VI SA/Wa 1647/06
WyrokWSA w Warszawie2006-10-25
Skład orzekający: Izabela Głowacka – Klimas, Olga Żurawska – Matusiak, Agnieszka Łąpieś – Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Okręgowa Rada Adwokacka i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej prawidłowo odmówiły wpisu na listę adwokatów, opierając się na wybiórczo zebranym materiale dowodowym i nieustosunkowując się do wszystkich zarzutów strony?Ratio decidendi
Organy samorządu adwokackiego dopuściły się istotnych naruszeń zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 k.p.a.). Nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, opierając się na wybiórczo wybranym materiale i dowolnie oceniając kwalifikacje kandydata. Uzasadnienia uchwał nie spełniały wymogów art. 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. W związku z tym zaskarżone uchwały zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca S. D. złożyła wniosek o wpis na listę adwokatów. Okręgowa Rada Adwokacka (ORA) odmówiła wpisu, uznając, że skarżąca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu, opierając się m.in. na negatywnej opinii patrona z okresu aplikacji sądowej oraz na odpowiedziach udzielonych podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i wybiórcze traktowanie dowodów.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej, stwierdzając jednocześnie, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędziowie: Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Protokolant Kinga Krzemińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi S. D. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy wpisania na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów skarżącej S. D.
Podstawą wydania zaskarżonych uchwał były następujące ustalenia faktyczne: w dniu [...] września 2005 r. S. D. skierowała do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wniosek o wpisanie jej na listę adwokatów. Do wniosku dołączyła wymagane dokumenty poświadczające ukończenie studiów wyższych, zdanie egzaminu sędziowskiego, niekaralność oraz szereg dokumentów potwierdzających dotychczasowy dorobek zawodowy.
Pismem z dnia [...] września 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] działając na podstawie art. 68 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie do wglądu akt osobowych i ewentualnie dyscyplinarnych S. D. z okresu odbywania aplikacji sądowej. W dniu [...] października 2005 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] nadesłał akta osobowe skarżącej, jednocześnie informując, iż S. D. nie była karana dyscyplinarnie.
W dniu [...] stycznia 2006 r. przeprowadzono rozmowę kwalifikacyjną
z ubiegającą się o wpis S. D. oraz rozpoznano jego wniosek o wpis na listę adwokatów. Z treści sporządzonego na posiedzeniu Komisji powołanej przez ORA do przeprowadzenia tej rozmowy protokołu wynika, iż członkowie zadawali kandydatce pytania dotyczące motywacji wniosku o wpisanie na listę adwokatów, sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej i zdrowotnej, dotychczasowego zatrudnienia oraz znajomości przepisów prawa o adwokaturze i znajomości etyki zawodu adwokata.
W końcowych uwagach Komisja uznała, iż S. D. zaprezentowała się jako osoba kulturalna, jej wypowiedzi były na temat, wypowiadała się płynnie i swobodnie z łatwością formułując myśli.
Pismem dnia [...] lutego 2006 r. ORA w [...] ponownie zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie do wglądu akt osobowych S. D. jak to określiła "w celu uściślenia informacji". W wyniku ponownej analizy akt osobowych skarżącej z okresu odbywania aplikacji sądowej Rada zwróciła się do sędziego Sądu Rejonowego w [...] J. C. o wyjaśnienie, czy sporządzała opinię na temat aplikantki S. D., wnosząc o przesłanie kopii tej opinii. W odpowiedzi sędzia Sądu Rejonowego w [...] J. C. poinformowała Radę pismem z dnia [...] lutego 2006 r., iż opinię o aplikantce S. D. sporządziła w sierpniu 2004 r. i opinia ta przesłana została [...] sierpnia 2004 r. do Sądu Okręgowego w [...] do działu kadr, załączając kopię wskazanej opinii. Z opinii wynikało, iż skarżąca początkowo miała problemy z odpowiednią wykładnią prawa, z prawidłowym ustalaniem stanu faktycznego, którego nieprawidłowości z czasem jednak wyeliminowała. W opinii patrona poprawnie wywiązywała się z powierzonych obowiązków. Jednocześnie w opinii znalazł się zapis iż "ma ona tylko problemy z zorganizowaniem się, w jej pracy widać chaos i niezrównoważenie emocjonalne".
Mając na uwadze zapis opinii: "ma ona tylko problemy z zorganizowaniem się, w jej pracy widać chaos i niezrównoważenie emocjonalne" ORA w [...] pismem z dnia [...] marca 2006 r. zwróciła się ponownie do sędziego J. C. o sprecyzowanie jakie zachowania skarżącej S. D. spowodowały użycie w opinii takiego zapisu. Szczegółowych wyjaśnień sędzia J. C. udzieliła pismem
z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdzając m. in., iż po wielu rozmowach i uwagach patrona, nieprawidłowości i niewłaściwe zachowania zostały przez skarżącą wyeliminowane.
W dniu [...] kwietnia 2006 r. na posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] uchwalono na podstawie art. 44 ust.1, art. 65 oraz art. 68 ust. 4 prawa o adwokaturze - odmówić wpisania mgr S. D. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Z uzasadnienia podjętej uchwały wynikało, iż Rada uznała skarżącą za osobę, która nie daje należytej rękojmii wykonywania zawodu adwokata. W ocenie rady uchybienia w pracy aplikanta o jakich napisała w swojej opinii Sędzia J. C. są istotne tak dla wykonywania czynności sędziowskich, jak i adwokackich, a skarżąca gdyby została wpisana na listę adwokatów od razu stanęłaby przed problemem sumiennego i samodzielnego wykonywania tego zawodu. Ponadto zdaniem Rady również odpowiedź udzielona przez skarżącą w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2006 r. na pytanie nr 3 świadczy, że skarżąca ma problemy wyczuciem adwokackim w kwestiach delikatnych dotyczących osoby klienta. Analiza wskazanych zdarzeń przesądziła o tym nie daje ona rękojmii należytego wykonywania zawodu adwokata.
W dniu [...] maja 2006 r. S. D. złożyła odwołanie od powyższej uchwały wnosząc o jej uchylenie i zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj. art. 65 § 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. prawo o adwokaturze, a także naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 6, 7,8, 10,12, 68 §1 i 2, 70 , 77, 80 i 107 § 3 k. p. a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art. 32 Konstytucji RP. W uzasadnieniu S. D. podniosła, iż ORA w [...] prowadząc przedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wpisu na listę adwokatów dopuściła się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Zdaniem skarżącej ORA w [...] nie dokonała wszechstronnej analizy okoliczności sprawy, opierając się na wybiórczym zestawieniu zebranych w toku postępowania materiałów i nie ustosunkowała się do całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Rada nadała pewnym okolicznościom niewspółmierne znaczenie do ich wagi i skutków prawnych, dokonując ich oceny w sposób dowolny zupełnie pomijając dokumenty przedstawione przez skarżącą, a przemawiające na jej korzyść. S. D. zwróciła uwagę na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego dotyczące wykładni pojęcia "rękojmia" oraz wykluczające uprawnienie samorządów adwokackich do sprawdzania znajomości prawa osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów. Tymczasem w ocenie odwołującej się lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały wskazuje, że rozmowa przeprowadzona z nią w dniu [...] stycznia 2006 r. miał stricte merytoryczny charakter. Podniosła, że w sporządzonym z tej rozmowy protokole zawarte zostały sformułowania, które w ogóle nie padły lub zostały wyrwane z kontekstu. Kandydatka nie została z tym protokołem zapoznana i nie przedstawiono jej protokołu do podpisu, a następnie na jego podstawie wyciągnięto dla skarżącej negatywne skutki. Organ dopuścił się tym samym naruszenia art. 68 § 1 i 2 k.p.a. S. D. zwróciła również uwagę na naruszenie art. 68 ust. 5 ustawy prawo o adwokaturze przez przekroczenie 30 – dniowego terminu na rozpoznanie wniosku o wpis oraz art. 10 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami postępowania i złożenia końcowego oświadczenia. Strona w toku postępowania pozbawiona została możliwości wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów i zgłoszeniach ewentualnych dodatkowych wniosków dowodowych.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2006 r. po rozpoznaniu odwołania S. D. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów postanowiło utrzymać uchwałę w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Prezydium wskazało, iż z dniem 4 maja 2006 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. doszło do zmiany stanu prawnego, albowiem Trybunał uznał za niekonstytucyjny przepis art. 66 ust.1 pkt 2 prawa o adwokaturze w takim zakresie w jakim dopuszczałby do wykonywania zawodu przez osobę nie wykazującą się odpowiednia praktyką prawniczą. Zdaniem Prezydium zakres doświadczenia zawodowego kandydatki nie pozwala przyjąć, iż jest ona należycie przygotowana do wykonywania zawodu adwokata. Charakter prawny wykonywanej dotychczas pracy zwłaszcza półroczny okres zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego nie pozwala na przyjęcie że posiadła ona praktyczną umiejętność świadczenia pomocy prawnej, jak również podejmowania obrony praw klientów przed organami wymiarów sprawiedliwości. Prezydium podzieliło obawy ORA w [...] co do możliwości samodzielnego wykonywania zawodu adwokata przez skarżącą w sytuacji gdy jej praca w charakterze aplikanta sądowego pozostawia wiele do życzenia pod względem rzetelności.
Na powyższą uchwałę w dniu [...] lipca 2006 r. S. D. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie, jak i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia
[...] kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu skargi S. D. podniosła, iż organ odwoławczy zupełnie pominął zarzuty wyrażone w odwołaniu od uchwały ORA w [...] i zupełnie nie ustosunkował się do nich. Za bezzasadny uznała zarzut, iż nie jest należycie przygotowana do zawodu, organ natomiast pominął jej 7- letni dorobek zawodowy, 3 – letni okres aplikacji sądowej w trakcie których uzyskała 17 opinii pozytywnych byłych patronów opierając swoje rozstrzygnięcie na jednej krzywdzącej dla skarżącej opinii. Skarżąca zauważyła ponadto, iż zaskarżona uchwała Prezydium nie zawiera wskazania podstawy prawnej na jakiej została oparta oraz uzasadnienia prawnego.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka podtrzymując argumentacje zawarta w zaskarżonej uchwale, wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270
ze zm.).
Rozpatrując wniesioną skargę S. D. z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zarówno uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i Okręgowej Rady Adwokackiej we [...] uchybiają w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, organy I, jak II instancji dopuściły się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza
w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej
z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązują je art. 7 i 77 k. p. a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji uzasadnienia zaskarżonych uchwał nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie, wnioskująca o wpis na listę adwokatów S. D. ukończyła w 2004 r. aplikację sądową i w związku z tym, musiała spełniać wymagania określone art. 65 pkt 1 - 3 cyt. ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo
o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 123 poz.1058 z późn. zm. zwaną dalej p.o.a.) w tym wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu (art. 65 pkt 1 p.o.a.). Organy I i II instancji, podejmując zaskarżone uchwały dokonały oceny kandydata i uznały, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 65 pkt 1 p. o. a., a mianowicie nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.
Niewątpliwie organy samorządu adwokackiego rozstrzygając sprawę wniosku S. D. o dokonanie wpisu na listę adwokatów były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegająca się o wpis spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 ustawy Prawo
o adwokaturze, w tym czy swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięcia organów samorządu adwokackiego, zwłaszcza że art. 65 pkt 1 p.o.a. jest normą zawierającą kryteria ocenne. A zatem przedmiotem zainteresowania organów rozpoznających wniosek o wpis na listę adwokatów i dokonujących oceny czy kandydat spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 p.o.a, powinny być cechy charakteru kandydata określające jego postawę moralno - etyczną oraz dotychczasowy dorobek zawodowy.
Ocena, czy warunki określone w art. 65 pkt 1 cytowanej ustawy, zostały przez skarżącą spełnione, wymagało przeprowadzenia przez organy samorządu adwokackiego postępowania dowodowego. A zatem organy samorządu radcowskiego uzasadniając odmowę wpisu skarżącej S. D. na listę adwokatów, powinny wyjaśnić dlaczego przyjęły, że dotychczasowe zachowanie skarżącej, cechy jej osobowości i dotychczasowa praktyka zawodowa świadczą o braku nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Jednocześnie dokonując powyższej oceny organy zobowiązane były zebrać
i uwzględnić cały materiał dowodowy, nie opierając się jedynie - jak słusznie zauważyła skarżąca - na wybiórczo wybranym przez siebie materiale dowodowym, zupełnie pomijając dokumenty załączone przez stronę skarżąca do wniosku o wpis.
