VI SA/Wa 1614/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy uchwałę [...] Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z [...] grudnia 2016 r., nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej Rada OIRP) z [...] sierpnia 2016 r. o odmowie wpisu K. G. (dalej: wnioskodawczyni, odwołująca, skarżąca) na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 233 ze zm.; dalej "urp."). Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. K. G. wnioskiem z [...] marca 2016 r. wystąpiła do Rady OIRP o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, wskazując jako podstawę prawną przepis art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a w związku z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniach [...] i [...] lipca oraz [...] sierpnia 2014 r. zdała egzamin sędziowski i legitymuje się ponad 3-letnim okresem zajmowania w ciągu 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych – stanowiska aplikanta sądowego w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. Podała, że w okresie od [...] listopada 2010 r. do [...] listopada 2011 r. odbyła aplikację ogólną, natomiast w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] lipca 2014 r. odbyła szkolenie na aplikacji sędziowskiej. Po zdanym egzaminie sędziowskim nie podjęła jednak zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego w ramach 18-miesięcznego stażu włączonego do okresu aplikacji sędziowskiej, gdyż nie zaoferowano jej stanowiska w sądzie na terenie [...], gdzie mieszka i jest zameldowana. Wyjaśniła, że status aplikanta sędziowskiego posiadała nieprzerwanie od stycznia 2012 r. do marca 2015 r. Rada OIRP uchwałą z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] odmówiła wnioskodawczyni wpisu na listę radców prawnych, uznając, że nie spełnia ona przesłanki wymaganej przez art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., w zakresie dotyczącym zajmowania przez okres co najmniej 3 lat – w ciągu 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych – stanowiska aplikanta sądowego. Rada OIRP ustaliła, że w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, liczonym od dnia [...] marca 2011 r., wnioskodawczyni przez okres 8 miesięcy i 11 dni (do [...] listopada 2011 r.) zajmowała stanowisko aplikanta aplikacji ogólnej, odbywając w tym czasie szkolenie określone programem aplikacji ogólnej. Następnie, przez okres 30 miesięcy (od [...] listopada 2012 r. do [...] lipca 2014 r.), odbywała szkolenie określone programem aplikacji sędziowskiej, posiadając status aplikanta aplikacji sędziowskiej. W oparciu o zaświadczenie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) z [...] marca 2016 r. oraz pismo Kierownika Działu Praktyk i Spraw Aplikantów KSSiP z [...] czerwca 2016 r., Rada OIRP ustaliła, że wnioskodawczyni posiadała status aplikanta aplikacji sędziowskiej w okresie od [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] marca 2015 r., to jest przez okres ponad 3 lat i jednego miesiąca. Ustaliła też, że w okresie od [...] lipca 2014 r. do [...] marca 2015 r. wnioskodawczyni nie odbywała szkolenia ani nie podjęła zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego w zakresie stażu, będącego częścią aplikacji sędziowskiej przypadającą po zdanym egzaminie sędziowskim. W konsekwencji Rada OIRP uznała, że okres od [...] lipca 2014 r. do [...] marca 2015 r. nie może być zaliczony wnioskodawczyni jako okres zajmowania stanowiska aplikanta sądowego, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. Zdaniem Rady OIRP, przepis ten ma gwarantować zdobycie przez osobę ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych przygotowania zawodowego związanego z określoną praktyką w stosowaniu prawa. Pośrednio potwierdzać to ma art. 25 ust. 4 urp., który do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, w przypadku aplikacji sądowej pozaetatowej lub aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej, nakazuje zaliczać proporcjonalnie okres trwania tych aplikacji przyjmując, że za każdy miesiąc odbywania aplikacji zalicza się 1/4 miesiąca. Dokonując celowościowej wykładni przepisu art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., Rada OIRP doszła do przekonania, że okres kiedy, pomimo posiadania statusu aplikanta aplikacji sędziowskiej, wnioskodawczyni nie odbywała zajęć szkoleniowych ani też nie była zatrudniona na stanowisku referendarza, czyli faktycznie nie wykonywała obowiązków aplikanta aplikacji sędziowskiej w części stażu referendarskiego, a nie było to związane z przerwą w odbywaniu aplikacji wynikającą ze zwykłego toku aplikacji, nie może być zaliczony do wymaganego ustawą o radcach prawnych okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego. Ponadto Rada OIRP uznała, że do okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego, o którym mowa we wskazanym przepisie nie wlicza się także okresu zajmowania stanowiska aplikanta aplikacji ogólnej, którą wnioskodawczyni odbyła. Rada OIRP, dokonując interpretacji art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. w kontekście uprawnień wnioskodawczyni do wpisu na listę radców prawnych, powołała się na argumentację zaprezentowaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2012 roku, sygn. akt K 3/10. Ostatecznie Rada OIRP uznała, że wnioskodawczyni w okresie 5 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych jedynie przez 30 miesięcy (dwa i pół roku) faktycznie zajmowała stanowisko aplikanta aplikacji sędziowskiej i w świetle 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. tylko ten okres może być jej zaliczony. Od powyższej uchwały skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i wpisanie na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Podniosła, że wskazana uchwała narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, jak również została oparta na wadliwie ustalonym stanie faktycznym. Zdaniem skarżącej, Rada OIRP dokonała błędnej wykładni i niewłaściwie zastosowała art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., przyjmując, że: - użyte w nim pojęcie "zajmował stanowisko" odnosi się wyłącznie do okresu faktycznego wykonywania czynności aplikanckich; - użyte w nim pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" odnosi się również do okresu pracy zawodowej po zdanym egzaminie sędziowskim na stanowisku referendarza sądowego; - użyte w nim pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" odnosi się wyłącznie do stanowiska aplikanta aplikacji sędziowskiej z pominięciem stanowiska aplikanta aplikacji ogólnej. W ocenie skarżącej, dokonana przez organ interpretacja ww. przepisu jest sprzeczna zarówno z wykładnią językową, jak i wykładnią celowościowo-systemową tego przepisu. Skarżącą zarzuciła wydanej uchwale naruszenie szeregu przepisów postępowania. Stwierdziła, że dokonane przez Radę OIRP ustalenia faktyczne są z jednej strony niepełne, a z drugiej strony zawierają nieprawdziwe i gołosłowne stwierdzenia. Uznała, że uzyskane przez Radę OIRP w sposób sprzeczny z przepisami pismo KSSiP z [...] czerwca 2016 r. wraz z załącznikami, nie może stanowić dowodu w sprawie. Zdaniem skarżącej, pismo Rady OIRP z [...] maja 2016 r. do Dyrektora KSSiP zostało wystosowane bez podstawy prawnej, ponieważ wskazany w tym piśmie art. 24 ust. 2c zdanie drugie urp. nie mógł i nie może legitymizować tego typu działań organu. Zwrócenie się przez Radę OIRP do Dyrektora KSSiP o udzielenie informacji o okresie posiadania statusu "aplikanta sądowego" i przesłanie programu zajęć obowiązujących w trakcie odbywanej aplikacji oraz harmonogramu odbytych praktyk, nastąpiło, w opinii wnioskodawczyni, z naruszeniem ww. przepisu i w związku z tym uzyskane w ten sposób pismo nie może stanowić dowodu w sprawie, co wynika z art. 7 Kpa. i art. 75 § 1 Kpa. Prezydium KRRP uchwałą z [...] grudnia 2016 r. utrzymało w mocy uchwałę Rady OIRP z [...] sierpnia 2016 r. Uznało, że uchwała, od której wnioskodawczyni wniosła odwołanie jest zgodna z prawem materialnym oraz przepisami postępowania, Rady OIRP, badając sprawę skutkującą odmową wpisu na listę radców prawnych, dokonała wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz należycie uzasadniła podjęte rozstrzygnięcie. Prezydium KRRP wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (dalej ustawa o Krajowej Szkole) w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, aplikacja sędziowska trwała 48 miesięcy, a w jej ramach aplikanci przez 30 miesięcy odbywali szkolenie zgodnie z programem aplikacji, a następnie przez 18 miesięcy staż na stanowisku referendarza sądowego. Biorąc pod uwagę czas rozpoczęcia aplikacji przez odwołującą oraz art. 3 ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych stanowiący, że do aplikantów, którzy rozpoczęli szkolenie na aplikacji sędziowskiej przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe – w przypadku odwołującej staż na stanowisku referendarza był częścią aplikacji sędziowskiej. Prezydium KRRP podzieliło stanowisko Rady OIRP, że wykładni art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. należy dokonać w powiązaniu z celem odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, jakim jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto zaznaczyło, że ww. przepis, jako wyjątek od wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, nie powinien być interpretowany rozszerzająco. W związku z powyższym Prezydium KRRP uznało, że okres, w którym odwołująca nie odbywała szkolenia oraz nie była zatrudniona na stanowisku referendarza sądowego, a jedynie posiadała status aplikanta aplikacji sędziowskiej, nie może zostać uznany za okres zajmowania stanowiska aplikanta sądowego. Nie uznało w związku z tym zarzutu wnioskodawczyni co do dokonania błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., poprzez przyjęcie, iż pojęcie "zajmował stanowisko" odnosi się wyłącznie do okresu faktycznego wykonywania czynności aplikanckich, jak i poprzez przyjęcie, że pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" odnosi się również do okresu pracy zawodowej po zdanym egzaminie sędziowskim na stanowisku referendarza sądowego. Zdaniem Prezydium KRRP, nie jest też właściwa argumentacja wnioskodawczyni wskazująca, że do okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt. 4 lit. a) urp. nie może zostać zaliczony okres pracy zawodowej na stanowisku referendarza sądowego po zdanym egzaminie sędziowskim ze względu na to, że zajmowanie stanowiska referendarza sądowego stanowi odrębną podstawę do ubiegania się o wpis na listę radców prawnych, a ustawodawca nie zastosował tu koniunkcji, która by wskazywała na to, że obok zajmowania stanowiska aplikanta sądowego konieczne jest zajmowanie także innego stanowiska np. referendarza sądowego. W ocenie Prezydium KRRP, odwołująca pomija fakt, że w stanie prawnym mającym do niej zastosowanie tzw. staż referendarski był częścią aplikacji sędziowskiej, a więc okres tego stażu nie jest traktowany jak odrębna przesłanka zajmowania stanowiska referendarza sądowego, ale wciąż jako zajmowanie stanowiska aplikanta sądowego. Prezydium KRRP wskazało, że odwołująca od [...] listopada 2012 r. do [...] lipca 2014 r. posiadała status aplikanta aplikacji sędziowskiej i odbywała szkolenie określone programem aplikacji, zaś od [...] lipca 2014 r. do [...] marca 2015 r. posiadała status aplikanta aplikacji sędziowskiej, jednak nie odbywała szkolenia, jak i nie podjęła zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego. W związku z tym Prezydium KRRP doszło do wniosku, że do okresu wymaganego przez art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. można odwołującej zaliczyć okres do [...] lipca 2014 r., czyli [...] miesięcy, w którym to okresie faktycznie wykonywała obowiązki aplikanta aplikacji sędziowskiej. Odnosząc się do kwestii dotyczącej możliwości zaliczenia do okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego okresu zajmowania stanowiska aplikanta aplikacji ogólnej, Prezydium KRRP wskazało, że przepisu art. 25 ust. 1 urp. nie należy wykładać rozszerzająco, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae, jako, że statuuje on wyjątek od zasady odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego. Pojęcie "aplikanta sądowego" należy wykładać ściśle, rozumiejąc je w ten sposób, że oznacza ono osobę odbywającą aplikację przygotowującą do służby sędziowskiej. W kontekście powyższego Prezydium KRRP, podzielając ocenę prawną Rady OIRP wyrażoną w uzasadnieniu wydanej uchwale, uznało, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki zawartej w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. Wnioskodawczyni odwołała się od uchwały Prezydium KRRP do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniosła zarzut naruszenia art. 109 § 1 Kpa. i art. 110 Kpa., poprzez niedoręczenie uchwały Prezydium KRRP w oryginale. Wobec postawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdziła, że organy samorządu radcowskiego niewłaściwie zastosowały art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., pomijając kluczowe okoliczności w stanie faktycznym sprawy. Skarżąca powtórzyła argumentacją towarzyszącą złożonemu od uchwały Rady OIRP odwołaniu, w zakresie błędu w rozumienie przez organ przepisu art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. Zdaniem skarżącej, Prezydium KRRP zanegowało dwuetapowy charakter wprowadzonego w 2009 r. szkolenia wstępnego przygotowującego do zawodu sędziego, pomimo że dwuetapowy charakter tego szkolenia wynika wprost z przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Wnioskodawczyni stwierdziła, że wbrew stanowisku Prezydium KRRP, w dwuetapowym modelu szkolenia wstępnego aplikacja sędziowska nie ma samodzielnego charakteru, stanowi bowiem kontynuację szkolenia, które ma swój początek w aplikacji ogólnej. W modelu tym szkolenie wstępne, przygotowujące do zawodu sędziego, rozpoczyna poprzedzona konkursem aplikacja ogólna (art. 17, art. 25 i art. 26 ustawy o Krajowej Szkole), a następnie jest ono kontynuowane w ramach aplikacji sędziowskiej (art. 28 i art. 29 tej ustawy). Szkolenie na aplikacji sędziowskiej ma więc charakter częściowy, stanowi ono bowiem drugi etap szkolenia, następujący po zakończeniu pierwszego etapu szkolenia w ramach aplikacji ogólnej. Szkolenie to obejmuje kształcenie teoretyczne i praktyczne, a nabyte w jego trakcie wiedza i umiejętności praktyczne są weryfikowane w ramach wyłącznie jednego egzaminu zawodowego, przeprowadzanego w ramach tego szkolenia, jakim jest egzamin sędziowski. Jak wskazała skarżąca, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2012 r., K 3/10 nie przyjął, że pod pojęciem "aplikacji sądowej", o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. należy rozumieć wyłącznie "aplikację sędziowską" odbywaną na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Stwierdziła, że nie ma on charakteru tzw. wyroku interpretacyjnego. Uznała, że stosowanie prawa w tym ustalanie wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów należy do organów, załatwiających indywidualne sprawy i sądów, które zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP sprawują wymiar sprawiedliwości. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. okres zajmowania stanowiska referendarza sądowego stanowi odrębną – w stosunku do okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego – podstawę do ubiegania się o wpis na listę radców prawnych. Skarżąca podkreśliła, że wbrew stanowisku organu, zajmowała stanowisko aplikanta sądowego również w okresie od [...] lipca 2014 r. do [...] marca 2015 r., niezależnie od tego, że zajmowała je – co organ zakwestionował – również w okresie od [...] listopada 2010 r. do [...] listopada 2011 r. Stwierdzenie Prezydium KRRP, że podjęcie "zajmował stanowisko" odnosi się wyłącznie do okresu faktycznego wykonywania czynności aplikanckich, w ocenie skarżącej, jest błędne i stanowi próbę wkroczenia organu w rolę ustawodawcy, co jest niedopuszczalne. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji wyjaśnił, odnosząc się do zasad organizacji i działania samorządu radców prawnych, że odwołującej został doręczony uwierzytelniony wyciąg z protokołu z posiedzenia Prezydium zawierający zaskarżoną uchwałę, podpisany przez Wiceprezesa i Sekretarza KRRP wraz z listą obecności, zgodnie ze szczególnym trybem określonym w Regulaminie działalności samorządu radców prawnych i jego organów, wydanym na podstawie ustawy o radcach prawnych. Stwierdził w związku z tym, że podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 109 § 1 Kpa. i art. 110 Kpa. w związku z art. 140 Kpa., dotyczący niedoręczenia w oryginale zaskarżonej uchwały, podpisanej przez wszystkie osoby upoważnione, jest nieuzasadniony. Minister Sprawiedliwości opisał przebieg szkolenia wnioskodawczyni zarówno w ramach aplikacji ogólnej, jak i aplikacji sędziowskiej. Wskazał, że po zdaniu egzaminu sędziowskiego skarżąca nie została zatrudniona na stanowisku referendarza sądowego w ramach 18-miesięcznego stażu włączonego do okresu aplikacji sędziowskiej, gdyż nie zaoferowano jej stanowiska w sądzie na terenie [...], gdzie mieszka i jest zameldowana. Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny sytuacji prawnej odwołującej, podkreślił, że nie spełnia ona w całości wymagań określonych w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., stanowiącym podstawę prawną wniosku o wpis na listę radców prawnych. Jak wskazał, mimo że wnioskodawczyni zdała egzamin sędziowski po dniu 1 stycznia 1991 roku, to jednak w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat, nie zajmowała stanowiska aplikanta sądowego ani innego stanowiska wskazanego w ww. przepisie. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że stosownie do art. 31 i 32 ustawy o Krajowej Szkole, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 203 poz. 1192), obowiązującym w okresie odbywania przez skarżącą aplikacji sędziowskiej, aplikacja sędziowska trwała 48 miesięcy. W ramach aplikacji sędziowskiej aplikanci odbywali w okresie 30 miesięcy zajęcia w Krajowej Szkole i praktyki zgodnie z programem aplikacji, a w okresie kolejnych 18 miesięcy staż na stanowisku referendarza sądowego, zgodnie z programem aplikacji. W trzydziestym miesiącu aplikacji sędziowskiej aplikanci przystępowali do egzaminu sędziowskiego. Warunkiem przystąpienia do egzaminu sędziowskiego było uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, objętych programem aplikacji. Aplikacja sędziowska była poprzedzona aplikacją ogólną, trwającą, stosownie do art. 25 ust. 1 urp., 12 miesięcy. Jak podał, w niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżąca ukończyła 12-miesięczne szkolenie w toku aplikacji ogólnej oraz 30-miesięczne szkolenie w toku aplikacji sędziowskiej. Nie odbyła natomiast, wymaganego wówczas w ramach aplikacji sędziowskiej, 18-miesięcznego stażu na stanowisku referendarza sądowego. Jest również poza sporem, że status aplikanta aplikacji sędziowskiej posiadała w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] marca 2015 r., a więc przez okres ponad 3 lat. Minister Sprawiedliwości dodał, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., dla nabycia uprawnień do wpisu na listę radców prawnych wymaga zajmowania stanowiska aplikanta sądowego przez okres 3 lat, to jest 36-miesięcy. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w niniejszej sprawie istotne jest, czy do czasu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego, o którym mowa w wymienionym przepisie można zaliczyć cały okres posiadania statusu aplikanta aplikacji sędziowskiej, czy tylko okres 30-miesięcznego szkolenia, oraz czy do tego czasu można zaliczyć 12-miesięczny okres szkolenia w toku aplikacji ogólnej. Minister Sprawiedliwości, odwołując się do wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazał, że w aktualnym stanie prawnym aplikanci sądowi lub prokuratorscy muszą odbyć dwunastomiesięczną aplikację ogólną, której czas nie jest zaliczany do wymaganego okresu, mimo że już na tym etapie aplikant zdobywa doświadczenie prawnicze. Podzielił argumentację Prezydium KRRP, że przepisu art. 25 ust. 1 urp. nie należy wykładać rozszerzająco, jako że statuuje on wyjątek od zasady odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego. Minister Sprawiedliwości jako nieuprawnione uznał twierdzenie skarżącej, że użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" nie odnosi się również do okresu pracy zawodowej po zdanym egzaminie sędziowskim na stanowisku referendarza sądowego. Stwierdził, że stoi ono w sprzeczności z art. 31 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole, w brzmieniu obowiązującym w okresie odbywania przez odwołującą aplikacji sędziowskiej. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że osoba zatrudniona w ramach stażu na stanowisku referendarza sądowego nie traci statusu aplikanta aplikacji sędziowskiej. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, w świetle powołanego wyroku, nie powinno budzić wątpliwości, że do czasu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego, w rozumieniu interpretowanego przez Trybunał przepisu art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., zalicza się okres 30-miesięcznego szkolenia na aplikacji sędziowskiej, poprzedzający zdanie egzaminu sędziowskiego oraz okres odbywanego w ramach tej aplikacji stażu na stanowisku asystenta sędziego a następnie referendarza sądowego. W stanie prawnym mającym zastosowanie do odwołującej staż obejmował wyłącznie zatrudnienie na stanowisku referendarza sądowego. Minister za bezsporną uznał okoliczność, że skarżąca, mimo że formalnie status aplikanta aplikacji sędziowskiej posiadała przez okres ponad 3 lat, to w ramach tej aplikacji odbyła tylko 30-miesięczne szkolenie poprzedzające zdanie egzaminu sędziowskiego i po tym okresie nie wykazała się żadną praktyką prawniczą. Do okresu 3 lat "zajmowania stanowiska aplikanta sądowego", wymaganego przez art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., nie można zatem zaliczyć jej całego okresu, w którym posiadała status aplikanta aplikacji sędziowskiej, a jedynie okres 30-miesięcznego szkolenia. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że okres "zajmowania stanowiska aplikanta sądowego" w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. odnosi się do faktycznego, a nie tylko formalnego czasu pozostawania na danym stanowisku i rzeczywistego wykonywania funkcji z nim związanych. Takie jest ratio legis ustawy, której celem było określenie wymogów odpowiedniej praktyki, pozwalającej na samodzielne wykonywanie zawodu radcy prawnego. Do tak rozumianej praktyki nie można zaliczyć okresu samego posiadania statusu aplikanta aplikacji sędziowskiej, (której odwołująca nie ukończyła), bez pełnienia obowiązków z niego wynikających, a tym samym bez nabywania niezbędnego doświadczenia. W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych, w której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., ponieważ w rozumieniu tego przepisu nie zajmowała przez okres 3 lat stanowiska aplikanta sądowego. Nadto Minister Sprawiedliwości wskazał, że zarzut dotyczący uzyskania przez organ I instancji pisma Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z [...] czerwca 2016 r. z załącznikami w sposób sprzeczny z przepisami prawa jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Istotne dla sprawy okoliczności dotyczące odbycia przez odwołującą 30-miesięcznego szkolenia na aplikacji sędziowskiej, niepodjęcia zatrudnienia w ramach stażu na stanowisku referendarza sądowego oraz okresu posiadania statusu aplikanta tej aplikacji były niesporne i wynikały już z wniosku o wpis na listę radców prawnych i jego załączników oraz z odpowiednich przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. W skardze na decyzję Ministra Sprawiedliwości skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i niezastosowanie art. 138 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. Dz.U. 2001 Nr 98, poz. 1070, dalej "u.s.p."), art. 17, art. 25 ust. 2-5, art. 26, art. 28, art. 29 ustawy o Krajowej Szkole (w brzmieniu obowiązującym przez dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. Dz.U. 2014 poz. 1071 i przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. Dz.U. 2015 poz. 694), art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy o Krajowej Szkole w związku z przepisami Zarządzenia Dyrektora KSSiP z dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad odbywania praktyk przez aplikantów aplikacji sędziowskiej, prokuratorskiej oraz ogólnej oraz Zarządzenia Dyrektora KSSiP z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej i błędne uznanie, że użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" odnosi się wyłącznie do stanowiska aplikanta aplikacji sędziowskiej z pominięciem stanowiska aplikanta aplikacji ogólnej i że odnosi się ono również do okresu pracy zawodowej po zdanym egzaminie sędziowskim na stanowisku referendarza sądowego oraz błędne uznanie, że użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "zajmował stanowisko" odnosi się wyłącznie do okresu faktycznego wykonywania czynności aplikanckich, mimo że: - pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" nie jest synonimem pojęcia "stanowisko aplikanta sędziowskiego", pojęcie "aplikacja sądowa" ma charakter normatywny i oznacza aplikację przygotowującą do zawodu sędziego i obejmuje wyłącznie okres szkolenia, tj. zajęcia seminaryjne i praktyki, a nie okres zatrudnienia po zdanym egzaminie sędziowskim na stanowisku referendarza sądowego; - użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" odnosi się do wprowadzonego w 2009 r. dwuetapowego szkolenia wstępnego przygotowującego do zawodu sędziego, prowadzonego przez KSSiP, składającego się ze szkolenia (zajęcia seminaryjne i praktyki) na aplikacji ogólnej i na aplikacji sędziowskiej (z tym, że aplikacja sędziowska obejmuje nie tylko okres szkolenia, ale również okres pracy na stanowisku referendarza sądowego), w którym to dwuetapowym modelu aplikacja sędziowska nie ma samodzielnego charakteru, stanowi kontynuację szkolenia, które ma swój początek w poprzedzonej konkursem aplikacji ogólnej, a nabyte w trakcie dwuetapowego szkolenia wstępnego wiedza i umiejętności praktyczne są weryfikowane w ramach wyłącznie jednego egzaminu zawodowego, przeprowadzanego w ramach tego dwuetapowego szkolenia, jakim jest egzamin sędziowski; - użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" odnosi się wyłącznie do etapu przygotowania zawodowego, a nie doświadczenia zawodowego, tj. pracy na stanowisku referendarza sądowego, a więc odnosi się do szkolenia, tj. zajęć seminaryjnych i praktyk w ramach aplikacji ogólnej i aplikacji sędziowskiej; 18-miesięczny okres pracy na stanowisku referendarza sądowego po zdanym egzaminie sędziowskim, tak jak 3-letni okres wykonywania zawodu radcy prawnego czy adwokata – jest warunkiem ubiegania się o stanowisko sędziego sądu rejonowego, a nie warunkiem ubiegania się o wpis na listę radców prawnych; - użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "zajmował stanowisko" nie jest synonimem pojęcia "wykonywał czynności", które zostało użyte przez ustawodawcę w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b) urp., pojęcie "zajmował stanowisko" odnosi się do czasu, kiedy aplikant posiada status aplikanta i nie jest zawieszony w prawach i obowiązkach; i w konsekwencji błędne uznanie przez organ, że skarżąca nie spełnia warunków do uzyskania wpisu na listę radców prawnych, mimo że zdała po dniu 1 stycznia 1991 r. egzamin sędziowski i wykazała się zajmowaniem w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis ponad 3-letnim okresem zajmowania stanowiska aplikanta sądowego – w trakcie którego zgodnie z programem aplikacji ogólnej i sędziowskiej odbyła szkolenie (w postaci zajęć seminaryjnych i praktyk), przygotowujące do zawodu sędziego, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp.; 2. art. 32 ust. 1, art. 65 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie i błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. i błędne uznanie, że aplikacja sądowa, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., nie obejmuje aplikacji ogólnej, mimo że: - stanowi ona pierwszy, obligatoryjny etap dwuetapowego szkolenia wstępnego, przygotowującego do zawodu sędziego, obejmujący zajęcia seminaryjne i praktyki, nabór na aplikację ogólną odbywa się w formie konkursu; - aplikacja sędziowska, stanowiąca drugi etap tego szkolenia, nie ma samodzielnego charakteru, stanowi kontynuację szkolenia, warunkiem przyjęcia na drugi etap szkolenia, tj. aplikację sędziowską, jest ukończenie aplikacji ogólnej, aplikantami sędziowskim mogą być wyłącznie osoby, które ukończyły pierwszy etap szkolenia, tj. aplikację ogólną; - osoby, które legitymują się zdaniem egzaminu sędziowskiego, który złożyły w ramach "etatowej" aplikacji przygotowującej do zawodu sędziego – bez względu na okres jej odbywania – mają być traktowane równo w sprawie dotyczącej wpisu na listę radców prawnych, a więc w stosunku do aplikantów wprowadzonego w 2009 r. dwuetapowego szkolenia wstępnego przygotowującego do zawodu sędziego; organ oceniając wniosek o wpis na listę radców prawnych nie może nie uwzględnić pierwszego etapu szkolenia wstępnego, tj. aplikacji ogólnej, jak również nie może wobec nich tworzyć dodatkowych – pozanormatywnych – warunków do uzyskania wpisu w postaci konieczności wykazania się po zdanym egzaminie sędziowskim okresem wykonywania pracy na stanowisku referendarza sądowego tylko z tego powodu, że wprowadzone w 2009 r. scentralizowane szkolenie wstępne przygotowujące do zawodu sędziego nie ma charakteru jednolitego, mimo iż sytuacja prawna skarżącej w sprawie dotyczącej wpisu na listę radców prawnych, jest taka sama jak sytuacja prawna egzaminowanych aplikantów jednolitej, zdecentralizowanej 3-letniej aplikacji, która była prowadzona o nazwie "aplikacja sądowa" w oparciu o przepisy u.s.p. i która obejmowała wyłącznie szkolenie, tj. zajęcia seminaryjne i praktyki oraz jak sytuacja prawna egzaminowanych aplikantów dwuetapowego, scentralizowanego szkolenia wstępnego, przygotowującego do zawodu sędziego, składającego się z aplikacji ogólnej i aplikacji sędziowskiej, które jest prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o Szkole Krajowej (aplikacja bez tzw. stażu, tj. okresu 18-miesięcznego zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego), które obejmuje wyłącznie szkolenie, tj. zajęcia seminaryjne i praktyki i jak sytuacja prawna aplikantów jednolitej, scentralizowanej 3-letniej aplikacji sędziowskiej, która będzie prowadzona w oparciu o przepisy ustawy o Szkole Krajowej, która również obejmuje wyłącznie szkolenie, tj. zajęcia seminaryjne i praktyki; 3. art. 78 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 2 lit. a) urp., poprzez niezastosowanie i niezrealizowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; organ nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, pominął w stanie faktycznym kluczowe okoliczności, w tym te dotyczące jednolitych zasad odbywania pierwszego, jak i drugiego etapu szkolenia wstępnego, przygotowującego do zawodu sędziego, nie odnosząc się w ogóle do przebiegu aplikacji ogólnej: - organ pominął zakres szkolenia na aplikacji ogólnej, pomijając, iż skarżąca w ramach aplikacji ogólnej – tak jak w ramach aplikacji sędziowskiej – odbywała zajęcia szkoleniowe, jak i praktyki, co wynika z art. 25 ust. 3 ustawy o Szkole Krajowej, które zajmują ok. 80% okresu szkolenia, tak jak ma to miejsce w ramach aplikacji sędziowskiej; - organ w stanie faktycznym całkowicie pominął kwestię praktyk w ramach aplikacji ogólnej, pominął również okoliczność, że praktyki zarówno w ramach aplikacji ogólnej, jak i w ramach aplikacji sędziowskiej ukierunkowane są na nabywanie przez aplikantów umiejętności praktycznego stosowania prawa w szczególności poprzez przygotowywanie projektów rozstrzygnięć, tj. wyroków, postanowień etc. i ich uzasadnień; - organ w stanie faktycznym całkowicie pominął również kluczową okoliczność, dotyczącą tego, że w ramach aplikacji ogólnej – tak jak w ramach aplikacji sędziowskiej – po każdym cyklu szkoleń i praktyk wiedza i umiejętności praktyczne są weryfikowane przez KSSiP, która w czasie każdego zjazdu – trwającego każdorazowo jeden tydzień – tzn. raz w miesiącu przeprowadza sprawdzian, weryfikujący właśnie prawidłowość praktycznego stosowania prawa; - organ pominął w stanie faktycznym kluczowe okoliczności dotyczące zakresu szkolenia w ramach aplikacji ogólnej, wynikającego z jej programu. Skarżąca postawiła również zarzut naruszenia następujących przepisów postępowania, a mianowicie: 1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2 Kpa., poprzez błędne uznanie, że uchwała Prezydium KRRP z [...] grudnia 2016 r. oraz uchwała Rady OIRP z [...] sierpnia 2016 r. są prawidłowe, mimo że są one dowolne i w sposób oczywisty i rażący naruszają prawo, uchwały te winny zostać w całości uchylone i skarżąca winna zostać wpisana na listę radców prawnych; 2. art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 Kpa., ponieważ, jak podała skarżąca, organ nie zebrał ani nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, ustalenia faktyczne organu są wybiórcze, organ nie odniósł się do wskazanych przez skarżącą w odwołaniu dowodów, nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego; 3. art. 107 § 3 Kpa., ponieważ, jak stwierdziła skarżąca, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów przewidzianych w tym przepisie w zakresie zarówno podstawy faktycznej, jak i podstawy prawnej, organ pominął w stanie faktycznym sprawy kluczowe okoliczności, o których mowa wyżej, w konsekwencji zarówno przyjęta przez organ podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, jak i dokonana na jej podstawie subsumcja pod art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 4 li. a) urp. są wadliwe; 4. art. 109 § 1, art. 110 w związku z art. 140 Kpa., art. 31 ust. 2a i art. 60 pkt 8a urp. w związku z § 48 ust. 3 w związku z § 45 ust. 1-5 uchwały KRRP z 26 września 2008 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów, poprzez błędne uznanie, że niedoręczenie skarżącej podjętej przez KRRP w dniu [...] grudnia 2016 r. uchwały w oryginale, jest prawidłowe, mimo że wymóg dotyczący doręczenia stronie decyzji oznacza, że stronie ma być doręczony jej oryginał, a nie odpis, wyciąg z protokołu posiedzenia organu, czy też kopia decyzji; ustawodawca w ustawie o radcach prawnych nie wyłączył stosowania w zakresie doręczeń przepisów Kpa. i KRRP nie jest legitymowana do modyfikowania w tym zakresie przepisów prawa powszechnie obowiązujących, zawartych w Kpa. Wobec postawionych wyżej zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzających ją uchwał organów samorządu radcowskiego. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację towarzyszącą sformułowanym wyżej zarzutom. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzające ją uchwały organów radców prawnych nie naruszają prawa. Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych należy poczynić kilka uwag o charakterze formalno-prawnym. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: 1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 2) korzysta w pełni z praw publicznych; 3) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 4) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego; 5) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy. Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a tej ustawy, wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. lub egzamin notarialny po dniu 22 kwietnia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat: zajmowały stanowisko asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Najwyższym, Trybunale Konstytucyjnym lub w międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego. Powyższy przepis stanowi więc wyjątek od reguły określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 urp. i w ocenie Sądu nie może być interpretowany rozszerzająco. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. do nabycia uprawnień do wpisu na listę radców prawnych wymagane jest zajmowanie stanowiska aplikanta sądowego przez okres 3 lat – 36 miesięcy Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z [...] marca 2016 r. wystąpiła do Rady OIRP o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, wskazując jako podstawę prawną przepis art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a w związku z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca spełnia wymogi określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 do 4. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca spełnia wymóg z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. jak sama twierdzi, czy też tego wymogu nie spełnia jak twierdzą organy orzekające w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. do nabycia uprawnień do wpisu na listę radców prawnych wymagane jest zajmowanie stanowiska aplikanta sądowego przez okres 3 lat – 36 miesięcy. Skarżąca od [...] listopada 2010 r. do [...] listopada 2011 r. odbyła aplikację ogólną, w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] lipca 2014 r. odbyła szkolenie na aplikacji sędziowskiej. W dniu [...] i [...] lipca oraz [...] sierpnia 2014 r. zdała egzamin sędziowski. Po zdanym egzaminie sędziowskim nie podjęła jednak zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego w ramach 18-miesięcznego stażu włączonego do okresu aplikacji sędziowskiej, gdyż nie zaoferowano jej stanowiska w sądzie na terenie [...], gdzie mieszka i jest zameldowana. Status aplikanta sędziowskiego skarżąca posiadała nieprzerwanie od stycznia 2012 r. do marca 2015 r. W dniu [...] czerwca 2016 r. skarżąca uzyskała stopień doktora nauk prawnych w zakresie prawa. Z powyższego wynika, że skarżąca ukończyła 12 miesięcy aplikacji ogólnej, 30 miesięcy szkolenia w toku aplikacji sędziowskiej, nie odbyła natomiast nie odbyła 18-miesięcznego stażu włączonego do okresu aplikacji sędziowskiej. Aplikację ogólną oraz aplikację sędziowską i prokuratorska, regulują przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 roku o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2017 r. poz. 146), dalej "ustawa o KSSiP". Stosownie do przepisów powyższej ustawy w brzmieniu nadanym ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 203 poz. 1192) obowiązującym w czasie odbywania przez skarżąca aplikacji sędziowskiej, ustawodawca przewidział możliwość odbycia przez aplikanta trzech odrębnych rodzajów szkoleń aplikacji ogólnej, aplikacji prokuratorskiej, aplikacji sędziowskiej. Aplikacja ogólna stanowiła odrębny od aplikacji sędziowskiej rodzaj szkolenia i w żaden sposób nie może być zaliczona do aplikacji sędziowskiej (rozdział trzeci ww. ustawy o KSSiP). Warunkiem koniecznym do odbycia aplikacji sędziowskiej było ukończenie aplikacji ogólnej. Stosownie do art. 31 i 32 ustawy o KSSiP aplikacja sędziowska trwała 48 miesięcy. W ramach aplikacji sędziowskiej aplikanci odbywali w okresie 30 miesięcy zajęcia w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i praktyki zgodnie z programem aplikacji, a w okresie kolejnych 18 miesięcy staż na stanowisku referendarza sądowego, który wliczony był do okresu aplikacji sądowej. Co do kwestii zaliczenia aplikacji ogólnej do 3–letniego okresu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp., w wyroku z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt K 3/10, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny wskazując, że: "Kwestia ustalenia długości praktyki zawodowej wymaganej do wpisu na listę radców prawnych należy do ustawodawcy. Mieści się ona w ramach kształtowania modelu naboru do zawodów prawniczych. Intencją ustawodawcy było to, aby do wymaganego trzyletniego okresu praktyki prawniczej mogły być zaliczane okresy praktyki poprzedzające zdanie egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego. W aktualnym stanie prawnym aplikanci sądowi lub prokuratorscy muszą odbyć dwunastomiesięczną aplikację ogólną, której czas nie jest zaliczany do wymaganego okresu, mimo że już na tym etapie aplikant zdobywa doświadczenie prawnicze". Reasumując więc okresu aplikacji ogólnej nie zalicza się do okresu 3 lat zajmowania stanowiska aplikanta sądowego. Pojęcie "Aplikant sądowy" należy wykładać ściśle, uznając, że jest to osoba odbywająca aplikację sadową, której celem jest przygotowanie do służby sędziowskiej. Celem natomiast aplikacji ogólnej, jak słusznie zauważył organ, którą to uwagę sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela, jest przygotowanie osób poddanych szkoleniu do zajmowania stanowisk: referendarza sądowego, asystenta sędziego i asystenta prokuratora oraz aplikacji sędziowskiej i prokuratorskiej nakierowanej na szkolenie przyszłych sędziów i prokuratorów. Reasumując zdaniem Sądu zaprezentowane przez skarżącą rozumienie pojęcia "aplikanta sądowego" także jako aplikanta aplikacji ogólnej, w świetle powyższej argumentacji i stanowiska Trybunału Konstytucyjnego jest nieuprawnione. Sąd nie podziela także stanowiska skarżącej , że na tle art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. a) urp., osoby posiadające stopień doktora nauk prawnych, do czasu wymaganej przez ten przepis praktyki prawniczej mogłyby zaliczyć okres aplikacji ogólnej, mimo nieodbywania nigdy aplikacji sędziowskiej ani aplikacji sądowej. Nieuprawnione jest również twierdzenie pani K. G., że użyte w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. pojęcie "stanowisko aplikanta sądowego" nie odnosi się do okresu pracy zawodowej po zdanym egzaminie sędziowskim na stanowisku referendarza sądowego. Powyższe wynika wprost z treści art. 31 ust. 2 i 3 ustawy o KSSiP, w brzmieniu obowiązującym w okresie odbywania przez odwołującą aplikacji sędziowskiej. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że w okresie stażu aplikant aplikacji sędziowskiej zostaje zatrudniony na stanowisku referendarza sądowego, nie traci więc statusu aplikanta aplikacji sędziowskiej. Status ten traci dopiero w wypadku ukończenia aplikacji lub skreślenia z listy aplikantów, o czym stanowią przepisy art. 35 ust. 2 i art. 41 ust. 1 i 2 tej ustawy. W tym miejscu wypada przytoczyć kolejny fragment ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z którego wynika, że: "W wypadku aplikantów sędziowskich istnieje konieczność zdobycia praktyki prawniczej po złożeniu egzaminu sędziowskiego w ramach aplikacji (na stanowisku asystenta sędziego). Zgodnie z art. 35 ustawy o KSSiP, aplikant sędziowski, po złożeniu egzaminu sędziowskiego z wynikiem pozytywnym, zostaje zatrudniony na stanowisku asystenta sędziego, a następnie referendarza sądowego. 24-miesięczny staż na wyżej wymienionych stanowiskach jest odbywany w ramach aplikacji sądowej. Czas ten może więc zostać zaliczony do wymaganego badanymi przepisami okresu praktyki prawniczej na stanowisku aplikanta sądowego. Okres aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej poprzedzający złożenie egzaminu nie jest wystarczający do wyczerpania przesłanki odpowiedniej praktyki w zawodzie. W nowej formule aplikacji sądowej i prokuratorskiej czas zajmowania stanowiska aplikanta sądowego (prokuratorskiego) przed egzaminem sędziowskim (prokuratorskim) ograniczony został do 30 miesięcy (art. 31 i art. 36 ustawy o KSSiP). Okres uprawniający osoby, które zdały egzamin sędziowski albo prokuratorski, do skorzystania z możliwości tworzonych przez ustawę o radcach prawnych składałby się zatem z okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego lub prokuratorskiego przed egzaminem, uzupełnionego okresem aplikacji po egzaminie sędziowskim lub innym dodatkowym czasem praktyki, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 urp. Wykluczona jest sytuacja, w której aplikanci sędziowscy oraz prokuratorscy po złożeniu egzaminów mogliby domagać się automatycznego wpisu na listę radców prawnych bez dodatkowej jeszcze praktyki w zawodzie prawniczym". Reasumując należy w ocenie Sądu potwierdzić rozumowanie Ministra Sprawiedliwości zawarte w zaskarżonej decyzji, że do czasu zajmowania stanowiska aplikanta sadowego, którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a urp. zalicza się okres 30-miesięcznego szkolenia na aplikacji sędziowskiej, poprzedzający zdanie egzaminu sędziowskiego oraz okres odbywanego w ramach tej aplikacji stażu na stanowisku asystenta sędziego a następnie referendarza sądowego. W stanie prawnym mającym zastosowanie do odwołującej staż obejmował wyłącznie zatrudnienie na stanowisku referendarza sądowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca pomimo, iż status aplikanta sędziowskiego posiadała przez okres powyżej 3 lat, to jednak może się wykazać jedynie 30 miesięczna praktyką na stanowisku aplikanta sądowego, co nie wyczerpuje wskazanego w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a) urp. okresu 3 lat. W ocenie Sądu okres zajmowania stanowiska aplikanta sądowego odnosi się do faktycznego czasu pozostawania na stanowisku aplikanta, gdyż chodzi tu o nabycie odpowiedniej praktyki zawodowej do wykonywania zawodu radcy prawnego, do którego to zawodu dochodzi się w sposób wyjątkowy bez odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego. Do tak rozumianej praktyki nie można zaliczyć okresu samego posiadania statusu aplikanta aplikacji sędziowskiej (której odwołująca nie ukończyła), bez pełnienia obowiązków z niego wynikających, a tym samym bez nabywania niezbędnego doświadczenia. Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia odwołującej zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP w oryginale, należy ponownie wskazać, że zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych określa nie kodeks postępowania administracyjnego, ale ustawa o radcach prawnych, co wynika z jej art. 1 ust. 1. Na podstawie art. 60 pkt 8 lit. a) tej ustawy, Krajowa Rady Radców Prawnych w ramach ustawowych kompetencji podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 roku, w sprawie uchwalenia Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów, który m.in. reguluje sposób podejmowania i doręczania uchwał organów samorządu radcowskiego. Należy wskazać, że Minister w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy wyjaśnił powołując się na § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 § 4 ust. 1 § 48 ust. 3 w związku z § 45 ust. 1-5 Regulaminu, że doręczenie uchwały w postaci uwierzytelnionego wyciągu z protokołu z posiedzenia Prezydium zawierającego zaskarżoną uchwałę, podpisanego przez Wiceprezesa i Sekretarza Krajowej Rady Radców Prawnych, czyni zadość wymaganiom Regulaminu uchwalonego w ramach ustawowych uprawnień Krajowej Rady Radców Prawnych. W ocenie Sądu, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie doszło również do naruszenia wynikającej z art. 78 Konstytucji RP zasady dwuinstancyjności postępowania, a także przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Organy wpisowe oraz Minister Sprawiedliwości podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w sposób praworządny i budzący zaufanie do władzy publicznej. W toku postępowania administracyjnego, stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 K.p.a., został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, przez pryzmat którego, zgodnie z art. 80 K.p.a., dokonano oceny okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stosownie do art. 10 K.p.a. odwołująca miała możliwość czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z którego to uprawnienia skorzystała. Biorąc powyższe pod rozwagę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.