VI SA/Wa 1631/14
PostanowienieWSA w Warszawie2016-05-04
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba prawna może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), jeśli nie wykaże w sposób przekonujący braku dostatecznych środków na ich poniesienie, mimo wezwań sądu do przedłożenia stosownych dokumentów finansowych?Ratio decidendi
Osoba prawna może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jedynie w sytuacji, gdy wykaże, że nie posiada wystarczających środków na ich pokrycie. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. W przypadku braku wykazania tej przesłanki, mimo wezwań sądu do przedłożenia dokumentów finansowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Wniosek ten był wielokrotnie pozostawiany bez rozpoznania lub odrzucany, a następnie Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw, zarzucając niepełne zgromadzenie dowodów i nieprawidłową ocenę jej sytuacji finansowej. Sąd wezwał do przedłożenia dodatkowych dokumentów finansowych, jednak spółka nie przedstawiła wszystkich wymaganych dowodów, co uniemożliwiło ocenę jej kondycji finansowej.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za ich używanie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA) skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa).
Zarządzeniem z 16 maja 2014 r. WSA wezwał skarżącą do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w kwocie 638 złotych (k. 12 akt).
W otwartym terminie skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od "ponoszenia opłaty od skargi" (k. 16). Wniosek ów został dnia 18 września 2014 r. pozostawiony bez rozpoznania (k. 30 akt), a sprzeciw od tego zarządzenia odrzucony (k. 37 akt). Ostatecznie NSA postanowieniem z 3 lutego 2015 r. oddaliło zażalenie na odrzucenie sprzeciwu (k. 48 akt).
W związku z powyższym WSA pismem z 4 maja 2015 r. (k. 56 akt) poinformował skarżącą, że obowiązana jest uiścić wpis od skargi w kwocie 638 złotych w terminie 7 dni.
W otwartym terminie skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 59 i k. 78 akt).
Postanowieniem z 17 grudnia 2015 r. (k. 118 akt) Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że nadesłane do akt dokumenty nie dają podstaw do przyjęcia, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z zachowaniem terminu skarżąca wniosła sprzeciw (6 stycznia 2016 r. był to dzień wolny – Święto Trzech Króli). Wskazała, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania, przy czym nie może to spowodować rezygnacji z dochodzenia przez nią swoich racji przed Sądem. W jej ocenie Sąd w sposób niepełny zgromadził dowody w sprawie, a co za tym idzie nie miał podstaw do odmówienia jej przyznania prawa pomocy. Zarzuciła, że nie została wezwana do dodatkowych wyjaśnień oraz wyjaśniła, że przedkładając dokumenty potwierdzające w jej opinii złą sytuację finansową, w tym pisma komornicze, była przekonana, że jest to wystarczające dowody. Do sprzeciwu nie zostały załączone żadne dokumenty.
W związku z powyższym WSA rozpoznając sprzeciw wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania w terminie 14 dni wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżąca rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, dokumentów wskazujących na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) od 1 października 2015 r. do końca lutego 2016 r. roczne sprawozdanie finansowe za 2015 r. jeżeli zostało sporządzone oraz innych dokumentów obrazujących sytuacje finansową skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji tej wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy - skarżącej spoczywa ciężar wykazania - w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów tego postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostało przez skarżącą udowodnione.
Sąd zauważa przy tym, że mimo obciążenia ww. obowiązkiem skarżącej wezwał ją do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów wskazanych w wezwaniu z 4 marca 2016 r. (k. 149 akt). Nadto jak wynika ze sprawy także Referendarz sądowy zanim rozpoznał wniosek skarżącej wezwał ją do złożenia stosownych dokumentów. Zatem skarżąca ma wiedzę jakie winna przedstawić dokumenty, aby urzeczywistnić swoją kondycje finansową.