Mając na uwadze stan faktyczny sprawy Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę doszedł do przekonania, iż organy rozstrzygając wniosek S. D. o wpis na listę adwokatów nie oceniły w należyty sposób, czy skarżąca w trakcie siedmioletniej udokumentowanej praktyki zawodowej na stanowiskach związanych z tworzeniem i stosowaniem prawa oraz w trakcie 3 - letniej aplikacji sądowej (zakończonej egzaminem z wynikiem dobrym) - zdobyła odpowiednie przygotowanie, niezbędne do wykonywania zawodu adwokata. Organy bowiem dokonały oceny kwalifikacji skarżącej w oparciu o wybiórczo wybrany materiał dowodowy, w sposób dowolny tj.
z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. Z uzasadnienia uchwały ORA
w [...] wynika, iż o odmowie wpisania skarżącej na listę adwokatów zadecydowała przede wszystkim opinia patrona skarżącej z okresu odbywania aplikacji sądowej w Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego w [...] J. C. I choć Rada wykazała szczególne zainteresowanie okresem odbywanej przez skarżąca aplikacji sądowej (dwukrotnie zwracała się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie akt osobowych) w ostateczności swojej ocenie poddała tylko jeden etap 3 – letniej aplikacji. W ocenie Sądu jednak dla rzetelnej i prawidłowej oceny niezbędne było przeanalizowanie całego okresu odbytej aplikacji sądowej, zwłaszcza iż jak wynika z harmonogramu praktyk (k. 66 akt administracyjnych) skarżąca otrzymała 17 pozytywnych opinii wystawionych przez patronów w trakcie odbywanej aplikacji, aplikację natomiast ukończyła z wynikiem dobrym. W tej sytuacji organ odnosząc się wyłącznie do jednej niekorzystnej dla skarżącej opinii, pomijać inne dokumenty w sposób istotny naruszył podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie sprawy, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponadto odmawiając skarżącej wpisu ORA w [...] uznała, iż odpowiedź udzielona przez skarżącą w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2006 r. na pytanie nr 3 świadczy, że skarżąca ma problemy wyczuciem adwokackim w kwestiach delikatnych dotyczących osoby klienta. Te ustalenia organu pozostają jednak w sprzeczności z zapisem jaki znalazł się w protokole w części: uwagi Komisji, a mianowicie Komisja uznała, iż S. D. zaprezentowała się jako osoba kulturalna, jej wypowiedzi były na temat, wypowiadała się płynnie i swobodnie z łatwością formułując myśli. W sytuacji więc, gdy osoby powołane do przeprowadzenia rozmowy kwalifikacyjnej oceniają kandydata pozytywnie, Rada wyciągając z tej samej rozmowy negatywne wnioski powinna swoje stanowisko bardzo szczegółowo uzasadnić. Niezależnie od powyższego tym miejscu podkreślić należy, iż aby protokół stanowił podstawę ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych musi odpowiadać wymogom formalnym określonym w art. 68 kodeksu postępowania administracyjnego. Powinno więc z niego wynikać kto, gdzie i kiedy jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Skarżąca zakwestionowała zapisy dokonane w powołanym protokole, podnosząc iż nie miała możliwości zapoznania się z nim i w konsekwencji jego podpisania. W tej sytuacji Rada zobowiązana ocenić czy protokół ten mógł stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych skarżąca nie została pouczona o prawie zapoznania się z aktami postępowania i możliwości złożenia końcowego oświadczenia co stanowiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Jednocześnie organ II instancji rozpatrując odwołanie w ogóle nie ustosunkował do zarzutów strony skarżącej w nim podniesionych, a dotyczących prawidłowości prowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdzając natomiast, że z dniem 4 maja 2006 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. doszło do zmiany stanu prawnego, albowiem Trybunał uznał za niekonstytucyjny przepis art. 66 ust.1 pkt 2 prawa o adwokaturze w takim zakresie w jakim dopuszczałby do wykonywania zawodu przez osobę nie wykazującą się odpowiednią praktyką prawniczą. Poprzestając na powyższej ocenie materiału dowodowego dokonanej przez organu I instancji Prezydium uznało, iż kandydatka S. D. nie posiadła praktycznej umiejętności świadczenia pomocy prawnej.
Powyższe w ocenie Sądu potwierdza, iż w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Podkreślenia wymaga, iż z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego - zdaniem Sądu - organów samorządu adwokackiego nie zwalniał fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 19 kwietnia 2006 r. wyroku, zgodnie z którym art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a. jest niekonstytucyjny, jedynie w zakresie w jakim stwarza możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Z uzasadnienia orzeczenia wynika bowiem, iż przepis ten może stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny. Jednakże przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem
i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Dlatego też w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze o wpis na listę adwokatów, samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego.
Dla poczynienia powyższych ustaleń niezbędne jest jednak przeprowadzenie postępowania dowodowego odpowiadającego podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, czego organy samorządu adwokackiego w przedmiotowej sprawie nie uczyniły.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie,
a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko
w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których
w niniejszej sprawie nie poczyniono. Tym samym stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonych uchwał nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło