VI SA/Wa 1645/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi L. L. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich oddala skargę L. Ł. (dalej: "skarżący") został wpisany na listę aplikantów radcowskich uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] listopada 2009 r. Nr [...]. Ślubowanie złożył [...] stycznia 2010 r. Skarżący rozpoczął aplikację w 2010 r. W tym też roku nie zaliczył pierwszego roku aplikacji z uwagi na negatywną ocenę z kolokwium z postępowania cywilnego. Aplikant zaliczył praktyki sądowe oraz pozasądowe. Pismem z [...] stycznia 2011 r. wniósł o warunkowy wpis na II roku aplikacji radcowskiej w 2011 r. oraz o dopuszczenie do zdawania dodatkowego kolokwium poprawkowego z postępowania cywilnego. Wniosek ten został uwzględniony. Następnie, wskutek wniosku z [...] lutego 2011 r., rozpatrzonego pozytywnie [...] marca 2011 r., skarżącemu został przyznany urlop dziekański. Pismem z [...] maja 2011 r. skarżący wystąpił o "odwieszenie urlopu dziekańskiego". Wniosek uzasadnił zmianą Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, ponieważ nowe przepisy umożliwiały mu zdawanie w 2011 r. egzaminu z procedury cywilnej, z którego to kolokwium uzyskał wynik negatywny. Pismem z [...] lipca 2011 r., po uprzednim zapytaniu wysłanym drogą mailową przez stronę oraz po pisemnej prośbie o informację w tym przedmiocie ze strony patron, skarżący został poinformowany o odwieszeniu urlopu dziekańskiego. Pomimo zawansowanego już cyklu zajęć z procedury cywilnej, skarżący zdecydował się na rozpoczęcie zajęć na pierwszym roku aplikacji w roku szkoleniowym 2011. Powtarzając w roku szkoleniowym 2011 pierwszy rok aplikacji, skarżący ponownie nie uzyskał zaliczenia z kolokwium z prawa cywilnego procesowego. Do wzmiankowanego kolokwium przystępował w sumie pięciokrotnie. Z uwagi na niezaliczenie roku szkoleniowego 2011, skarżący zawiadomiony został o wszczętym z urzędu wobec jego osoby postępowaniu w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. uchwałą z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] skreśliła skarżącego z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z [...] czerwca 2012 r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną uchwałę oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, nie przesądzając jednocześnie o jej merytorycznym rozstrzygnięciu. W następstwie ponownego rozpoznania sprawy, uchwałą z [...] października 2012 r. nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. ponownie skreśliła skarżącego z listy aplikantów radcowskich, stwierdzając istnienie ku temu wskazanych w uzasadnieniu przesłanek. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z [...] lutego 2013 r. nr [...], utrzymało w mocy uchwałę z [...] października 2012 r. nr [...]. Skarżący na powyższą uchwałę złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której organowi zarzucił naruszenie: 1. art. 6 i 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: “Kpa") poprzez naruszenie zasady praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej; 2. art. 17 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez brak pieczy samorządu nad właściwym szkoleniem zawodowym, co w konsekwencji ogranicza dostęp do wykonywania zawodu radcy prawnego; 3. art. 37 ust. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.) poprzez brak ziszczenia przesłanki będącej podstawą skreślenia skarżącego z ww. listy i przekroczenie granic uznania administracyjnego; 4. art. 32 ust. 1 i art. 41 pkt 4 ustawy o radcach prawnych poprzez nieuwzględnienie w sprawie zarzutu niewłaściwego szkolenia aplikanta i dopuszczenie do zajęć aplikanta w sposób niezgodny z § 28 pkt 5 Regulaminu aplikacji. Skarżący wytknął, że odwieszenie dziekańskiego urlopu trwało zbyt długo i spowodowało, że po otrzymaniu przez niego dostępu do konta extranetu okazało się, że wszystkie zajęcia z procedury cywilnej już się zakończyły. Konsekwencją było to, że ok 90 % zajęć z tej procedury już się odbyło, a skarżący nie mógł w