VI SA/Wa 163/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników i ustalenia opłaty za użytkowanie odbiorników oddala skargę W dniu [...] lutego 2016 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. [...] w [...] wynajmowanym na potrzeby prowadzonej działalności przez Pana T. P. (strona, skarżący) pod firmą [...] T. P. z głównym miejscem wykonywania działalności pod adresem: [...],[...][...]. Kontrola została przeprowadzona w obecności Pani T. P. – żony właściciela. W trakcie kontroli ujawniono osiem niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Kontrolerzy wskazali, że w hotelu używanych jest osiem pokoi wyposażonych w odbiorniki telewizyjne różnych marek. Do odbiorników telewizyjnych podłączone są dekodery telewizji naziemnej, do części odbiorników - odbiór cyfrowy. Według ustnego oświadczenia Pani T. P. odbiorniki telewizyjne są sprawne. Stwierdzony okres używania odbiorników wynosi od początku stycznia 2016 roku i został ustalony na podstawie informacji uzyskanej od Pani T. P.. W protokole z kontroli w rubryce uwagi kontrolującego odnotowano "Odbiorniki telewizyjne znajdujące się w pokojach hotelowych nie zostały sprawdzone, Pani T. P. nie wyraziła zgody na wejście do pokoi. Protokół został odczytany". W protokole z kontroli w rubryce oświadczenia (wyjaśnienia) osób zainteresowanych odnotowano "Pani T. P. ustnie oświadczyła, że nie posiada upoważnienia do złożenia podpisów w protokole. Pani odmówiła wypisania oświadczenia, Pani T. P. ustnie oświadczyła, że odbiorniki telewizyjne są sprawne. Pani T. P. zgodziła się z zapisem w protokole." Protokół z kontroli został podpisany przez osoby kontrolujące natomiast Pani T. P. odmówiła podpisania z powodu braku upoważnienia. Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Jednocześnie, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a., organ I instancji poinformował stronę o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Po przeprowadzeniu postępowania, w dniu [...] września 2016 r. organ I instancji wydał decyzję Nr [...] nakazującą rejestrację używanych ośmiu odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 5 448,00 zł (słownie: pięć tysięcy czterysta czterdzieści osiem zł). Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie protokołu przeprowadzonej kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV. W dniu [...] października 2016 r. (data nadania w placówce operatora wyznaczonego) Strona wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2016 r. Nr [...], w którym wniosła o uchylenie decyzji w całości i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. W odwołaniu strona zakwestionowała fakt posiadania ośmiu sprawnych odbiorników telewizyjnych w skontrolowanym lokalu, podczas, gdy z treści uzasadnienia wynika, że z powodu nieobecności Strony kontrolujące nie mogły wejść do pokoi i sprawdzić, czy odbiorniki znajdują się tam. Jednocześnie w odwołaniu Strona zakwestionowała ustalenia co do okresu używania odbiorników, gdyż zostały one poczynione na podstawie oświadczenia żony Strony. Natomiast w niektórych pokojach był wykonywany remont metodą chałupniczą i dlatego niektóre pokoje były wyłączone i funkcjonują dopiero od marca. Ministra Infrastruktury i Budownictwa decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisu ustawy o opłatach abonamentowych i wyjaśnił m in., że osoba uczestnicząca w kontroli ma prawo oświadczyć, że nie posiada wystarczającej wiedzy w przedmiocie kontroli, czego Pani T. P. (żona właściciela) nie uczyniła, a organ dał wiarę jej spontanicznemu oświadczeniu, iż w dniu kontroli, tj. [...] lutego 2016 r., Strona posiadała i użytkowała osiem odbiorników telewizyjnych, które nie były zarejestrowane. Przeprowadzając w dniu [...] lutego 2016 r. kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników rtv w lokalu przy ul. [...] w [...], organ wyczerpał ustawowe środki w celu zebrania dowodów i udokumentowania kontroli. Ww. decyzją potwierdzono zaistnienie przesłanek do nałożenia na Stronę obowiązku rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz wniesienia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Oświadczenia te stanowią podstawę do ustaleń organu pierwszej instancji co do używania przez Stronę niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych jak i ich stanu umożliwiającego natychmiastowy odbiór programu i uprawniają do zastosowania domniemania z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204, z późn. zm.). Podkreślono, że żaden przepis ustawy o opłatach abonamentowych nie wymaga, aby w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentowania podmiotu kontrolowanego, ani też by dla ważności protokołu niezbędne było jego podpisanie przez osoby wchodzące w skład tego organu zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. Odnosząc się do wyjaśnień strony zawartych w odwołaniu, a dotyczących faktu, iż w trakcie kontroli w niektórych pokojach był wykonywany metodą chałupniczą remont i w związku z tym odbiorniki w tych pokojach z uwagi na ich odłączenie od anten nie mogą być uznane za zdolne do natychmiastowego odbioru programu organ wskazał, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym nie mogą być uznane za zdolne do natychmiastowego odbioru programu odbiorniki uszkodzone, nie podłączone do anten umożliwiających odbiór programu z uwagi na niezainstalowanie takich urządzeń. Zatem ocenie organu odbiorniki RTV, potencjalnie zdolne do natychmiastowego odbioru programu, a celowo czasowo odłączone przez użytkownika od źródła zasilania i przekazu z powodu remontu budynku lub lokalu, w którym się znajdują nie mogą być uznane za odbiorniki, których posiadacze zwolnieni są z obowiązku ich zarejestrowania i odprowadzania opłaty (wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2005 r. sygn. akt VISA/Wa 1123/04). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł T. P.. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż kwestionuje fakt, iż dysponuje 8 sprawnymi odbiornikami. Wskazał, że w kilku pokojach był remont metodą chałupniczą i pokoje te funkcjonowały dopiero od marca 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie organ miał w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącego opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz zobowiązać go do dopełnienie obowiązku rejestracyjnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85 poz. 728 z zm.) dalej u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a. określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W toku przeprowadzonej przez operatora publicznego kontroli w dniu [...] lutego 2016 r. w hotelu prowadzonym przez skarżącą ustalono, że w obiekcie tym znajduje się 8 sprawnych odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, zainstalowanych w pokojach hotelowych od stycznia 2016 r., w stosunku do których nie został wykonany obowiązek ich rejestracji. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie oświadczenia wiedzy złożonego przez T. P. – żonę właściciela biorącą udział w czynnościach kontrolnych. W ocenie Sądu zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że znajdujące się w pokojach hotelowych odbiorniki znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. Z informacji zawartych w protokole kontroli wynikało, że do odbiorników podłączone są dekodery telewizji naziemnej, do części zaś odbiór cyfrowy. W niniejszej sprawie, co prawda osoba uczestnicząca w kontroli odmówiła podpisania protokołu z powodu braku upoważnienia, jednak na protokole znajduje się stosowna adnotacja wskazująca na powód odmowy podpisania. W zarysowanym powyżej mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo, bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. Przy czym zauważyć należy, że protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. Stwierdzone podczas kontroli - znajdującej umocowanie w art. 7 ust. 1 u.o.a. - używanie niezarejestrowanego odbiornika, uzasadniające nałożenie opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. kontrolujący utrwala w protokole kontroli, co stanowi następnie podstawę do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. Taki protokół kontroli, zdaniem Sądu zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaliczenie go do dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. wyklucza według Sądu fakt, że jego sporządzenie nie znajduje wprost umocowania w przepisach u.a.o. W warunkach niniejszej sprawy - protokół został sporządzony i podpisany przez kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - co uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie.   Za wiarygodne uznać również należy w ocenie Sądu, udzielone przez Panią T. P. i wciągnięte do protokołu z kontroli jej oświadczenie o dacie zainstalowania ujawnionych w hotelu odbiorników. Zdaniem Sądu, osoba ta, z racji funkcjonowania w hotelu musi być zorientowana w sprawach związanych z jej działalnością, a składane przez nią oświadczenia wobec których nie przedstawiono wiarygodnych przeciwdowodów – uznane za dopuszczalne i wiarygodne dowody w sprawie. Odnosząc się do zarzutu skargi zauważyć należy, że jak to już wyżej zostało wykazane w protokole kontroli utrwala się przebieg i wyniki kontroli. Sporządzony jest on przez kontrolującego, w protokole przedstawia się sytuację zastaną przez kontrolujących na dzień kontroli, która to sytuacja w późniejszym okresie jest niemożliwa do odtworzenia. W toku postępowania poza twierdzeniami o wykonywaniu w kilku pokojach remontu metodą chałupniczą i w związku z tym wyłączeniu tych pokoi z eksploatacji skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Ponadto w tym miejscu trzeba przywołać za organem wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt VISA/Wa 1123/04, z którego wynika, że potencjalnie zdolne do natychmiastowego odbioru programu odbiorniki telewizyjne, a celowo czasowo odłączone przez użytkownika od źródła zasilania i przekazu, np. z powodu przeprowadzanego remontu budynku, czy lokalu w którym się znajdują, nie mogą zostać uznane za odbiorniki, których posiadacze zwolnieni są z obowiązku zarejestrowania ich i odprowadzania należytych opłat abonamentowych. W tej sytuacji, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Na zakończenie należy wskazać, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy w dniu 16 listopada 2017 r. z uwagi na wizytę lekarską, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do jej rozstrzygnięcia, a stawiennictwo przed WSA nie jest obowiązkowe. Również przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Pani T. P. było niemożliwe do wykonania z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.