VI SA/Wa 1646/17

Dnia 20 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Inc. z siedzibą w [...], Stany Zjednoczone Ameryki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] Inc. z siedzibą w [...], Stany Zjednoczone Ameryki na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Skarżąca spółka [...] Inc. z siedzibą w [...], Stany Zjednoczone Ameryki – złożyła za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję tego organu z [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt. "Kaseta wyrzucająca kropelki płynu oraz obwód łączący" o numerze [...]. W skardze sformułowała wniosek o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji. Zdaniem skarżącej, odmowa wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji w sposób negatywny wpłynie na jej sytuację prawną oraz ekonomiczną, powodując zarówno wyrządzenie znacznej szkody, jak i niemożliwych do odwrócenia skutków prawnych związanych z pozbawieniem spółki prawa wyłącznego wynikającego z patentu oraz wszelkich uprawnień związanych z posiadaniem przedmiotowego prawa. Jak podała spółka, wykonanie zaskarżonej decyzji tworzy możliwość korzystania z ww. patentu przez podmioty trzecie bez zgody skarżącej, w tym czerpania przez nie korzyści majątkowych w postaci zysku ze sprzedanych produktów inkorporujących opatentowane rozwiązanie, których ze względu na czasowe "ustanie" prawa do patentu, skarżąca nie będzie w stanie odzyskać na żadnym etapie postępowania. Podkreśliła, że obecnie toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowanie o naruszenie m.in. patentu będącego przedmiotem niniejszej skargi przez uczestnika postępowania – [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], który, jak podała skarżąca, importuje, używa, oferuje i wprowadza do obrotu m.in. kartridże atramentowe, stanowiące zamienniki dla kartridżów atramentowych produkowanych przez spółkę, które nie są oryginalnymi kartridżami atramentowymi marki [...] poddanych recyklingowi, przez co narusza patent [...]. Uznała w konsekwencji, że w braku wstrzymania zaskarżonej decyzji ww. uczestnik będzie mógł kontynuować wprowadzanie do obrotu swoich kartridżów atramentowych inkorporujących rozwiązanie zastrzeżone wspomnianym patentem. Zdaniem spółki, w okresie pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji a prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego, nie będzie ona miała prawnej możliwości podnoszenia wobec osób trzecich korzystających z ww. patentu roszczeń zakazowych, nakazowych oraz odszkodowawczych ani też żądania uiszczenia opłat licencyjnych związanych z takim użytkowaniem nawet w przypadku, gdy decyzja ta zostanie ostatecznie uchylona przez Sąd, a tym samym patent "odżyje" i ponownie będzie w mocy. Spowoduje to, jak stwierdziła spółka, powstanie znacznych strat finansowych w postaci spadku sprzedaży jej produktów z uwagi na wprowadzenie na rynek alternatywnych rozwiązań inkorporujących opatentowane rozwiązanie, jak i brak możliwości pobierania opłat licencyjnych od podmiotów, stosujących do tej pory opatentowany wynalazek za zgodą skarżącej. Na dowód powyższego załączyła zestawienie wielkości sprzedaży w Polsce produktów spółki. Spółka uznała również, że wprowadzenie przez podmioty konkurencyjne produktów opartych na jej rozwiązaniu i bez jej zgody, doprowadzi nie tylko do znacznych strat finansowych, ale również strat niepieniężnych w postaci utraty między innymi renomy spółki, a w konsekwencji negatywnej informacji adresowanej do jej kontrahentów. Stwierdziła w konsekwencji, że każdy z wyżej wskazanych czynników bezpośrednio wpłynie nie tylko na wartość unieważnionego patentu, ale również samego przedsiębiorstwa. W replice na odpowiedź na skargę skarżąca stwierdziła, że wykazała istnienie obu ustawowych przesłanek, od których uzależnia się możliwość wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania – [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], w piśmie z [...] września 2017 r. ustosunkował się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wnosząc o jego oddalenie. Jak stwierdził, skarżąca nie wykazała w należyty sposób, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uczestnik uznał, że podstawą wstrzymania wykonania decyzji nie może być okoliczność, że sąd administracyjny po uwzględnieniu skargi może zmienić taką decyzję administracyjną. Wiąże się to z faktem, jak wskazał uczestnik, że instytucja ochrony tymczasowej nie wiąże się z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi, a jest instytucją prawa procesowego. Zdaniem uczestnika, skarżąca spółka poza teoretycznymi rozważaniami nie przytoczyła żadnych konkretnych przykładów (poza sprawą o naruszenie jaką toczy z uczestnikiem), jakie uzasadniałaby konieczność zastosowania ochrony tymczasowej. Jak wskazał, z uwagi na fakt, że skarżąca oraz uczestnik działają na tym samym rynku i wprowadzają rodzajowo takie same produkty, w tym kartridże atramentowe, brak wykonania zaskarżonej decyzji będzie stanowił sztuczne rozszerzenie zakresu ochrony patentowej spornego wynalazku, który tę ochronę utracił, a co za tym idzie stanowić będzie dalszą podstawę do występowania spółki z roszczeniami wobec uczestnika, pomimo braku takowej ochrony. Uczestnik podważył pogląd skarżącej spółki, zgodnie z którym towary według spornego patentu