VI SA/Wa 1646/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi R.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę W dniu [...] lutego 2004r. w miejscowości W. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Pojazd stanowił własność Przedsiębiorstwa Usług Transportowych R.W.. W toku kontroli kierujący pojazdem okazali miesięczną kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych seria i Nr [...] z wpisaną datą ważności od dnia [...] lutego 2004r. do dnia [...] marca 2004r. Na karcie tej nie było wpisanego natomiast numeru rejestracyjnego pojazdu. Decyzją z dnia [...] marca 2004r. nałożono na R.W. – Usługi Transportowe R.W. - karę pieniężną w kwocie [...] zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Pan R.W.. W odwołaniu podniósł między innymi, że zgodnie z przepisami § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych miesięczną kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych wypełnia sprzedawca tej opłaty wpisując numer rejestracyjny pojazdu, na który wykupiono opłatę, termin ważności karty, datę jej wydania i oznaczenie emisji spalin. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może ponosić odpowiedzialności za obowiązki spoczywające na sprzedawcy. Decyzja z dnia [...] lipca 2004r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Kierujący pojazdem marki [...] nr rej. [...] poruszał się po drodze krajowej nr [...], co wykazała kontrola drogowa w dniu [...] marca 2004r. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po tej kategorii dróg przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych Dz. U. z 2001r. Nr 150. poz. 1684 z późn. zm.). Prawidłowo wypełniona karta stanowi wyłączny dowód uiszczenia wymaganej przepisami prawa opłaty. Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2003 r. o transporcie drogowym, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi ważny dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg, wymagane zapisy z urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju. Biorąc powyższe pod uwagę zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 zł. Należy odrzucić argumenty pełnomocnika strony dotyczące niezasadności nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] złotych. Niniejsze postępowanie nie jest prowadzone na zasadach winy, ale faktów stwierdzonych w trakcie kontroli. Stosownie do brzmienia § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001r. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.), wypełnienia kart drogowych-miesięcznych, rocznych i półrocznych co prawda dokonuje jednostka sprzedająca te karty, to jednak przedsiębiorca powinien czuwać, aby prawidłowo uzupełnione karty drogowe zostały jemu wydane, albowiem zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez jej nabycie przez przedsiębiorcę, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 rozporządzenia. Mając na uwadze brzmienie cytowanego paragrafu uznać należy, że przedsiębiorca zachował się w ten sposób, jakby przedmiotowej opłaty w ogóle nie uiścił. Z treści § 5 pkt 3 cytowanego rozporządzenia wynika, że przed rozpoczęciem przejazdu karta powinna być uzupełniona o właściwe dane - a między innymi o wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, na który karta została zakupiona. W trakcie kontroli stwierdzono, że karta miesięczna nie zawierała wpisu w postaci numeru rejestracyjnego pojazdu, który w dniu [...] kwietnia 2004r. przejeżdżał po drodze krajowej nr [...]. Konsekwencją powyższego naruszenia jest zastosowanie lp. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym - zgodnie z którą karze w wysokości [...] złotych podlega wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R.W. zwany dalej skarżącym. Decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów, tj. art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie, obowiązku posiadania dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych (art. 87 ust. l w/w ustawy), pomimo tego, że skarżący należną opłatę uiścił, dowód jej uiszczenia okazał w trakcie kontroli i żadnego obowiązku z ustawy o transporcie drogowym nie naruszył. Na tej podstawie wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżący podał między innymi, że organy Inspekcji Transportu Drogowego usiłują nakładać na przedsiębiorców dodatkowe obowiązki, przypisane przez przepis innym jednostkom. Przepisy reglamentacyjne oraz określające opłaty i kary winny być ścisłe i ściśle przestrzegane. Jest to tym bardziej oczywiste, że sprzedawca opłaty (w niniejszej sprawie stacja benzynowa) otrzymuje prowizję od pobranych opłat (art. 44 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). W przedstawionej sytuacji, zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy karę pieniężną, pomimo braku naruszenia jakiegokolwiek prawnego obowiązku dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W każdym razie, w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie prawa materialnego przez błędną, bo rozszerzającą wykładnię przepisów art. 87 ust. l ustawy o transporcie drogowym w związku z § 5 ust. l powołanego rozporządzenia z dn. 14 grudnia 2001r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Co do twierdzeń strony skarżącej, że nie ma ona obowiązku sprawdzić treści dokumentów, które jej urzędowo są wydawane, to istotnie w wypadku kart długoterminowych (w tym miesięcznych) obowiązek wypełnienia karty ciąży na wystawcy dokumentu. Jednak okoliczność, ta nie zwalnia skarżącego - profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego od weryfikacji prawidłowości podejmowanej w jej interesie czynności. Tym bardziej, że od prawidłowości tej czynności (prawidłowego wypełnienia karty) zależy możliwość przeprowadzenia korzystnego dla niej dowodu i uniknięcie dolegliwych kar administracyjnych. Organ kontrolny nie był upoważniony do dociekania przyczyn niewłaściwego wypełnienia karty przez jednostkę wydającą kartę. Rozpatrując sprawę administracyjną związany jest obowiązującymi przepisami, które przewidują obowiązek nałożenia sankcji administracyjnej za brak należnej opłaty Wskazać przy tym trzeba, że skarżący mógł żądać od jednostki wydającej kartę opłaty jej uzupełnienia lub wymiany. A w razie odmowy mógł ją w ocenie organu wypełnić samodzielnie, a na pewno wykupić nową kartę i żądać zwrotu zapłaty za kartę nieprawidłowo wydaną, jeśli w ocenie skarżącego