przez organ przy wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Materiały dołączone przez skarżącą przy zgłoszeniu w istocie przedstawiały rozwiązania funkcjonalne umożliwiające włożenie do wnętrza poszwy kołdry, zaś zgodnie z art. 107 ust. 1 p.w.p. cechy funkcjonalne produktu nie podlegają ochronie prawem z rejestracji wzoru przemysłowego. Według oceny Sądu w sytuacji, gdy organ słusznie uznał, że zgłoszenie wzoru przemysłowego nie zostało dokonane prawidłowo, co stanowiło podstawę wydania decyzji odmownej w oparciu o art. 110 ust. 1 i 2 p.w.p. był on zwolniony od badania cech nowości i indywidualnego charakteru poszwy. Reasumując Sąd nie podzielił słuszności zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego dlatego też w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.