VI SA/Wa 1640/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. G. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z [...] maja 2019 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej Prezydium NRA), po rozpoznaniu odwołania P. G. ( dalej "Skarżący") od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w P. ( dalej ORA) z [...] stycznia 2019 r. o odmowie wpisu na II rok aplikacji, umorzyło postępowanie odwoławcze. Jako podstawę prawną uchwały wskazano podstawie art. 58 pkt. 8 p.o a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt sprawy wynika, że uchwałą ORA z [...] stycznia 2018 r., Skarżący został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w P. z dniem 1 stycznia 2018 r. Uchwałą z [...] stycznia 2019 r. ORA postanowiła wyrazić zgodę Skarżącemu na jednorazowe powtarzanie pierwszego roku aplikacji adwokackiej oraz odmówiła wyrażenia zgody na powtórzenie przez Skarżącego jako aplikanta pierwszego roku aplikacji z jednoczesną zgodą na kontynuowanie zajęć szkoleniowych w 2019 r. przewidzianych dla drugiego roku aplikacji. Ponadto ORA tą uchwałą odmówiła Skarżącemu: - zgody na uzupełnienie w 2019 r. nieodbytych praktyk przewidzianych w programie pierwszego roku aplikacji w wymiarze uwzględniającym do tej pory zaliczone zajęcia praktyczne i teoretyczne oraz na przystąpienie do kolokwium rocznego z prawa cywilnego w przypadku zaliczenia zajęć do których zostanie dopuszczony. - wpisu Skarżącego na drugi rok aplikacji (k. 134-137 akt administracyjnych). Od powyższej uchwały ORA Skarżący odwołał się zarzucając naruszenie; - art. 76 ust. 1a ustawy - Prawo o adwokaturze (dalej: "p.o a.") oraz § 17 ust. 1 i 6 oraz § 22 ust.1-3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (dalej: "Regulamin"), - art. 6, 7 i 107 § 3 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie tej uchwały w całości i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, tj. wydanie decyzji na podstawie art. 138 ust. 1 pkt. 2 in fine wobec bezpodstawności postępowania przed podjęciem skarżonej uchwały i istnienia podstaw do jego umorzenia już w pierwszej instancji (k. 147-150 akt administracyjnych). Prezydium NRA umorzyło postępowanie odwoławcze bowiem już po podjęciu uchwały ORA z [...] stycznia 2019 r. Skarżący złożył w dniu 14 lutego 2019 r. oświadczenie o wystąpieniu z Adwokatury wraz z wnioskiem o skreślenie z listy aplikantów adwokackich (k. 140 akt administracyjnych). W związku z tym oświadczeniem uchwałą z dnia [...] lutego 2019 r. ORA skreśliła Skarżącego z listy aplikantów adwokackich z dniem podjęcia uchwały, na jego wniosek (k. 145 akt administracyjnych). W tej sytuacji Prezydium NRA uznało, że skoro Skarżący przestał być aplikantem, zatem rozpoznanie odwołania stało się bezprzedmiotowe i umorzyło postępowanie odwoławcze. Skarżący niezgadzając się z uchwałą NRA w terminie zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W pierwszej kolejności Skarżący podniósł zarzut nieważności zaskarżonej uchwały " z uwagi na dopuszczenie się przez organ rażącego naruszenia prawa, polegającego na uznaniu że rozpoznanie złożonego przeze mnie odwołanie od uchwały organu I instancji stało się bezprzedmiotowe w związku w faktem złożenia przeze mnie w dniu 14.02.2019 r. (przed złożeniem odwołania) oświadczenia o wystąpieniu z Adwokatury. Organ II instancji w sposób oczywisty dopuścił się obrazy art. 28 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie mojego wyraźnie wyartykułowanego w treści odwołania interesu prawnego, związanego z posiadanym uprawnieniem do ponownego złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich - naruszając również w sposób oczywisty art. 75 ust. 2-4 w zw. z art. 65 pkt. 1-3 ustawy Prawo o adwokaturze (p.o.a.), które gwarantują możliwość wnioskowania o wpis na listę aplikantów adwokackich osobom spełniającym wskazane w nich wymogi bez jakichkolwiek ograniczeń wobec osób uprzednio skreślonych z listy aplikantów na własny wniosek - przy czym w moim przypadku nie upłynął jeszcze okres 2 lat od daty otrzymania uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu wstępnego, co pozwala na wnioskowanie o wpis na listę bez potrzeby". Z ostrożności procesowej, na wypadek braku uznania przez Sąd rażącego charakteru ww. naruszeń Skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ wynik sprawy, "poprzez dokonanie przez organ błędnej wykładni przepisów art. 28 k.p.a. oraz art. 75 ust. 2-4 w zw. z art. 65 pkt. 1-3 p.o.a., czyli mylnym ustaleniu o braku uprawnienia do rozpoznania odwołania z uwagi na fakt utraty statusu aplikanta na mój własny wniosek - podczas gdy dysponuję uprawnieniem do wnioskowania o ponowny wpis na listę aplikantów adwokackich, w tym do miesiąca