VI SA/Wa 1610/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach komornika sądowego oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w sprawie zawieszenia M. M. (dalej także jako skarżąca) w czynnościach komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowił przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.). Do podjęcia niniejszej decyzji przez Ministra Sprawiedliwości doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister Sprawiedliwości prowadząc postępowanie administracyjne ustalił, że przed Sądem Rejonowym dla K. toczy się pod sygn. akt [...], postępowanie karne przeciwko skarżącej, oskarżonej o czyn z art. 231 § 2 Kodeksu karnego. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę na organ zawieszenia strony w czynnościach komornika sądowego, do czasu zakończenia toczącego się przeciwko niej postępowania karnego, bowiem komornik sądowy będący funkcjonariuszem publicznym wykonuje doniosłe zadania w imieniu Państwa. Następnie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym wskazała, że rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości jest niesłuszne i bezprawne. W jej ocenie organ błędnie podjął działania w sprawie niniejszej na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Na poparcie swojego stanowiska wskazała na brzmienie art. 13 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), który określa, że postępowania w sprawach dyscyplinarnych wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy do czasu ich zakończenia toczą się według przepisów dotychczasowych. Skarżąca wskazała, że z dniem [...] grudnia 2007 r. Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej w Warszawie w sprawie [...] uniewinniła ją od stawianych zarzutów. Ponadto nie zostały zmienione ani uchylone przepisy art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, z których jednoznacznie wynika, że z dniem prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego zawieszenie w czynnościach ustaje. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości wszczął postępowanie administracyjne przeciwko tej samej osobie oraz co do tego samego czynu. Decyzja Ministra Sprawiedliwości powoduje zatem, że dochodzi do kuriozalnej sytuacji, że w jednej sprawie wydane zostały dwa odrębne orzeczenia w tej samej materii. Takie stanowisko sprzeczne jest z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i narusza przepis art. 2 Konstytucji RP. Skarżąca nadmieniła również, że powołany w decyzji pierwszej instancji akt oskarżenia nie jest nową sprawą, bowiem dotyczy tych samych zarzutów. Minister Sprawiedliwości ponowne rozpoznając sprawę uznał, że czyny zarzucane M. M. stanowią przestępstwa umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Stronie skarżącej zarzucono popełnienie czynów z art. 231 § 2 k.k., które mają ścisły związek z wykonywaną funkcją komornika sądowego, a stopień społecznej szkodliwości tych czynów jest wysoki. Pomimo powołania się przez skarżącą na fakt wydania korzystnego dla niej orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w Warszawie - w ocenie Ministra Sprawiedliwości dalsze stosowanie zawieszenia w czynnościach jest na obecnym etapie postępowania nadal konieczne. Organ stwierdził, ze wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 24 maja 2007 r., o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), ma zastosowanie w stanie faktycznym w niniejszej sprawie. Tym samym organ nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącej, że w sprawie niniejszej stosuje się art. 13 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 112 poz. 769). Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż reguluje on międzyczasowy zakres stosowania przepisów dotyczących postępowania w sprawach dyscyplinarnych, natomiast skarżona decyzja oparta jest na przesłankach wynikających z faktu prowadzenia postępowania karnego. Następnie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy. Skarżąca ponowiła zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a mianowicie naruszenia w szczególności art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Ponowne powołała się na okoliczność prowadzenia wobec jej osoby postępowania o czyn z art. 231 § 2 k.k. i zakończonego w tej samej sprawie postępowania dyscyplinarnego. W ocenie skarżącej, takie działanie prowadzi do dwukrotnego przeprowadzenia postępowania w tej samej sprawie, która została już prawomocnie zakończona. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2008 r. odpowiadają prawu. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] marca 2008 r. zawieszającą skarżącą w czynnościach komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym dla K. Zarzuty, podniesione w skardze sprowadzają się do naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, art. 13 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji poprzez błędną wykładnię tych przepisów i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie zasady nieretroakcji, wyrażonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769). Stosownie do jego treści Minister Sprawiedliwości zawiesza komornika w czynnościach, jeżeli przeciwko komornikowi prowadzone jest postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Przepis ten w znowelizowanej postaci wszedł w życie w dniu 28 grudnia 2007 r. i obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Bezsporne jest w sprawie, że przeciwko skarżącej w dacie orzekania przez organ toczyło się postępowanie karne o czyn z art. 231 § 2 k.k. przed Sądem Rejonowym dla K. Na aprobatę zasługuje stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wobec braku w ustawie nowelizującej przepisów przejściowych odnosi się do wszystkich komorników sądowych niezależnie od daty popełnienia przez nich zarzucanego czynu i daty wszczęcia postępowania karnego. Ważne jest, aby postępowanie karne toczyło się po wejściu w życie znowelizowanego art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych, stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Na podkreślenie zasługuje okoliczność, że ww. przepis nie ma charakteru fakultatywnego, bowiem obliguje Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji w przedmiocie zawieszenia komornika do czasu zakończenia postępowania karnego. Nie można się również zgodzić z zarzutem skarżącej, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 13 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, bowiem przepis ten znajduje zastosowanie do postępowań dyscyplinarnych, które zostały wszczęte przed dniem 28 grudnia 2007 r., tymczasem art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stanowi instrument nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad komornikami i znajduje zastosowanie niezależnie od ewentualnie toczącego się postępowania dyscyplinarnego wobec komornika. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, że interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, dokonana przez organ pomija zasadę lex retro non agit. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowych uregulowań do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa. W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 r., sygn. akt K1/86, OTK 1986, poz. 2; z dnia 22 sierpnia 1990 r., sygn. akt K 7/90, OTK 1990 r., poz. 5; z dnia 18 października 1994 r., sygn. akt K2/94, OTK 1994, nr II poz. 36; z dnia 31 marca 1998 r., sygn. akt K 24/97, OTK ZU 1998, nr 2, poz. 13; z dnia 3 października 2001, sygn. akt K 27/01, OTK ZU 2001, nr 7, poz. 209; z dnia 10 października 2001, sygn. akt K 28/01, OTK ZU 2001, nr 7, poz. 212). Z taką wyjątkową sytuacją mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej ustawy. Komornik sądowy jest organem państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych w drodze przymusowej egzekucji świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, także wykonywania innych czynności o charakterze władczym. Jest on funkcjonariuszem publicznym, korzysta ze szczególnej karnoprawnej ochrony. Ponadto uwzględnienie stanowiska skarżącej, stworzyłoby sytuację, w której obowiązkowemu zawieszeniu w czynnościach podlegaliby tylko ci komornicy, w stosunku do których postępowanie karne zostało wszczęte po wejściu w życie noweli. Natomiast ci z wcześniej wszczętym postępowaniem karnym znaleźliby się w nieuzasadnionej lepszej sytuacji zawodowej. Powyższe względy przemawiają za tym, że ustawodawca odstąpił od zasady niedziałania prawa wstecz. Według oceny Sądu, niezasadne jest także stanowisko skarżącej, że została naruszona zasada res iudicata poprzez zawieszenie M. M. w czynnościach komornika dwa razy za ten sam czyn. Poprzednie bowiem postanowienie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie zawieszenia skarżącej w czynnościach komornika wydane zostało po wszczęciu przez Ministra Sprawiedliwości postępowania dyscyplinarnego i oparte było na art. 74 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. nr 112, poz. 769 ze zm.). Okoliczność, iż zawieszenie to upadło, w związku z tym, że skarżąca została prawomocnie uniewinniona od stawianego jej zarzutu przez Sąd dyscyplinarny nie stanowiło przeszkody do wszczęcia postępowania i wydania przez organ decyzji w przedmiocie zawieszenia, opartej na zupełnie innej podstawie prawnej. Należy podkreślić, iż postępowanie dyscyplinarne oraz to postępowanie, w którym zapadła kwestionowana decyzja są odrębnymi, niezależnymi od siebie postępowaniami. W tym stanie rzeczy, według oceny Sądu, zarzuty podnoszone w skardze nie są zasadne, gdy zaistniały stan rzeczy obligował organ do zawieszenia skarżącej w czynnościach komornika aż do czasu zakończenia postępowania karnego w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Z uwagi na powyższe Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.