VI SA/Wa 1654/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 9 czerwca 2016 r. prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "[...]"[...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 3. okres ochrony (obejmujący lata 6-8) przez W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka). Podstawą prawną decyzji o wygaśnięciu prawa ochronnego były przepisy art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 w zw. z art. 100 ust. 1 oraz art. 224 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410, z późn. zm.; dalej – P.w.p.). Jak podał Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej prawo ochronne na wzór użytkowy wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W myśl zasady wyrażonej w przepisie art. 224 ust. 2 P.w.p. opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu sześciu miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1 P.w.p.). Powyższy termin "dodatkowy" nie podlega jednak, w myśl art. 224 ust. 4 zd. 2 P.w.p. przywróceniu. W przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy udzielił prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy na mocy decyzji z [...] kwietnia 2015 r., czyli w trakcie trwania drugiego okresu ochrony (lata 4-5). Piąty rok ochrony wzoru użytkowego ubiegał w dniu 9 czerwca 2016 r., i do tego dnia uprawniony obowiązany był uiścić opłatę za kolejny (trzeci) okres ochrony obejmujący lata 6-8. Zgodnie jednak z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 ustawy P.w.p., opłata za ten okres ochrony wzoru wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie tj. 9 grudnia 2016 r. W związku z faktem nieuiszczenia przez uprawnionego wymaganej opłaty w żadnym z powyższych terminów, Urząd Patentowy RP zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z [...] lutego 2017 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 9 czerwca 2016 r. prawa ochronnego [...] określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy w związku z art. 100 ust. 1 P.w.p. Organ wskazał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, iż nie ponosi winy w przekroczeniu terminu do wniesienia wymaganej opłaty. Jako przyczyny wskazał otrzymywanie mylących pism komercyjnych firm przez pełnomocnika strony, nadto – kierowanie pism Urzędu Patentowego na adres strony, a nie ustanowionego pełnomocnika. Nadto strona zarzucała brak powiadomienia o zbliżającym się terminie płatności. Powyższe wskazywane uchybienia stanowić miały naruszenie przepisu art. 7, 8, 9 i 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Urzędu Patentowego stawiane przez skarżącą spółkę zarzuty były bezzasadne, bowiem pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie sprowadzające się do ustalenia braku opłaty w ustalonym terminie przewidzianym do jej uiszczenia. Organ zaznaczył, że w sprawach zgłoszeń m.in. wzorów użytkowych spółka ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika, który był obowiązany do przekazywania zgłaszającemu, czyli skarżącej spółce, informacji o działaniach organu oraz do czuwania nad prawidłowym i terminowym dokonywaniem wymaganych prawem czynności. W szczególności pełnomocnik winien był wyjaśnić mocodawcy nieuczciwe praktyki firm komercyjnych, mogące wprowadzać w błąd co do jego praw i obowiązków, zwłaszcza, że tego rodzaju nadużycia trwają od kilku lat i są nagłaśniane przez Urząd. Za bezpodstawny uznał Urząd także zarzut kierowania korespondencji z pominięciem pełnomocnika, podając, iż pisma kierowane były na adres wskazany w zgłoszeniu. Organ podkreślił nadto, że samą decyzję o udzieleniu prawa ochronnego odebrał ustanowiony w charakterze pełnomocnika spółki rzecznik patentowy. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem spółki, iż działała ona bez profesjonalnego pełnomocnika. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP wydał w dniu [...] maja 2017 r. decyzję, w drodze której utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2017 r. W dniu 22 lipca 2017 r. wpłynęła do Urzędu Patentowego RP skarga kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu z [...] maja 2017 r. W skardze zarzucono Urzędowi: I. naruszenie przepisu art. 225 w związku z art. 243 ust. 1 ustawy P.w.p., przez wadliwą wykładnię art. 225 ust. 1 P.w.p. i przyjęcie, że dotyczy on przypadku, gdzie brak winy ma znaczenie tylko przy nieuiszczeniu opłaty za pierwszy okres ochrony prawa wyłącznego; II. naruszenie art. 7 K.p.a. w związku z art. 256 P.w.p. – tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony – przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, co miało istotny wpływ na wynik postępowania; III. naruszenie art. 75 K.p.a. przez pominięcie zasady równej mocy środków dowodowych, przez pominięcie dowodów, w tym faktów znanych organowi z urzędu; IV. naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. – przez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; V. naruszenia art. 77 § 4 K.p.a. przez pominięcie dowodów z faktów znanych organowi z urzędu dotyczących adresu pełnomocnika skarżącego oraz istnienia prawa z rejestracji wzoru użytkowego [...], który jest identyczny ze wzorem użytkowym [...], w której to sprawie był ustanowiony inny pełnomocnik, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; VI. naruszenie art. 8 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 3 K.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady przekonywania oraz właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej przez brak przekonywającego wyjaśnienia powodów, dla których w przedmiotowej sprawie organ odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny, a w konsekwencji niewłaściwie uzasadnił wydaną decyzję. Rozwijając zarzut z pkt 1, uprawniony do wzoru użytkowego przytoczył treść poszczególnych ustępów art. 225 P.w.p., wskazując, że Urząd Patentowy w sposób błędny stosuje zawężającą wykładnię tego przepisu i przyjmuje, że odnosi się on tylko do opłat za pierwszy okres ochrony prawa wyłącznego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ powinien odpowiednio stosować przesłankę "braku winy" w stosunku do przywracania terminu do uiszczania opłat okresowych za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłaty wymaganej do przedłużenia ochrony na dalsze okresy rozpoczęte przed tym terminem. Skarżący poparł swoją argumentację stanowiskiem doktryny, cytując fragment komentarza do ustawy P.w.p. i stanął na stanowisku, że powyższe zasady powinny znaleźć zastosowanie w postępowaniu przeprowadzonym przez Urząd w przedmiotowej sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż dokonana przez skarżącą interpretacja przepisu art. 225 ust. 4 P.w.p. jest nieprawidłowa, gdyż pomija jego literalne brzmienie, z którego wynika, że zasady przywracania terminów wskazane w ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do opłat wymaganych za okresy ochrony, które – co ważne – rozpoczęły się przed upływem terminu do uiszczenia opłaty za pierwszy rok ochrony. W przedmiotowej sprawie przepis art. 225 ust. 4 P.w.p. i wynikająca z niego zasada "braku winy w uchybieniu terminu" mogły być zastosowane, gdyby uprawniony ubiegał się o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za II okres ochrony (gdyż ten rozpoczął bieg przed wydaniem decyzji o udzieleniu prawa), a nie – jak w sprawie niniejszej – opłaty za III okres ochrony, a więc terminu, który przypadał na dzień 9 czerwca 2016 r. Urząd Patentowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i związaną z nim argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem. W pierwszej kolejności wymagały ustosunkowania się zarzuty naruszenia zasad procesowych związanych z obowiązkiem należytego zgromadzenia materiału dowodowego i poddania po stosownej analizie prawnej. Zdaniem Sądu, z powyższych obowiązków organ wywiązał się prawidłowo. Zaznaczenia wymaga, iż w sprawie, której przedmiotem było stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na wzór użytkowy z powodu nieuiszczenia w terminie przewidzianej prawem opłaty, postępowanie dowodowe sprowadzało się do ustaleń związanych z tym faktem. W sposób należyty organ ustalił mianowicie, iż opłata za III okres ochrony, tj. za 6, 7 i 8 rok nie została uiszczona w terminie podstawowym, wynikającym z art. 224 ust. 2 P.w.p., zgodnie z którym opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później, niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony, ani w terminie dodatkowym, wynikającym z art. 224 ust. 4 zd. 1. Zgodnie z tym przepisem, terminem dodatkowym jest termin 6-miesięczny po upływie terminu podstawowego. Warunkiem jest tu uiszczenie opłaty dodatkowej – 30% opłaty należnej. W żadnym z ww. terminów opłata nie została uiszczona, w związku z czym zaistniała przesłanka wygaszenia znaku w myśl art. 90 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 100 ust. 1 P.w.p. Przechodząc do zarzutu z pkt 1 skargi, dotyczącego wykładni art. 225 P.w.p. należy stwierdzić, że prawidłową jest interpretacja powyższego przepisu dokonana przez Urząd Patentowy. Jak wynika z literalnego brzmienia przepisu art. 225 ust. 4 P.w.p., zasady przywracania terminów wskazane w ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do opłat wymaganych za okresy ochrony, które – co ważne – rozpoczęły się przed upływem terminu do uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. W przedmiotowej sprawie przepis art. 225 ust. 4 P.w.p. i wynikająca z niego zasada oparta na "braku winy w uchybieniu terminu" mogły być zastosowane, gdyby uprawniony ubiegał się o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za II okres ochrony (gdyż ten rozpoczął bieg przed wydaniem decyzji o udzieleniu prawa). Tymczasem postępowanie niniejsze dotyczy terminu płatności za III okres ochrony, a więc terminu, który przypadał na dzień 9 czerwca 2016 r., co do którego art. 225 ust. 4 nie może znaleźć zastosowania. To stanowisko potwierdzono w komentarzu pod red. P. Kostańskiego, gdzie wyraźnie podkreślono, że art. 225 "nie dotyczy opłat wymienionych w art. 224 ust. 2 i ust. 4 PrWłPrzem. Funkcję bowiem podobną do przywrócenia terminu odnośnie do terminu wskazanego w art. 224 ust. 2 PrWłPrzem pełni przepis art. 224 ust. 4 PrWłPrzem" (zob. "Prawo Własności Przemysłowej. Komentarz pod red. dr. P. Kostańskiego. 2 wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2014, str. 1124). Wobec powyższego, należy stwierdzić również, że prawidłowym było przyjęcie, że zastosowanie do okoliczności kontrolowanej sprawy miała zasada nieprzywracalności terminu dodatkowego do uiszczenia opłaty (art. 224 ust. 4 P.w.p.). Nie są zatem zasadne zarzuty podnoszone w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny, a wskazywane przez spółkę przepisy proceduralne nie zostały naruszone w sposób mogący w jakikolwiek sposób rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Z uwagi na powyższe, w myśl art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.