października br. również bez konieczności ponownego podchodzenia do egzaminu wstępnego". Kontynuując zarzuty skargi Skarżący podniósł, że w efekcie ww. uchybień nie została w toku postępowania dokonana merytoryczna ocena zarzutów odwołania względem decyzji organu I instancji, której zarzuca: a) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 1a p. o. a., § 17 ust. 1 i 6 oraz § 22 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (uchwała nr 55/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19.11.2011, przyjęty uchwałą nr 55/2011 z dnia 21.01.2017 - dalej: "Regulamin") poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku błędnego wykładni tych przepisów organ I instancji, w sytuacji odnotowania braku uzyskania przeze mnie zaświadczenia o odbyciu w pełnym wymiarze czasowym praktyk w jednostkach Prokuratury (Prokuraturach Okręgowej i Rejonowej w Płocku), nie dokonał we własnym zakresie oceny zaliczenia tych praktyk, jak i nie skierował mnie na powtarzanie zajęć, nie podjął działań zmierzających do niedopuszczenia mnie do kolokwium rocznego z prawa karnego. Następnie po zaliczeniu kolokwium rocznego w terminie poprawkowym kierownik szkolenia poinformował mnie o decyzji podjętej przez niego na podstawie § 22 ust. 1 Regulaminu o niezaliczeniu roku szkoleniowego konieczności ewentualnego powtórzenia pełnego roku szkoleniowego, w tym zajęć szkoleniowych, zaliczeń kolokwiów; b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 45 ust. 3 p. o. a., poprzez bezkrytyczny brak podjęcia uchwały w sprawie personalnej, jakiej wymagałoby od organu I instancji stwierdzenie okoliczności, które zostały podniesione przez kierownika szkolenia w jego informacji o braku zaliczenia mi roku szkoleniowego. W to miejsce nastąpiło świadome zastosowanie wobec mnie trybu z § 22 ust. 1 Regulaminu, który nie przewiduje drogi odwoławczej, zaś sankcją przewidzianą w § 22 ust. 4 Regulaminu polegającą na powtórzeniu całego roku szkoleniowego, faktycznie skutkuje wydaleniem z adwokatury, gdyż zobowiązanie aplikanta do powtarzania zaliczonych zajęć, sprawdzianów i kolokwiów oraz ponoszenia ponownie opłat na podstawie błędnie interpretowanego stanu prawnego jest c) naruszenie zasad postępowania, konkretnie art. 6 i 7 k.p.a., tj. oczywistego złamania zasady działania na podstawie przepisów prawa poprzez zastosowanie wobec mnie kuriozalnej interpretacji ww. przepisów Regulaminu nakierowanej na utrudnienie w kontynuowaniu szkolenia aplikacyjnego. W efekcie próby zastosowania § 22 Regulaminu w wobec ustalonego w mojej sprawie stanu faktycznego zostałem zmuszony do zainicjowania niniejszego postępowania w oparciu o jedyny dostępny środek prawny - wniosek przewidziany w § 22 ust. 4 Regulaminu. Tymczasem wobec faktu zaliczenia przeze mnie I roku aplikacji organ I instancji powinien potwierdzić możliwość wpisu na kolejny rok szkolenia, a postępowanie z wniosku z § 22 ust. 4 Regulaminu umorzyć. Tym samym zasady działania na podstawie przepisów prawa oraz stania przez organ I instancji na straży praworządności przy uwzględnieniu słusznego interesu strony zostały istotnie wypaczone, gdyż organ I instancji zadziałał w dokładnie odwrotnym kierunku, mając na celu zniechęcenie mojej osoby do kontynuowania aplikacji adwokackiej. Wobec powyższego Skarżący wniósł o "stwierdzenie nieważności w całości, względnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu I instancji do podjęcia uchwały o wpisie na II rok aplikacji adwokackiej, wraz z określeniem sposobu zaliczenia programu II roku kolokwium". W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o oddalenie skargi. Opisując przebieg pierwszego roku aplikacji adwokackiej odbywanej przez Skarżącego organ wskazał, że w chwili rozpatrywania odwołania Skarżący nie pozostawał aplikantem adwokackim - co nastąpiło w efekcie złożenia przez Skarżącego oświadczenia o wystąpienia z adwokatury i złożonego przez niego wniosku o skreślenie z listy aplikantów. Skoro prawomocną uchwałą ORA Skarżący z dniem [...] lutego 2019 r. został skreślony z listy aplikantów adwokackich to bezprzedmiotowe było orzekanie w sprawie dotyczącej powtarzania przez niego roku szkoleniowego, skoro Skarżącemu w ogóle nie przysługuje przymiot aplikanta adwokackiego. Ponadto, odnosząc się do postawionych przez Skarżącego w skardze zarzutów organ stwierdził, że są one bezzasadne. Zdaniem organu ewentualne złożenie (możliwość złożenia) przez Skarżącego ponownego wniosku o wpis na listę aplikantów (pomijając bezzasadność takiego wniosku w przedmiotowym stanie faktycznym, wobec faktu iż Skarżący skorzystał już z uprawnienia wpisania go na listę po zdanym egzaminie na aplikację adwokacką, które jest jednorazowe), wiązałoby