Sąd stwierdza, że dotychczas skarżąca do akt ostatecznie przedłożyła następujące dokumenty:
1. datowane na wrzesień i październik 2015 r. dwa zawiadomienia o zajęciach wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych (k. 93 i 94-95 akt) – oba skierowane do Bank P. SA, przy czym pierwsze do baku w W. na łączną kwotę dochodzonych należności 249.864,50 złotych, a drugie do banku w B. na łączną kwotę dochodzonych należności 2,809,18 złotych;
2. historię z jednego bankowego rachunku za okres 16 września do 16 listopada 2015 r. (k. 96 akt) z końcowym saldem 0 złotych;
3. rachunki zysków i strat wraz z bilansami za okres od 1 stycznia do 31 marca 2015 r z zyskiem 14.419,47 (k. 105 i 106 akt) oraz od 1 stycznia do 30 czerwca 2015 r. z zyskiem 237.483,77 złotych (k. 102 i 103 oraz 153 i 155 akt);
4. sprawozdanie finansowe za 2014 r.;
5. dwa zawiadomienia o wszczęciu postępowań egzekucyjnych (k. 156 i 160 akt) z grudnia 2015 r. na kwotę należności głównej 21.054,72 złote oraz z marca 2016 r. na kwotę należności głównej 5.250,00 złotych;
6. zajęcia wierzytelności (k. 157 – 159) przy czym jedno z tych zajęć nastąpiło z rachunku bankowego P. SA (k. 157 akt).
W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała natomiast, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 złotych, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) to 31.901.654,74 złotych, a za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w kwocie 714.951,95 złotych.
Sąd uznał, że z ww. dokumentów wynika, że w roku 2014 - przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 4.833.202,55 złotych, skarżąca uzyskała dochód w kwocie 714.951,95 złotych (sprawozdanie finansowe za rok 2014 wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Bilans spółki skarżącej za rok obrotowy 2014 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą 53.762.755,67 złotych. Natomiast jednostronny rachunek zysków i strat sporządzony na 30 czerwca 2015 r. wskazuje, że w pierwszym półroczu 2015 r. wypracowała ona zysk w kwocie 237.483,77 złotych przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 1.690.811,83 złotych. Z kolei według bilansu sporządzonego na 30 czerwca 2015 r. stan - zarówno po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów - sięgnął kwoty 52.924.504,66 złotych.
Z przedstawionego do sprawy wyciągu z jednego rachunku bankowego prowadzonego w Banku P. za okres od 16 września 2015 r. do 16 listopada 2015 r. wynika, że saldo końcowe na nim wyniosło 0 złotych. Historia transakcji na tym rachunku wskazuje, że blokowane kwoty (na poczet egzekwowanych od skarżącej należności) były na bieżąco regulowane. W konsekwencji na przedmiotowym rachunku nie było zaległości, ani blokad, co świadczy o płynności finansowej skarżącej.
Ponadto z dokumentów wynika, że wobec skarżącej toczą się dwa postępowania egzekucyjne oraz że na jej rachunkach bankowych doszło do zajęć wierzytelności obejmujących łącznie kwotę 331.690,66 zł tytułem dochodzonych należności.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania, które na tym etapie ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 638 złotych.
Skarżąca ma wiedzę na temat dlaczego Referendarz sądowy odmówił jej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a mimo to - wnosząc sprzeciw, nie załączyła do akt wymaganych wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Także wezwanie Sądu z 4 marca 2016 r. w tym zakresie zostało pominięte przez jej pełnomocnika milczeniem. Z akt wynika, że skarżąca posiada co najmniej dwa rachunki bankowe – jeden w Banku P. SA – wyciąg z niego nadesłała, a także w banku P. SA, do którego skierowane jest zajęcie wierzytelności z 26 stycznia 2016 r. (k. 157). Taki stosunek skarżącej powoduje, że Sąd po pierwsze nie może zbadać jej kondycji finansowej, co warunkuje ocenę ziszczenia się przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a poza tym rodzi uzasadnione podejrzenie, że skarżąca nie chce, aby Sąd poznał prawdziwą jej kondycję finansową. Przedstawianie do akt wyłącznie dowodów na okoliczność posiadanych przez skarżącą długów, bez możliwości zestawienia ich z uzyskiwanymi przychodami czyni niemożliwym ocenę czy skarżąca nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, bowiem nie przedstawiła ona, ani we wniosku, ani w sprzeciwie dowodów, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Dokumenty znajdujące się w tej sprawie nie pozwalają na ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej, a w konsekwencji zbadanie, czy nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów tego postępowania. Owa pomoc stanowi wsparcie państwa dla podmiotów, które z powodu braku środków finansowych zostały by pozbawione prawa do sądu. Pomoc ta pochodzi ze środków budżetu państwa, zatem jej przyznawanie musi i może nastąpić tylko w niewątpliwie uzasadnionych przypadkach, a w niniejszej sprawie Sąd takowe wątpliwości powziął, gdyż - jak już podniósł, nie był w stanie prześledzić rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło