VI SA/Wa 1626/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisów dokumentów 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej H. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. znak: [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w oparciu o przepis art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U z 2013r. poz. 267 – dalej k.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] odmawiające doręczenia Pani H.S. (dalej: skarżąca) odpisów wszystkich dokumentów dotyczących postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej zarządcy nieruchomości zawartych w aktach sprawy [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. skarżąca wystąpiła do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o przesłanie kopii całej dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania na adres wskazany w piśmie. Skarżąca wniosła również o wskazanie numeru konta bankowego oraz wysokości opłaty, którą winna uiścić tytułem sporządzenia kopii dokumentacji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. znak: [...], na podstawie przepisu art. 74 par. 2 k.p.a. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, odmówił skarżącej doręczenia odpisów wszystkich dokumentów dotyczących postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej zarządcy nieruchomości zawartych w aktach sprawy oznaczonej [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 73 par. 1 i 2 k.p.a. nie przewiduje obowiązku sporządzania przez organ administracji kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisów i doręczania ich stronie. Organ zacytował brzmienie przepisu art. 73 par. 2 k.p.a. i wskazał, że w oparciu o ten przepis strona postępowania może domagać się wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile uzasadni to swoim ważnym interesem. Powyższe zdaniem organu oznacza, że obowiązek wykazania ważnego interesu w uzyskaniu odpisów ciąży na stronie postępowania. Obowiązkiem zaś organu jest rozpatrzenie powyższego zadania poprzez ocenę czy ze względu na okoliczności sprawy istnieje ważny interes strony, uzasadniający wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie strona nie wykazała ważnego interesu, o którym mowa w przepisie art. 73 par.2 k.p.a. i z tego względu należało odmówić wydania odpisów dokumentów dot. postępowania wyjaśniającego. Skarżąca na powyższe postanowienie wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ administracji publicznej działania na podstawie przepisów prawa. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zwracając się z wnioskiem zadeklarowała uiszczenie należnej opłaty od kopii dokumentów, dlatego też nie rozumie, dlaczego otrzymała odpowiedz negatywną. Wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i emocjonalnej a nadto nie ma wykształcenia prawniczego, dlatego też nie umie samodzielnie ocenić, które dokumenty są jej niezbędne i jaka jest ich wartość dowodowa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. znak: [...] utrzymał w mocy skarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazując na przepis art. 73 par. 2 k.p.a. organ podkreślił, że nie jest zobowiązany do sporządzania kopii i odpisów akt oraz doręczania ich stronie, co jednak nie ma wpływu na prawo strony do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, zarówno w czasie trwania postępowania, jak i po jego zakończeniu. Organ wskazał, że w jego ocenie deklaracja uiszczenia "należnej kwoty tytułem zapłaty" oraz trudna sytuacja życiowa i emocjonalna nie może być uznana za ważny interes, o którym mowa w art. 73 par. 2 k.p.a. uzasadniający wydanie odpisów z akt sprawy. Organ uznał, że strona nie wykazała ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 par. 2 k.pa., co zdaniem organu uzasadnia odmowę doręczenia odpisów wszystkich dokumentów dotyczących postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej zarządcy nieruchomości zawartych w aktach sprawy [...]. Tym samym rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, gdyż strona nie przedstawiła nowych okoliczności, które należałoby uwzględnić i które miałyby wpływ na podjęcie innego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ wskazał również, że samo niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia nie może stanowić przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z dnia [...] września 2013r. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, skarżąc postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2013r. w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucając: - naruszenie art. 73 par. 1 i par. 2 k.p.a. w zw. z art. 14 i art. 10 k.p.a. poprzez bezzasadne odmówienie przekazania kopii dokumentów, o które wystąpiła pisemnym wnioskiem, pomimo wykazania przez skarżącą ważnego interesu uzasadniającego konieczność sporządzenia odpisów dokumentów, podczas gdy obowiązująca na gruncie k.p.a. zasada pisemności nakazuje prowadzenie postępowania w trybie pisemnym, co w konsekwencji doprowadziło do uniemożliwienia udziału skarżącej w toczącym się postępowaniu i obronę swoich praw; -naruszenie art. 9 w zw. z art. 7 i art. 77 oraz art. 107 par. 3 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i w konsekwencji uniemożliwienie obrony skarżącej swoich praw; -naruszenie art. 12 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy administracji publicznej wnikliwego i szybkiego postępowania, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i dwukrotną odmowę przesłania skarżącej odpisów dokumentów, a w konsekwencji uniemożliwienie przedstawienia przez skarżącą swojego stanowiska i obrony swoich