nich uczestniczyć, gdyż nie odwieszono mu urlopu dziekańskiego na czas. Zwłokę tą skarżący podał jako przyczynę niezaliczenia przez niego kolokwium po raz drugi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1349/13, uchylił ww. uchwały samorządu radcowskiego, a w uzasadnieniu zawarł wytyczne, co do rozpoznawania sprawy. Zdaniem Sądu, przede wszystkim, analizy wymagał fakt istnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w kontekście zawartej ze skarżącym umowy o odbywanie aplikacji radcowskiej. Rozpoznając sprawę po wyroku WSA, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. uchwałą z [...] grudnia 2013 r. nr [...] ponownie skreśliła skarżącego z listy aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu Rada podkreśliła, że skarżący nie zaliczył ani jednego roku szkoleniowego w ciągu dwóch lat, a jedynie zaliczenie roku daje Radzie obiektywne rozeznanie co do pozyskanej przez aplikanta wiedzy. Praktyki i praca nie pozostają bez znaczenia, niemniej jednak brak jest instrumentów pozwalających na tak ich wnikliwą weryfikację jak ma to miejsce w przypadku oceny stopnia nabytej wiedzy. Zdaniem organu I instancji, pięciokrotne przystąpienie strony do kolokwium z postępowania cywilnego oraz brak oceny pozytywnej jednoznacznie wskazują na brak predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada zaznaczyła, że zauważalny jest dysonans między pozytywną opinią patrona strony, a poziomem wiedzy skarżącego. Patron sprawdza niektóre umiejętności aplikanta, ale brak mu narzędzi do obiektywnej weryfikacji nabytej przez aplikanta wiedzy. Rada nie zanegowała tym samym znaczenia opinii patrona, ale wyraźnie zaznaczyła, iż nie ma ona znaczenia decydującego. Organ podkreślił również, że Rada wywiązała się z zawartej umowy o aplikację, bowiem zajęcia były prowadzone zgodnie z jej treścią oraz z brzmieniem Regulaminu i programu aplikacji radcowskiej. Skarżący pozbawił się możności udziału w pełnym cyklu szkoleniowym tylko i wyłącznie z uwagi na własne działania, tj. wskutek wniosku o udzielenie, a następnie wniosku o przerwanie udzielonego urlopu. Tym samym, zdaniem Rady, doszło do modyfikacji stosunku cywilnoprawnego istniejącego między Radą a skarżącym. Skarżący od powyższej uchwały wniósł odwołanie. Zaznaczył, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że nie miałby problemów w zaliczeniem kolokwium z procedury cywilnej, gdyby mógł uczestniczyć w normalnym toku wykładów. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] grudnia 2013 r. Prezydium wskazało, że niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona mogą stanowić podstawę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego i powodować podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, w sytuacji, gdy przesłanki te są oceniane w kontekście wszystkich okoliczności świadczących o poziomie przydatności aplikanta do wykonywania przez niego w przyszłości zawodu radcy prawnego. Stosowanie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wymaga dokonania oceny przydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. Prezydium Krajowej Rady podało, że w niniejszej sprawie skarżący dwukrotnie nie zaliczył roku szkoleniowego. Podkreśliło także, że skarżący pięciokrotnie nie zaliczył kolokwium z bardzo ważnej dla radcy prawnego dziedziny, tj. z zakresu postępowania cywilnego. W ocenie organu, spośród okoliczności istotnych z punktu widzenia przedmiotowej sprawy, najbardziej skonkretyzowany charakter ma właśnie stan wiedzy aplikanta udokumentowany w oparciu o przeprowadzone kolokwium. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że pogłębianie przez skarżącego wiedzy z zakresu prawa okazało się nieskuteczne na tyle, że skarżący pięciokrotnie nie zaliczył kolokwium z postępowania cywilnego, a w efekcie nie zaliczył ani jednego roku szkoleniowego w ramach odbywanej aplikacji radcowskiej. Organ wskazał, że zgodnie z Regulaminem odbywania aplikacji, zarówno niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego oraz negatywna ocena patrona są odrębnymi przesłankami umożliwiającymi stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu i skreślenie z listy aplikantów. Znajdująca się w aktach sprawy pozytywna opinia patrona, mimo jasnej deklaracji o istnieniu okoliczności przemawiających za przydatnością skarżącego do wykonywania zawodu, nie uniemożliwia jednak oparcia rozstrzygnięcia organu na drugim kryterium istotnym dla oceny przydatności do wykonywania zawodu, jakim jest ponowne niezaliczenie roku szkoleniowego. Zdaniem organu odwoławczego, najbardziej skonkretyzowany charakter ma udokumentowany stan wiedzy aplikanta ustalony na podstawie przeprowadzonego kolokwium w postaci testu i zadania pisemnego, którego to kolokwium skarżący nie zaliczył. Podkreślono, że pozytywna opinia patrona nie może przesądzać o niemożliwości podjęcia uchwały w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich, gdyż w niniejszej sprawie powodem wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich było ponowne niezaliczenie roku szkoleniowego, a przesłanki z § 19 Regulaminu odbywania aplikacji nie muszą być spełnione łącznie, gdyż odnoszą się do dwóch stanów faktycznych. Prezydium uznało, że uchwała Rady Okręgowej nie przekracza granic uznania administracyjnego, a jest wykonaniem normy kompetencyjnej organu zawartej w art. 37 ust. 2 ustawy. Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega bowiem na świadczeniu profesjonalnych usług prawniczych, wymagających bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, a sukcesywnie uzyskiwany negatywne oceny z kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią obiektywną przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawody radcy prawnego. W przypadku regulacji związanych z aplikacją radcowską, na gruncie przedmiotowej sprawy, nie ulega wątpliwości, że okolicznością przesądzającą o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich, było ponowne a nie jednokrotne niezaliczenie roku szkoleniowego. Organ podniósł, że nie stanowi to o istnieniu jedynej przesłanki uzasadniającej podjęcie przez organ I instancji zaskarżonej decyzji, ale świadczy o tym, iż w świetle wszystkich okoliczności sprawy, po rozważeniu zebranego w toku postępowania materiału, okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego przeważają nad okolicznościami przemawiającymi na korzyść skarżącego. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu dotyczącego naruszenia art. 28 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji. Podał, że skarżący kontynuował zajęcia w roku szkoleniowym 2011 na własną prośbę i odpowiedzialność. Mimo, iż nie uczestniczył on we wszystkich zajęciach, to jednak należy mieć na względzie, że pierwszy rok szkoleniowy powtarzał w znacznie ograniczonym zakresie. Powtarzał mianowicie jeden z sześciu przedmiotów, więc jego niezaliczenie w tym kontekście sprawy także jest brane przez organ odwoławczy pod uwagę. Opóźnienie w rozpoznaniu wniosku o odwieszenie urlopu dziekańskiego spowodowane było, co wynika z pisma z [...] lipca skierowanego do patrona skarżącego, natłokiem obowiązków związanych z organizacją egzaminu radcowskiego. Powyższe nie do końca usprawiedliwia to opóźnienie, jednakże nie jest to okoliczność kluczowa. Jeśli skarżący nie miał dostępu do informacji dotyczących organizacji zajęć dostępnych w sieci extranet, winien dowiedzieć się o powyższym w biurze Rady. Prezydium zwróciło uwagę, że składając wniosek o odwieszenie urlopu dziekańskiego, skarżący zgodził się, że nie będzie miał możliwości uczestnictwa we wszystkich jednostkach godzinowych zajęć z procedury cywilnej, przewidzianych programem aplikacji. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie skarżący miał pełną świadomość opóźnienia w rozpoznawaniu jego wniosku. Jeśli zatem chciał uwarunkować swoją wolę powrotu z urlopu dziekańskiego od możliwości udziału w określonej liczbie zajęć z procedury cywilnej, określając tą wielkość jednostkowo lub procentowo, to miał możliwość cofnięcia swojego wniosku aż do czasu otrzymania zawiadomienia o jego pozytywnym rozstrzygnięciu, czego jednak świadomie nie uczynił. Nadto skarżący uczestniczył w 24 (1,5 godzinnych) zajęciach, co stanowi 40% zajęć i zostało potwierdzone podpisami na liście obecności. Jednocześnie podkreśliło, że urlop przyznany został [..] marca, a o odwieszenie urlopu wystąpił on pismem z [...] maja. Chcąc ponownie uczestniczyć w zajęciach, skarżący winien dołożyć należytej staranności i rozpocząć uczestnictwo w zajęciach od momentu stwierdzenia takiego zamiaru. Zaznaczyło, że nie podziela twierdzeń, jakoby uczestnictwo w pełnym wymiarze zajęć skutkować miało oceną pozytywną, czego najlepszym przykładem jest wynik kolokwiów skarżącego z pierwszego roku aplikacji. Końcowo wskazało, że zajęcia zostały zorganizowane w pełnym zakresie, a brak pełnego uczestnictwa był tylko i wyłącznie świadomym wyborem skarżącego. Skarżącemu umożliwiono kontynuowanie odbywania roku szkoleniowego z uwagi na jego słuszny interes, wskutek czego doszło do modyfikacji stosunku cywilnoprawnego. Nie można także pominąć, że z umowy wynika obowiązek samodzielnego podnoszenia poziomu wiedzy prawniczej, który jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, nie został przez skarżącego zrealizowany. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie powyższej uchwały Prezydium z [...] lutego 2014 r. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie: - art. 6 i 7 Kpa poprzez naruszenie zasady praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej przez organy administracji orzekającej w niniejszej sprawie, - art. 17 ust 1 i 2 Konstytucji RP - poprzez braku pieczy samorządu nad właściwym szkoleniem samorządu radców prawnych nad szkoleniem aplikantów radcowskich, co w konsekwencji ogranicza dostęp do wykonywania zawodu radcy prawnego. -art. 37 ust 2 ustawy o radcach prawnych poprzez brak ziszczenia się przesłanki będącej podstawą skreślenia skarżącego z listy aplikantów-przekroczenie granic uznania administracyjnego. - art. 32 ust 1 i art. 41 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Regulaminu odbywania aplikacji i zawartej umowy o aplikację poprzez nieuwzględnienie przez organy wydające zaskarżone uchwały zarzutu niewłaściwego szkolenia aplikanta i dopuszczenie aplikanta do zajęć niezgodnie z § 28 pkt 5 Regulaminu aplikacji. Skarżący podniósł, że kluczową kwestią nie zaliczenia przez skarżącego przedmiotu z procedury cywilnej, nie była kwestia predyspozycji osobistych, a fakt niespełnienia przez Okręgowa Izbę Radców Prawnych nałożonych prawem obowiązków, które miała względem aplikanta. Podał, że [...] maja 2011 r. po złożeniu wniosku o odwieszenie urlopu dziekańskiego oczekiwał, że decyzja ta zapadnie niezwłocznie. Niestety podjęcie decyzji przez Izbę mimo wielokrotnych monitów do biura aplikacji i telefonów do ówczesnej Kierownik szkolenia nie odnosiły rezultatu. Dopiero pisemna interwencja patrona skarżącego, odniosła skutek w postaci pisma otrzymanego [...] lipca 2011 r. o odwieszeniu urlopu dziekańskiego. Jednocześnie Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w piśmie do patron przeprosił za zaistniały stan - czyli stwierdził winę instytucji którą reprezentuje. Opóźnienie, a de facto, zwłoka po stronie podmiotu, któremu ustawodawca w ustawie zasadniczej daje wyłączność i nakłada obowiązek za właściwe szkolenie przyszłych radców prawnych (art. 17 ust 1 Konstytucji RP) nie może działać ze szkodą dla aplikanta, czyli podmiotu o mniejszej sile oddziaływania. Odwieszenie urlopu dziekańskiego w sytuacji, gdy jako aplikant skarżący mógł uczestniczyć tylko w 20 % obowiązkowych zajęć stoi w sprzeczności z Regulaminem aplikacji, uchwalą oraz art. 32 ust 1, art. 41 pkt 4 gdyż, ani Rada nie dokonała właściwego kształcenia aplikanta, ani nie wykonała obowiązku właściwego wyszkolenia. O okoliczności niemożności uczestniczenia w zajęciach skarżący dowiedział się z e-maila z Okręgowej Izby Radców Prawnych. Po odwieszeniu urlopu