się ze wszczęciem nowego postępowania administracyjnego, dotyczącego wpisu na listę aplikantów - nie zaś kontynuacją postępowania w sprawie powtarzania roku szkoleniowego, które to postępowanie było prowadzone kiedy Skarżący pozostawał aplikantem na podstawie innej decyzji i wskutek prawomocnej uchwały został skreślony z listy aplikantów adwokackich. Dlatego zarzuty Skarżącego są chybione wobec nienaruszenia przez organ art. 28 k.p.a., art. 75 ust. 4 p.o.a. oraz art. 65 pkt 1 - 3 p.o.a. Bezzasadne są również zarzuty postawione przez Skarżącego uchwale organu I instancji. W istocie stanowią one polemikę z prawidłową decyzją organu I instancji. W dalszych pismach procesowych składanych do WSA Skarżący uzupełniał swoją argumentację prawną dotyczącą zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Sprawując kontrolę legalności uchwały Sąd nie dopatrzył się w niej ani wad kwalifikowanych, ani też uchybień przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszeń prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Istota sprawy dotyczyła umorzenia postępowania odwoławczego przez Prezydium NRA jako organ II instancji z powodu bezprzedmiotowości tego postępowania bowiem przed rozpoznaniem odwołania Skarżący został prawomocnie skreślony z listy aplikantów adwokackich na mocy uchwały ORA. Podstawę prawną uchwały umarzającej postępowanie stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., zachodzi, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada między innymi w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne (por. postanowienie NSA z 7 czerwca 2011 r.; I OSK 1458/10 – dostępne w cbois.nsa.gov.pl). Słuszne jest stanowisko organu, że postępowanie wszczęte na skutek odwołania wniesionego przez osobę, która w chwili podjęcia uchwały przez organ II instancji nie jest już aplikantem adwokackim podlega umorzeniu. Wbrew argumentom Skarżącego, obowiązkiem organu w postępowaniach administracyjnych toczących się na wniosek strony jest badanie, czy może ona posiadać przymiot strony w danym postępowaniu. W niniejszej sprawie okazało się, że Skarżącemu nie przysługuje legitymacja strony bowiem przestał być aplikantem adwokackim. Organ II instancji ( Prezydium NRA) obowiązany był zatem do umorzenia postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego. Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, że skoro posiada on uprawnienie do ponownego złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich, zatem, mimo skreślenia go z listy aplikantów adwokackich może być stroną postępowania z uwagi na art.28 k.p.a. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uzyskać więc status strony postępowania administracyjnego można wyłącznie wówczas, gdy wykaże się przysługiwanie interesu prawnego, który oparty jest o konkretny przepis prawa materialnego i z którego wynikają dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny wyrażać się powinien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającymi stanowić podstawę żądania podjęcia stosownych czynności przez organ. Interes faktyczny nie tworzy zatem legitymacji procesowej. W tym aspekcie sprawy należy zaznaczyć, że fakt prawomocnego skreślenia Skarżącego z list aplikantów adwokackich nie daje Prezydium NRA podstawy prawnej do rozstrzygania kwestii związanych z przebiegiem aplikacji adwokackiej oraz zasad kontynuowania tej aplikacji w oparciu o przepisy ustawy p.o.a. oraz przepisy wewnętrzne Adwokatury w tym Regulaminu aplikacji. Jednocześnie, uznając skargę za bezzasadną, Sąd musiał ograniczyć swoje rozważania tylko i wyłącznie do kwestii proceduralnych związanych z umorzeniem postępowania odwoławczego przez organ II instancji. Sąd nie mógł poddać ocenie zarzutów skargi zgłaszanych pod adresem uchwały organu I instancji, a mianowicie uchwały ORA w P. z [...] stycznia 2019 r., która dotyczyła zasad kontynuacji aplikacji adwokackiej przez Skarżącego. Sąd zauważa, że również organ II instancji umarzając postępowanie odwoławcze z powodu bezprzedmiotowości nie badał prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Dlatego też, nie mogło dojść w rozpoznawanej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego przez organ II instancji, skoro organ ten tych przepisów w ogóle nie stosował. Sąd nie dopatrzył się także wad postępowania powodujących jego nieważność. Tym samym zarzut nieważności postępowania zawarty w skardze Sąd uznał za chybiony. Z kolei sam fakt, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, nie przesądza o tym, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znajdując uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia skargi na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.