praw; -naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy administracji publicznej działania na podstawie przepisów prawa. W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o: 1/ uchylenie skarżonego postanowienia w całości oraz rozważenia ewentualnie uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013r. 2/ zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi skarżąca powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz brzmienie przepisu art. 73 par. 1 i 2 k.p.a. wskazała, że zarówno we wniosku o wydanie odpisu dokumentów z dnia [...] kwietnia 2013r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy wskazała ważny interes w postaci trudnej sytuacji życiowej i emocjonalnej i zadeklarowała gotowość uiszczenia kosztów sporządzenia odpisów. Wskazała jednocześnie, że choroba nowotworowa jest jej osobistym problemem i wysoce krzywdzące jest stanowisko organu, iż obywatel szanujący prawo i deklarujący pokrycie kosztów, musi usprawiedliwiać się wobec organu administracji udzielając informacji na temat sfery prywatnej jaką jest stan zdrowia. Skarżąca podkreśliła przy tym, że dobra osobiste pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w uzasadnieniu postanowienia oraz dodatkowo wskazując, że skarżąca w dniu [...] listopada 2011r. skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy i że nic nie stało na przeszkodzie, aby ponownie skorzystała z tego uprawnieni, lub też upoważniła dowolnie wskazaną osobę do przejrzenia całości akt w jej imieniu, sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów (zgodnie z art. 73 par. 1 k.p.a.), zarówno w czasie trwania postępowania, jak i po jego zakończeniu. Organ wskazał również, że fakt niedoręczenia kopii akt sprawy przez organ nie uniemożliwia skarżącej dostępu do bieżących informacji dotyczących prowadzonego wobec niej postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej zarządcy nieruchomości. Ponieważ skarga została wniesiona z uchybieniem 30 dniowego terminu do jej wniesienia Sąd postanowieniem z dnia [...] października 2013r. sygn. VI SA/Wa 2824/13 odrzucił skargę. Skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2013r. wniosła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując i uzasadniając, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. sygn.. VI SA/Wa 2824/13 przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi na postanowienie z dnia [...] lipca 2013r. Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga okazała się uzasadniona. Aczkolwiek nie sposób podzielić wszystkich podnoszonych w niej argumentów. Zgodnie z art. 73 § 1 k. p. a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art. 73 § 1a k. p. a.). Przepis ten wyraża zasadę dostępu strony do akt sprawy w każdym stadium postępowania i nakłada na organ administracji obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 lipca 2005 r., sygn. akt GSK 898/04 godzi się wskazać, że nie oznacza to jednak, że strona postępowania może żądać aby takie kserokopie wykonał i dostarczył sam organ, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Strona, na mocy art. 73 § 2 k. p. a., może żądać jedynie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przy czym Istnienie tego ważnego interesu winno być każdorazowo oceniane przez organ. Strona winna ponadto wykazać, że nie ma możliwości samodzielnego sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy ( zob. m. in. A. Wróbel, komentarz do art. 73 K. p. a., lex 2013 ). Nie ulega przy tym wątpliwości, że obligatoryjna przesłanka w postaci ważnego interesu strony winna być spełniona jedynie w przypadku wskazanym w przepisie art. 73 § 2 K. p. a. Oznacza to, że w przypadku, gdy strona żąda otrzymania kopii określonych dokumentów z akt sprawy ( a nie uwierzytelnionych kopii czy uwierzytelnionych odpisów ) organ nie ma prawa badać istnienia powyższej przesłanki. W niniejszej sprawie po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd stwierdza, że organy obu instancji nie ustaliły w sposób precyzyjny zakresu żądania strony zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013r. (wpływ do organu dnia [...] kwietnia 2014r.). Skarżąca we wskazanym wyżej piśmie wniosła bowiem o "przesłanie (...) kopii całej dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania" na wskazany w piśmie adres a ponadto wniosła o wskazanie nr konta oraz wysokości opłaty, którą ma uiścić tytułem sporządzenia kopii dokumentacji. Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., którym organ odmówił jej doręczenia odpisów wszystkich dokumentów dotyczących postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej zarządcy nieruchomości zawartych w aktach sprawy oznaczonych [...], skarżąca w skazuje w jego treści, że "zwracając się (...) z pisemnym wnioskiem w sprawie dotyczącej mojej osoby zadeklarowałam uiszczenie należnej opłaty od kopii dokumentów" a zatem nie od ich odpisów czy kopii uwierzytelnionych. W tym samym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca posługuje się na przemian terminami "odpis" i "kopia" nigdzie nie wskazując, iż oczekuje wydania uwierzytelnionego odpisu bądź kopii. Tym samym niezrozumiałe jest przyjęcie i badanie przez organ interesu prawnego skarżącej do uzyskania uwierzytelnionych odpisów. Podnieść zatem należy, iż zgodnie z art. 63 par. 2 k.p.a. wniosek o wszczęcie postępowania winien zawierać m. in. precyzyjne żądanie strony dotyczące zakresu prowadzonego postępowania. Treść żądania wyznacza bowiem przedmiot tego postępowania (zob. m.in. B. Adamiak, k. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz , Warszawa 2012, wyd.12, s. 308). W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do obowiązków strony, a nie do organu administracji. Jeżeli zatem charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, udzielając jaj niezbędnych wyjaśnień czy wskazówek. Łączy się to zatem z powinnością skorzystania przez organ z trybu wskazanego w art. 64 par. 2 k.p.a. i wezwania strony do sprecyzowania żądania, jeżeli kwestia ta budziła określone wątpliwości. A w niniejszej sprawie niewątpliwie budziła, bowiem skarżonym postanowieniem organ z jednej strony wskazał, że organ nie musi kopiować dokumentów a z drugiej strony prowadził analizę interesu strony do uzyskania uwierzytelnionych kopii dokumentów. Nadto Sąd zauważa, iż nawet gdyby bez dodatkowego sprecyzowania żądania przez skarżącą można było przyjąć, że żądanie w istocie dotyczy wydania uwierzytelnionych kopii/odpisów dokumentów, to wskazać wypada, że wniosek skarżącej zawierający w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013r. żądanie nie zawiera żadnego uzasadnienia w postaci wskazania ważnego interesu strony do uzyskania uwierzytelnionych odpisów. Powyższe oznacza, że organ mając na względzie podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasadę: praworządności, pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, (art. 6,8,9 k.p.a.), winien był wezwać skarżącą w oparciu o przepis art. 64 par. 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie ważnego interesu strony do uzyskania tych dokumentów. Nadmienić należy, że pewne wyjaśnienia w tym względzie skarżąca złożyła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem wskazała, że obecnie jest w trudnej sytuacji życiowej i emocjonalnej i nie posiada wykształcenia prawniczego i z tego względu nie umie samodzielnie ocenić, które dokumenty są jej niezbędne i jaka jest, iż wartość dowodowa. Wyjaśnienia te jednak są nieprecyzyjne, bowiem w oparciu o nie nie sposób ustalić do jakiego celu miałyby służyć wydane przez organ odpisy oraz brak jest wskazania, dlaczego skarżąca nie ma możliwości samodzielnego zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu oraz wykonania samodzielnie odpisów dokumentów w siedzibie tegoż organu. Nadto wyjaśnienia te są odpowiedzią na negatywne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013r., w którego uzasadnieniu wskazano, że strona nie wskazała ważnego interesu uzasadniającego wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Powyższe wskazuje, że nie mogą one przesądzać i stanowić podstawy do jednoznacznego ustalenia, bez sprecyzowania żądania przez skarżącą, iż w istocie żądała ona wydania z akt uwierzytelnionych kopii dokumentów. Sąd w tym miejscu wskazuje, że dopiero w skardze skarżąca wskazała, że od 2012r. podjęła długotrwałe leczenie choroby nowotworowej i dlatego stan zdrowia nie pozwala jej na osobiste stawiennictwo w organie celem zapoznania się z aktami sprawy, co wskazywałoby, iż w istocie wniosek mógł dotyczyć wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu organ, zbyt arbitralnie i przedwcześnie uznał, że wniosek skarżącego dotyczył wydania uwierzytelnionych kopii, czy ich odpisów, co wymagało dokonania oceny istnienia ważnego interesu strony, wskazanego w art. 73 § 2 k p. a. przy czym organ nie wyjaśnił i nie wezwał skarżącej do wskazania tego ważnego interesu. Sąd w tym miejscu wskazuje, że ustawodawca nakazuje organom, również Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, stanie na straży praworządności i udzielanie stronom na ich żądanie niezbędnych informacji (wyjaśnień, wskazówek). Zwrot na żądanie nie oznacza przy tym, że żądanie to musi być zawsze rzeczowo sprecyzowane i uzasadnione. Obowiązek praworządności polega w tej sytuacji na dążeniu do wyjaśnienia intencji składającego wniosek oraz na konieczności jednoznacznego ustalenia woli wnioskodawcy. Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji winny uwzględnić powyższe uwagi, a w szczególności powinny ustalić, czy żądanie strony skarżącej dotyczy wydania kserokopii akt, czy wydania ich uwierzytelnionych odpisów, gdyż jedynie sytuacja wskazana w art. 73 § 2 k. p. a. oznacza konieczność dokonania oceny istnienia ważnego interesu strony oraz konieczność wskazania przez stronę takiego ważnego interesu. Odnosząc się do podniesionej w skardze argumentacji, że choroba nowotworowa jest osobistym problemem skarżącej i wysoce krzywdzące jest stanowisko organu administracji, iż obywatel szanujący prawo i deklarujący pokrycie kosztów, musi usprawiedliwiać się wobec organu administracji udzielając informacji na temat sfery prywatnej jaką jest stan zdrowia, Sąd wyjaśnia, że w myśl art. 73 par. 2 k.p.a. strona żądająca wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów jest zobligowana do wskazania ważnego interesem strony. A zatem interes ten musi być wskazany aby organ mógł dokonać jego oceny. Nieskonkretyzowanie, ważnego interesu a także nie wskazanie lub ogólnikowe wskazanie przyczyn dla których wnioskodawca nie może zapoznać się osobiście z aktami w siedzibie organu rzutuje na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem organ podejmuje rozstrzygniecie głównie w oparciu o informacje wskazane przez wnioskodawcę a jeśli te są ogólnikowe to może się okazać, iż są one niewystarczające do pozytywnego rozstrzygnięcia. Organ nie ma bowiem świadomości i wiedzy, iż "trudna sytuacja życiowa i emocjonalna" – jak w niniejszej sprawie – oznacza ciężką chorobę skarżącej. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 6, art. 8, art. 9 oraz art. 73 § 1 i § 2 K. p. a. w zw. z art. 63 § 2 K. p. a. ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1p.p.s.a.