karta nie spełniała wymaganych warunków. W przeciwnym razie negatywne konsekwencje nieprawidłowości przy wypełnianiu karty ponosi wyłącznie podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty, który jest adresatem przepisów o opłatach drogowych i na którym ciąży ciężar przeprowadzenia dowodów. Rozumowanie to potwierdza fakt, że żaden przepis nie przewiduje "sankcji nieważności", co do miesięcznej karty opłaty drogowej wypełnionej nie przez organ wydający, lecz przez samego przedsiębiorcę. Przyjęcie przeciwnych poglądów prowadziłoby do niemożliwego do zaakceptowania poglądu, iż np. w razie mylnego określenia terminu ważności kary miesięcznej przez jednostkę wydającą taką kartę, np. poprzez wpisanie czasu jej obowiązywania przez rok lub lat dwadzieścia, należałoby uznawać zawarty tam zapis za wiążący organy kontroli, ze względu na działanie przedsiębiorcy "w zaufaniu" do wystawcy karty. Ponadto przyjęcie poglądu prezentowanego przez stronę umożliwiałoby zawieranie porozumień między wystawcą - działającym tu jak organ administracyjny, a przedsiębiorcą, których celem byłoby unikanie odpowiedzialności za nieuiszczenie opłaty drogowej. Zasada racjonalności prawodawcy sprzeciwia się przyjęciu za słuszne takich poglądów. Uznać zatem trzeba, że skarżący - profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego miał obowiązek weryfikacji otrzymywanych dokumentów, a dotyczących jej uprawnień lub obowiązków i brak należytej staranności w tym zakresie obciążać może, na gruncie przepisów administracyjnych, wyłącznie jego samego. Wydanie sprzecznie z prawem nieprawidłowo wypełnionej karty opłaty nie powodowało po stronie skarżącej nabycia żadnych podmiotowych praw. Czynność ta została dokonana wadliwie, a skarżąca działała w złej wierze posługując się nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty, wiedząc o tej wadzie, dlatego zachowanie to nie może korzystać z ochrony prawnej. Co oczywiście nie stoi na przeszkodzie w dochodzeniu przez skarżącego odszkodowania od jednostki wydającej wadliwy dokument. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001, Nr 125, poz. 1371, z póź. zm.). Zgodnie z przepisem art. 42 ust. l ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zgodnie z art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy kierowca jest zobowiązany do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi "Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: 1) ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. 199, poz. 1671), 2) ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 123. poz. 1354 oraz z 2002r. Nr 155, poz. 1286), 3) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628, z 2002r. Nr 41, poz. 365, Nr 113, poz. 984 i Nr 199, poz. 1671 oraz z 2003r. Nr 7, poz. 78), 4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002). 5) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów. 6) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Ust. 4 powyższego przepisu stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kart pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Zgodnie z lp. zał. 1.4.1 wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości [...] zł. Kara w wysokości [...] zł została wprowadzona ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 149, poz. 1452) w miejsce poprzednio obowiązującej kary w wysokości [...] zł. W rozpatrywanej sprawie bardzo istotną kwestią jest fakt, iż powołaną wyżej ustawą z dnia [...] lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym i niektórych innych ustaw złagodzone zostały znacznie przepisy o karach za naruszanie różnych obowiązków nałożonych na przedsiębiorców transportowych, m.in. w Lp. 1.4.4. Załącznika do ustawy o transporcie drogowym wprowadzono nowy rodzaj uchybienia polegający na "wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej". Kara za to uchybienie wynosi [...],- zł, zaś kara za brak uiszczenia opłaty drogowej [...] zł. Przepisy nie zawierają definicji nieprawidłowo wypełnionej karty. W ocenie Sądu każde uchybienie należy oceniać indywidualnie, kierując się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale nazwijmy to "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd, tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie, uchybienie należy traktować łagodniej i karać wg uregulowań lp. 1.4.4. Załącznika do ustawy o transporcie. Zaś jeśli karta jest wypełniona wadliwie w sposób, który umożliwia jej ponowne użycie lub nie pozwala na ustalenie, za który przejazd opłatę uiszczono, a więc ewidentnie wynika z tego, że przedsiębiorca ma na celu uniknięcie opłaty w ogóle (np. sytuacje w których brak jest wskazania numeru pojazdu, lub występuje całkowity brak daty, czy też, gdy karta została wypełniona po rozpoczęciu przejazdu, a w karcie dobowej brak jest wpisanych godzin), należy uznać, że opłata nie została uiszczona i karać za jej brak wymierzając karę pieniężną w wysokości [...] złotych (lp. 1.4.1. Załącznika do ustawy o transporcie drogowym). W niniejszej sprawie karta została wypełniona w sposób umożliwiający jej powtórne użycie, a więc słusznie organ potraktował, to jako brak uiszczenia opłaty drogowej. W niniejszej sprawie skarżący podnosi, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) - § 5 ust. 1 miesięczną kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych wypełnia sprzedawca tej opłaty wpisując m.in. numer rejestracyjny pojazdu. W rozpatrywanej sprawie numer ten nie został wpisany, ale w ocenie skarżącego to nie on powinien ponosić za to odpowiedzialność, gdyż obowiązek ten spoczywał na sprzedawcy karty za co otrzymuje on prowizję. Sąd nie podzielił powyższego poglądu skarżącego. Jak już wyżej wykazano uchybienie w wypełnieniu karty polegające na nie wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu daje możliwość wykorzystania tej karty dla kilku pojazdów i tak wypełniona karta, w ocenie Sądu, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie wynika, że w dacie kontroli posiadał [...] pojazdy. Skarżący przedłożył do kontroli kartę opłaty drogowej, co do której nie można było zidentyfikować pojazdu, na który została ona zakupiona. Dlatego też organ słusznie uznał, że występował brak karty opłaty drogowej, gdyż skarżący nie dopilnował należytego wypełnienia karty przez sprzedawcę. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.