będą produkowane natychmiastowo przez wiele podmiotów z branży. Zwrócił uwagę, że uruchomienie takiej produkcji nie jest kwestią prostą i potrzeba do tego zaawansowanych środków technicznych, w tym linii produkcyjnej, która umożliwi produkcję towarów zgodnie ze spornym patentem. W ocenie uczestnika, biorąc pod uwagę zastosowanie technologii chronionej patentem w jedynie niewiele ponad jednym procencie sprzedawanych produktów w postaci wkładów atramentowych do drukarek, brak ochrony patentowej w tym zakresie nie może wywołać znacznej szkody. Uczestnik wskazał również, że spółka dość lakonicznie odniosła się do braku możliwości żądania opłat licencyjnych za okres od wydania zaskarżonej decyzji do dnia zakończonego postępowania przed Sądem. Nie wskazała ilości umów licencyjnych, podmiotów, z którymi takie umowy są zawarte oraz przewidywanej szkody z tytułu niemożności pobierana opłat licencyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, określonej treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. Jednak zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te mogą zaistnieć łącznie lub oddzielnie. Mając na uwadze powyższy przepis uznać należy, że chodzi w tym przypadku o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004, nie publikowany). Jednakże podkreślania wymaga, że ciężar wykazania istnienia przesłanek zastosowania powołanego przepisu spoczywa na skarżącym składającym wniosek. Powyższe wynika z samego przepisu i zostało potwierdzone obowiązującym orzecznictwem. Jak stwierdził NSA w postanowieniu z dnia 16 marca 2005 r., sąd nie bada z urzędu faktu, czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć. Uprawdopodobnienie tego faktu spoczywa na stronie wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji (podobnie postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OZ 190/05, nie publ.; oraz postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt OZ 1506/04). Podkreślania nadto wymaga, że zanim przystąpi się do badania czy w sprawie istnieją uzasadnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu należy ustalić, czy przedmiot rozstrzygnięcia objętego skargą nadaje się do wstrzymania. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie dotyczy decyzji unieważniającej patent na wynalazek. Skoro uzyskanie patentu wiąże się z prawem do wyłącznego korzystania z wynalazku, to jego unieważnienie powoduje, że prawo to nie jest już wyłączne, a co za tym idzie, inne podmioty mogą korzystać z rozwiązania stanowiącego przedmiot wynalazku. Sąd uznał zatem, że decyzja objęta rozpoznawanym wnioskiem jest aktem noszącym znamiona wykonalności, wobec czego dopuszczalny jest wniosek o jej wstrzymanie. Skarżąca spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała w szczególności, dowodząc niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, że brak wstrzymania wykonalności tej decyzji spowoduje utratę przez nią prawa wyłącznego wynikającego z patentu i wszelkich uprawnień z tego wynikających. Nadto skarżąca wyjaśniła, że sytuacja taka wywoła po jej stronie konieczność godzenia się z ingerencją podmiotów trzecich w stworzony przez siebie wynalazek. Pokreślenia wymaga, że przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały sformułowane w sposób nieostry. To zaś wiąże się z koniecznością konkretyzacji tego rodzaju zwrotów. Przewidziana w ww. przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W art. 61 § 3 p.p.s.a. jest mowa nie o jakiejkolwiek szkodzie (materialnej lub niematerialnej) lecz o znacznej szkodzie. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków, a często w ogóle bywa niemożliwy. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że okoliczności wskazane przez wnioskującą spółkę mogą mieć wpływ na jej sytuację ekonomiczną oraz ochronę jej praw. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym z załączonej kopii pozwu spółki przeciwko uczestnikowi, wynika nadto, że skarżąca spółka uprawdopodobniła, że szkoda powstała wskutek odmowy ochrony tymczasowej w rozpoznawanej sprawie będzie znaczna, a tylko zaś taka szkoda – stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. – uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że korzystanie przez podmioty trzecie z wynalazku skarżącej związane jest z czerpaniem przez nie konkretnych korzyści ekonomicznych, których spółka na skutek wydania zaskarżonej decyzji została pozbawiona i których nie będzie mogła dochodzić w późniejszym toku postępowania, wskutek ewentualnego uwzględnienia jej skargi. Działania tych podmiotów, w tym uczestnika, związane z wykorzystaniem rozwiązania objętego unieważnionym patentem, staną się bowiem legalne i nie będzie istniała możliwość domagania się od nich zwrotu nienależnie uzyskanych korzyści oraz ewentualnego odszkodowania. Przedstawione okoliczności wskazują zatem, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia po stronie skarżącej spółki przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważenia wymaga, że jak wskazuje powołany przepis, ochrona tymczasowa może zostać udzielona nie tyle z uwagi na wykazanie przesłanek przez stronę, co na faktyczne ich zaistnienie, a oceniając wniosek spółki w kontekście niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zachodzą przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.