dziekańskiego, skarżący nie miał świadomości bo konto na extra necie było przez Okręgowa Izbę Radców Prawnych zablokowane. Podkreślił, że procedura cywilna na której w zasadzie nie mógł uczestniczyć to około 80% całego bloku zajęć. Powyższe miało przełożenie na stosunek procentowy pytań na egzaminie. Podniósł także, że fakt zawarcia umowy o aplikację i zapłaty za to szkolenie w pełnej kwocie za powtarzany przedmiot, nakłada również obowiązek po stronie Okręgowej Izby Radców Prawnych do profesjonalnego wyszkolenia aplikanta (w przypadku skarżącego umożliwienia bycia na wykładach) i dopiero później oceny predyspozycji poprzez egzamin z przedmiotu. Okręgowa Izba Radców Prawnych pobrała od skarżącego cała kwotę należną za powtarzany przedmiot z procedery cywilnej. Skarżący podał, że nie z własnej winy nie mógł uczestniczyć w wykładach które umożliwiają właściwe przygotowanie do egzaminu dlatego ocena o nieprzydatności do wykonywania zawodu pokreślona w art. 37 ust 2 ustawy o radcach prawnych została błędnie zastosowana przez podmioty wydające zaskarżane uchwały o skreśleniu aplikanta. Podkreślił, że przepisy § 28 pkt 5 oraz § 28 pkt 2 ust. 2 Regulaminu są przepisami ius cogens a ich naruszenie czyni nieważność czynności. Skoro zawinienia dokonała Okręgowa Izbę Radców Prawnych przywracając aplikanta niezgodnie z własnymi przepisami, to bez względu na okoliczności winna doprowadzić do sytuacji zgodnej z przepisami, a więc umożliwić aplikantowi odbycie prawidłowego toku szkolenia i dokonać jego oceny w sposób rzetelny poprzez przeprowadzenie egzaminu. Nie można podzielić stanowiska Prezydium, że to skarżący na własną prośbę i odpowiedzialność kontynuował zajęcia w roku szkoleniowym 2011 r. Bezspornym jest okoliczność, że odwieszenie z urlopu dziekańskiego stało w świetle przytoczonych przepisów w sprzeczności z regulaminem. To nie na aplikanta w ustawie zasadniczej nałożony jest obowiązek wynikający z art. 17 ust 1 Konstytucji tylko na Radę. Skoro skarżący został odwieszony z urlopu dziekańskiego niezgodnie z przepisami to nie on ponosi odpowiedzialność za ten stan prawny. W związku z powyższym decyzja uznaniowa o wykreśleniu aplikanta w ogóle nie znajduje racji bytu w takim stanie faktycznym. W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców prawnych wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych zarówno Okręgowe Rady Radców Prawnych, jak i Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jako kolegialne organy samorządu zawodowego radców sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich. Należy przy tym podkreślić, że sądowa kontrola legalności uchwał organów samorządu radcowskiego będących uznaniowymi decyzjami administracyjnymi ma zakres ograniczony. Musi być ukierunkowana przede wszystkim na badanie, czy przy wydawaniu zaskarżonej uchwały spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Ponadto wymaga ustalenia, czy uchwała podjęta została przez organ uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej uchwały oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. W sprawie niniejszej dodatkowo należy wskazać, że organy obu instancji związane były wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2013r. sygn. akt VI SA/Wa 1349/13. Rozpoznając sprawę we wskazanych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona uchwała jak też utrzymana nią w mocy uchwała organu I instancji nie naruszają prawa. Należy podkreślić, że badany akt nie stoi w sprzeczności z przepisami ustawy o radcach prawnych, zapisami regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej jak też wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z dnia 22 sierpnia 2013r. sygn. akt VI SA/Wa 1349/13. Trzeba wskazać, że w przepisie art. 60 pkt 8 lit.a ustawy o radcach prawnych ustawodawca upoważnił KRRP do uchwalenia regulaminów dotyczący zasad odbywania aplikacji radcowskiej. W myśl art. 37 ust. 2 r.pr. rada może skreślić aplikanta radcowskiego, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego. Powyższe przepisy ustawy znalazły swoją konkretyzację w § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. W myśl tego przepisu niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia z list aplikantów z tego powodu. Natomiast w myśl § 28 ust. 2 pkt 2 Regulaminu nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku , gdy aplikant uzyskał ocenę niedostateczną z chociażby jednego kolokwium poprawkowego. Powyższy Regulamin został zmieniony uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., które weszły w życie z dniem podjęcia. Uchwała tą wprowadzono do regulaminu § 28 ust. 5 w brzmieniu stanowiącym zasadę, że jeżeli aplikant powtarza rok szkoleniowy wyłącznie z powodu, o którym mowa w ust.2 pkt 2 , powtarzanie roku nie obejmuje uczestniczenia w zajęciach oraz przystąpienia do kolokwiów z przedmiotów, z których aplikant uzyskał zaliczenia z tego szkolenia w roku poprzednim. W ocenie Sądu konstrukcja § 19 ust. 2 Regulaminu dowodzi, iż każda z określonych przyczyn może stanowić przesłankę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego. Przepisy Regulaminu muszą być interpretowane jako uzupełnienienie zapisów ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Sądu zasadnie organ samorządu radcowskiego wskazał, że niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona mogą stanowić podstawę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego i powodować podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, w sytuacji, gdy przesłanki te są oceniane w kontekście wszystkich okoliczności świadczących o poziomie przydatności aplikanta do wykonywania przez niego w przyszłości zawodu radcy prawnego. Zastosowanie w niniejszej sprawie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wymagało dokonania oceny przydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. Należy podkreślić, że w toku postępowania organy samorządu zawodowego dokonały stosownej oceny. W sprawie niesporne jest, że skarżący dwukrotnie nie zaliczył roku szkoleniowego. Ustalono również, że skarżący pięciokrotnie nie zaliczył kolokwium z bardzo ważnej dla radcy prawnego dziedziny, tj. z zakresu postępowania cywilnego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że z punktu widzenia przydatności zainteresowanego do wykonywania zawodu radcy prawnego, najbardziej skonkretyzowany charakter ma stan wiedzy aplikanta udokumentowany w oparciu m.in. o przeprowadzone kolokwia. W sprawie niniejszej pogłębianie przez skarżącego wiedzy z zakresu procedury cywilnej okazało się nieskuteczne na tyle, że skarżący pięciokrotnie nie zaliczył kolokwium z postępowania cywilnego, a w efekcie nie zaliczył ani jednego roku szkoleniowego w ramach odbywanej aplikacji radcowskiej. Zgodnie natomiast z Regulaminem odbywania aplikacji, zarówno niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego oraz negatywna ocena patrona są odrębnymi przesłankami umożliwiającymi stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu i skreślenie z listy aplikantów. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że znajdująca się w aktach sprawy pozytywna opinia patrona skarżącego, nie uniemożliwia jednak oparcia rozstrzygnięcia organu o wykreśleniu z listy aplikantów na kryterium istotnym dla oceny przydatności do wykonywania zawodu, jakim jest ponowne niezaliczenie roku szkoleniowego. Dla Sądu jest oczywiste, że najbardziej skonkretyzowany charakter ma udokumentowany stan wiedzy aplikanta ustalony na podstawie przeprowadzonego kolokwium w postaci testu i zadania pisemnego, którego to kolokwium skarżący nie zaliczył kilkukrotnie. Należy także podkreślić, że w niniejszej sprawie powodem wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich było ponowne niezaliczenie przez aplikanta roku szkoleniowego. Sąd uznał, że uchwały organów obu instancji o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawniczych, wymagających bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, a kilkakrotnie otrzymywane negatywne oceny z kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią obiektywną przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawody radcy prawnego. Skarżący dwukrotnie nie zaliczył roku aplikacji. Nie ulega wątpliwości, że okolicznością przesądzającą o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich, było ponowne a nie jednokrotne niezaliczenie roku szkoleniowego. Organy samorządu zawodowego przeprowadziły postępowanie w sposób dokładny. W toku tego postępowania wykazano, iż okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego przeważają nad okolicznościami przemawiającymi na korzyść skarżącego. Sąd nie może podzielić podnoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 28 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji. Trzeba podkreślić, że skarżący kontynuował zajęcia w roku szkoleniowym 2011 na własną prośbę i odpowiedzialność. Pomimo, iż nie uczestniczył on we wszystkich zajęciach, to jednak należy mieć na względzie, że pierwszy rok szkoleniowy powtarzał w znacznie ograniczonym zakresie. Powtarzał konkretnie jeden z sześciu przedmiotów, więc jego niezaliczenie zasadnie zostało wzięte pod uwagę przez organ orzekający. Sąd zauważa również, że opóźnienie w rozpoznaniu wniosku skarżącego o odwieszenie urlopu dziekańskiego stanowiło z pewnością niedogodność dla skarżącego jednakże nie jest to okoliczność kluczowa w sprawie. Składając wniosek o odwieszenie urlopu dziekańskiego, skarżący zgodził się, że nie będzie miał możliwości uczestnictwa we wszystkich jednostkach godzinowych zajęć z procedury cywilnej, przewidzianych programem aplikacji. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie skarżący miał pełną świadomość opóźnienia w rozpoznawaniu jego wniosku. Jeśli zatem chciał uzależnić swoją wolę powrotu z urlopu dziekańskiego od możliwości udziału w określonej liczbie zajęć z procedury cywilnej, określając tą wielkość jednostkowo lub procentowo, to miał możliwość cofnięcia swojego wniosku aż do czasu otrzymania zawiadomienia o jego pozytywnym rozstrzygnięciu, czego jednak świadomie nie uczynił. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący uczestniczył w 24 (1,5 godzinnych) zajęciach, co stanowi 40% zajęć i zostało potwierdzone podpisami na liście obecności. Trzeba również wskazać, że urlop przyznany został [...] marca, a o odwieszenie urlopu skarżący wystąpił pismem z [...] maja. Chcąc ponownie uczestniczyć w zajęciach, skarżący winien dołożyć należytej staranności i rozpocząć uczestnictwo w zajęciach od momentu stwierdzenia takiego zamiaru. Nie można podzielić twierdzeń skarżącego, że uczestnictwo w pełnym wymiarze zajęć skutkowałoby oceną pozytywną z postępowania cywilnego. Podczas pierwszego roku aplikacji skarżący uczestniczył w zajęciach z postępowania cywilnego jednakże wówczas również uzyskał ocenę negatywną z kolokwium. W sumie skarżący z tego kolokwium pięciokrotnie uzyskał ocenę negatywną. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że zajęcia zostały zorganizowane w pełnym zakresie, a brak pełnego uczestnictwa był tylko i wyłącznie świadomym wyborem skarżącego. Skarżącemu umożliwiono kontynuowanie odbywania roku szkoleniowego z uwagi na jego słuszny interes, wskutek czego doszło do modyfikacji stosunku cywilnoprawnego. Nie można także pominąć faktu, że z umowy wynika obowiązek samodzielnego podnoszenia poziomu wiedzy prawniczej, który jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, nie został przez skarżącego zrealizowany. Kilkakrotnie otrzymywane negatywne oceny z kolokwiów weryfikujących poziom wiedzy z postępowania cywilnego stanowią obiektywną przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawody radcy prawnego. Skarżący dwukrotnie nie zaliczył roku aplikacji. Nie ulega wątpliwości, że okolicznością przesądzającą o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich, było ponowne a nie jednokrotne niezaliczenie roku szkoleniowego. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy dokonał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.