VI SA/Wa 1653/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na czynności Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 3 lipca 2010 r. pełnomocnik skarżącego T. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Krajowej Rady Komorniczej skargę na czynności Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik poprawkowego egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2010 r. i [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu skarżący zarzucił Komisji Egzaminacyjnej stosowanie różnych kryteriów wystawiania oceny końcowej względem zdających, co powodowało naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. i konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków oraz nieudzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w szczególności o możliwości zwrócenia się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jednocześnie skarżący wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istotnym jest rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w odniesieniu do czynności Komisji Egzaminacyjnej wskazując, iż w jego ocenie czynności te mieszczą się w dyspozycji art. 3 § 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż skarżący rozpoczął odbywanie aplikacji komorniczej w dniu 1 października 2007 r., a zatem do zasad odbywania aplikacji komorniczej i zasad przeprowadzania egzaminu komorniczego winny mieć zastosowanie przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji obowiązujące przed zmianą tej ustawy dokonaną ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 112, poz. 769). Jednocześnie organ wskazał, iż bez znaczenia jest sposób ustalenia przebiegu egzaminu komorniczego w stosunku do innych zdających. Nie można również przyjąć interpretacji, że dla możliwości uzyskania pozytywnej oceny z całego egzaminu wystarczające jest uzyskanie pozytywnych ocen z niektórych tylko przedmiotów objętych egzaminem. W związku z powyższym organ wniósł o nieuwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Dokonując oceny skargi w pierwszej kolejności Sąd zbadał, przepisy której ustawy będą miały zastosowanie w sprawie. Należy zauważyć, iż ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw zmienione zostały przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997 r., dotyczące m.in. aplikacji komorniczej i egzaminu komorniczego. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej wskazano, iż do aplikacji komorniczej rozpoczętej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Skarżący rozpoczął aplikację dnia 1 października 2007 r., natomiast ustawa zmieniająca weszła w życie w grudniu 2007 r., należy zatem uznać, iż zastosowanie będą miały przepisy ustawy obowiązującej przed zmianą. W myśl art. 31 ust. 1 tej ustawy aplikacja komornicza kończy się egzaminem komorniczym, organizowanym przez Krajową Radę Komorniczą, składanym przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Ministra Sprawiedliwości. W myśl zaś ust. 4 tego artykułu Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej określi, w drodze rozporządzenia, zakres egzaminu komorniczego, tryb postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokość wynagrodzenia jej członków. Zgodnie z § 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków (Dz. U. z 1999 r., Nr 69, poz. 770) egzamin komorniczy przeprowadza komisja egzaminacyjna w terminie ustalonym przez Krajową Radę Komorniczą. Egzamin komorniczy składa się z części pisemnej i części ustnej (§ 2). W myśl § 4 ust. 2 do części ustnej egzaminu zostaje dopuszczony aplikant komorniczy, który złożył z wynikiem pozytywnym część pisemną egzaminu. Na wynik końcowy egzaminu składają się natomiast oceny części pisemnej i części ustnej (§ 5 ust. 1). Komisja egzaminacyjna dla każdego składającego egzamin sporządza protokół egzaminu, w którym wskazuje datę części pisemnej egzaminu, datę części ustnej egzaminu, skład komisji, imię, nazwisko i adres aplikanta komorniczego, datę jego urodzenia, imiona rodziców, wzmiankę, że egzamin jest składany jako poprawkowy, ogólny wynik egzaminu, uwagi dotyczące przebiegu egzaminu oraz podpisy członków komisji. Należy zauważyć, iż ustawa, w brzmieniu obowiązującym przed zmianą nie regulowała kwestii dotyczącej formy, w jakiej następuje ustalenie uzyskanych wyników jak również kwestii ewentualnego odwoływania się, w sytuacji, gdy zdający nie zgadzał się z otrzymaną oceną z egzaminu. Natomiast w ww. Rozporządzeniu wskazano jedynie, że z egzaminu należy sporządzić protokół oraz w terminie tygodnia od zakończenia egzaminu aplikant komorniczy, który zdał egzamin komorniczy, otrzymuje z tego egzaminu świadectwo (§ 8 ust. 1). Skarżący w swojej skardze skarży czynności Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik jego egzaminu komorniczego. W ocenie Sądu należy zatem zbadać, czy zaskarżone czynności Komisji Egzaminacyjnej można uznać za inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegałyby kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą między innymi orzekanie w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazane w tym przepisie akty lub czynności muszą spełniać następujące warunki: 1. akt lub czynność nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydawanych w postępowaniach jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a; 2. akt lub czynność muszą mieć charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność; 3. akt lub czynność muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu; 4. akt lub czynność musi mieć charakter publicznoprawny, skarga może więc dotyczyć aktów i czynności tych państwowych i niepaństwowych jednostek organizacyjnych, które są uprawnione do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalność administracji publicznej". Kryterium to oznacza, że w zakresie właściwości sądów administracyjnych mieszczą się akty lub czynności zawierające element władztwa administracyjnego. Działanie władcze to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, a adresat jest związany tym jednostronnym działaniem. 5. akt lub czynność musi dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa co oznacza, że dany akt lub czynność powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2008, s. 31-32). Zatem akty lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, charakteryzują się tym, że są podejmowane w sprawie indywidualnej, skierowane do oznaczonego podmiotu, dotyczczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akty (czynności) dotyczą, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Czynności Komisji Egzaminacyjnej, które są przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, dotyczą przeprowadzania oraz ustalenia wyniku egzaminu komorniczego odbywanego po zakończeniu aplikacji komorniczej. Egzamin ten decyduje o dalszych możliwościach aplikanta i jego pozytywny bądź negatywny wynik powoduje skutek w postaci dalszego spełnienia, bądź niespełnienia wymagań pozwalających na powołanie na stanowisko asesora komorniczego, a w dalszej kolejności na komornika. Należy zatem uznać, iż czynności Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu komorniczego są czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynności te rozstrzygają bowiem indywidualną sprawę skarżącego oraz dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jest to również czynność z zakresu administracji publicznej, gdyż rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej przesądza o wyniku egzaminu, zaś zdający jest tą oceną związany. Należy zatem uznać, iż mimo braku regulacji, co do możliwości zaskarżenia wyników egzaminu, nie można zamykać drogi pozwalającej na weryfikację wydanej oceny, tym bardziej, że przepisy obecnie obowiązującej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wprost regulują kwestię egzaminu komorniczego wskazując, iż Komisja Egzaminacyjna wydaje uchwałę, w której ustala wyniki uzyskane przez zdających, zaś od tej uchwały przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Dlatego też, w ocenie Sądu, czynności Komisji Egzaminacyjnej podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednocześnie, z uwagi na fakt, iż ustawa poprzednio obowiązująca nie reguluje kwestii sposobu zaskarżenia należy uznać, iż do czynności Komisji Egzaminacyjnej będzie miał zastosowanie tryb z art. 52 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, to skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Przepis ten określa warunek, od którego uzależnione jest wniesienie skargi na czynność organu. Należy zauważyć, iż środek ten służy zakwestionowaniu przez legitymowany podmiot określonego działania organu administracji publicznej w celu doprowadzenia do jego uchylenia lub zmiany. Nie następuje to w ramach określonego toku instancji administracyjnych przez organ wyższego stopnia nad tym, który podjął akt lub dokonał czynności. Jego istotą i celem jest stworzenie dodatkowych możliwości autokontroli własnego działania przez ten organ, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 274-275). Dlatego też, na gruncie przedmiotowej sprawy należy uznać, iż wskazane w skardze odwołanie z dnia 26 kwietnia 2010 r., które zostało wniesione przez skarżącego do Ministra Sprawiedliwości nie może zostać potraktowane jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie zostało ono bowiem skierowane do właściwego organu, jakim jest Komisja Egzaminacyjna. W ocenie Sądu nie został zatem wyczerpany tryb wskazany w art. 52 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie dopełnił bowiem właściwie obowiązku wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Dlatego też skarga podlega odrzuceniu. Ponadto należy zauważyć, iż postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2010 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego nie zostało zaskarżone do Sądu, a zatem nie mogło stanowić przedmiotu rozpoznania przez Sąd. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.