VI SA/Wa 1660/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-18
Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Jacek Fronczyk, Aneta Lemiesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ patentowy prawidłowo ustalił wysokość zwrotu kosztów postępowania, odmawiając przyznania wyższych niż stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącego?Ratio decidendi
Organ patentowy prawidłowo ustalił wysokość zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stosując stawkę minimalną. Sąd uznał, że stopień trudności sprawy nie był wyższy niż standardowy, a kwestie związane z interesem prawnym są jednolite w orzecznictwie. Nie pojawiły się nowe problemy wymagające głębokiego przestudiowania doktryny, a zaangażowanie pełnomocnika w postępowanie kontradyktoryjne nie uzasadnia automatycznie przyznania wyższych kosztów.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie części prawa ochronnego i przyznał skarżącemu zwrot kosztów postępowania w kwocie 1917 zł, oddalając wniosek o zwrot kosztów w pozostałym zakresie. Skarżący zakwestionował odmowę przyznania wyższych kosztów zastępstwa procesowego, argumentując pracochłonnością sprawy i pojawieniem się nowych problemów prawnych. WSA oddalił skargę, a NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnego ustalenia stanu faktycznego przez WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego oddala skargę w całości
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr Sp. [...]Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku P. sp. j. z siedzibą w [...] o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...]
- w pkt 1 stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na ww. znak towarowy w części dotyczącej towarów zawartych w klasie [...] w zakresie[...] - w pkt 2 przyznał P.Sp. J. z siedzibą w [...] (dalej skarżący, wnioskodawca) od Z. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej uprawniony, uczestnik) kwotę 316,46 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania,
- w pkt 3 oddalił wniosek o zwrot kosztów w pozostałym zakresie.
Urząd Patentowy wydając powyższą decyzję działał na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] stycznia 2013 r. wpłynął do Urzędu Patentowego RP wniosek skarżącego o stwierdzenie wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...], udzielonego na rzecz Z. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Skarżący wskazał, że ubiega się o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...], a sporny znak stanowi przeszkodę w udzieleniu tego praw. Stwierdził, że dla części towarów takich jak [...], uprawniony nie używa spornego znaku.
Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku, wskutek czego Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego, po rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2013 r., [...] grudnia 2013 r. ogłosił opisaną wyżej decyzję.
Podczas rozprawy, która odbyła się w dniu [...] września 2013 r. pełnomocnik skarżącego złożył spis kosztów, który obejmował:
1. opłatę od wniosku o wydanie decyzji w postepowaniu spornym - 1000 zł,
2. wynagrodzenie pełnomocnika za prowadzenie postępowania - 2200 zł,
3. wydatki pełnomocnika za prowadzenie postępowania 1268,46 zł.
4. opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł.
Jako łączną kwotę skarżący podał w zaokrągleniu 4485 zł.
Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego wskazał, że wnosi o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2200 zł z uwagi na dużą pracochłonność niniejszej sprawy, a to głównie z uwagi na konieczność analizowania argumentacji uprawnionego w kwestiach interesu prawnego oraz ewentualnej renomy spornego znaku a także wpływu istnienia bądź braku renomy na przebieg postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia ochrony. Pełnomocnik skarżącego przyznał , że minimalna stawka za prowadzenie spraw o stwierdzenie wygaśnięcia (900 zł) jest niższa od stawek w sprawach o unieważnienie głównie z tej przyczyny, że ciężar udowodnienia znaku spoczywa na uprawnionym, zatem wnioskodawca ma mniej pracy. Natomiast w razie przedstawienia dowodów używania bądź obrony innymi argumentami, pracochłonność sprawy o stwierdzenie wygaśnięcia wzrasta, co uzasadnia odejście od stawki minimalnej.
Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt 2 i pkt 3 decyzji organ wskazał, iż wysokość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania organ ustalił w oparciu o przepisy art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. i § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych z dnia 2 grudnia 2003 roku (Dz.U. z 2003 r., Nr 212, poz. 2076). Organ uznał za zasadne przyznanie wnioskodawcy kwoty w wysokości 1917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Powyższa kwota obejmuje zwrot opłaty za wniosek w wysokości 1000 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez rzecznika patentowego w wysokości 2200 zł, powiększony o 17 zł opłaty skarbowej. Organ nie uwzględnił wniosku skarżącego dotyczącego przyznania zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w żądanej kwocie- 2200 zł.
W ocenie organu, stopień trudności przedmiotowej sprawy nie był wyższy niż standardowy. W kwestiach zaś związanych z interesem prawnym orzecznictwo od wielu lat jest jednolite i znane. Nakład pracy pełnomocnika skarżącego nie musiał być większy niż zwykle, ponieważ zawsze w sprawach spornych o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy wnioskodawca musi wykazać posiadanie interesu prawnego. W przedmiotowej sprawie nie pojawiły się żadne nowe problemy nieznane judykaturze, konieczne do głębokiego przestudiowania doktryny i prób wytyczenia nowej linii orzeczniczej.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wskazując iż skarży postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, ujęte jako pkt 2 w osnowie decyzji.
Skarżący wskazał, że postanowieniu w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania spornego, zawartemu w osnowie decyzji w pkt 2 zarzuca:
- naruszenie art. 80 k.p.a.(w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p.) poprzez błędne ustalenie, wbrew treści dokumentów zebranych w aktach sprawy, że stopień trudności sprawy nie był wyższy od standardowego, zaś w kwestii interesu prawnego nie pojawiły się żadne nowe problemy ani próby wytyczenia nowej linii orzeczniczej, zwiększające stopień trudności sprawy i wymagające większego nakładu pracy,
- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. .(w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p.) poprzez omawianie w uzasadnieniu postanowienia o kosztach (zawartego w decyzji) tylko zwykłych sytuacji wykazywania interesu prawnego, zamiast przypadku występującego w niniejszej sprawie, oraz braku odniesienia się do twierdzeń skarżącego o przyczynach niższej stawki minimalnej w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia względem stawek w sprawach o unieważnienie i o okolicznościach ninie4jszej sprawy uzasadniających zastosowanie wyższej stawki
- naruszenie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. oraz § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. (w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.) poprzez niezastosowanie § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, mimo że zachodziły przesłanki jego zastosowania.
Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi poprzez:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. o kosztach postępowania spornego (pkt 2 osnowy decyzji) w zakresie odmawiającym przyznania zwiększonego wynagrodzenia pełnomocnika w postępowaniu spornym oraz przekazanie organowi do rozpatrzenia kwestii zwrotu wynagrodzenia do ponownego rozpatrzenia,
- przyznania skarżącemu od organu zwrotu kosztów postępowania przed sądem.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na orzecznictwo polskie i unijne, jakie przywołał w złożonych w trakcie postępowania administracyjnego pismach z dnia [...] maja 2013 r., [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. Podniósł także, iż przedstawił nową, niespotykaną w orzecznictwie Sądów oraz Urzędu Patentowego RP argumentację, wiążącą ocenę interesu prawnego z art. 21 Konstytucji RP, dotyczącym ochrony własności i warunków dopuszczalności wywłaszczenia. Przywołał także argumentację zawartą w pismach z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz [...] sierpnia 2013 r. uzasadniającą interes prawny do wszczęcia postępowania spornego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Zdaniem skarżącego przegląd działań pełnomocników obu stron prowadzi do wniosku, że stopień trudności w tym postepowaniu, oraz związana z tym pracochłonność prowadzenia sprawy na rzecz skarżącego nie były typowe. W sprawie pojawiły się nowe problemy, wymagające głębszej analizy prawnej, jak choćby przywołane przez wnioskodawcę art. 21 Konstytucji RP. Były też problemy rzadko występujące w orzecznictwie, jak wpływ ewentualnej renomy na wygaśnięcie ochrony znaku towarowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1699/14, oddalił skargę P. sp. j. w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr Sp. [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.
W ocenie WSA w Warszawie, zarówno z brzmienia art. 109 § 2 k.p.c. jak i § 2 ust. 1 rozporządzenia, wynika, że można przyznać wyższe koszty zastępstwa procesowego, jeżeli przemawia za tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Tym samym przy ustalaniu kosztów poniesionych przez pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym - bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności przez niego podjęte w sprawie, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Sąd podniósł, że stopień trudności sprawy nie był wyższy niż standardowy. W kwestiach związanych z interesem prawnym orzecznictwo od wielu lat jest jednolite i znane. Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie pojawiły się nowe problemy nieznane judykaturze, konieczne do głębokiego przestudiowania doktryny i prób wytyczenia nowej linii orzeczniczej. WSA podniósł, że sprawy prowadzone w trybie spornym przez Urzędem Patentowym RP są postępowaniami kontradyktoryjnymi wymagającymi zaangażowania każdej ze stron. Rzadkie są sytuacje, gdy uprawniony nie stosuje żadnej obrony w postępowaniu. Nie można w każdym przypadku, gdy druga strona czynnie broni się przed zarzutami, przyznawać zwiększony zwrot kosztów postępowania ze względu na większe zaangażowanie pełnomocnika. Zadaniem pełnomocnika zawsze jest zaangażowanie w sprawę, którą prowadzi. Powołanie przez pełnomocnika szeregu orzeczeń sądowych w zakresie posiadania interesu prawnego nie uzasadnia przyznania wyższych kosztów zastępstwa procesowego. Tym samym zasadne było, w ocenie Sądu I instancji, ustalenie przez organ wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w oparciu o § 2 ust. 1 i § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych.
P. sp. j. w [...] w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto, wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zrzekając się rozprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 133 § 1 p.p.s.a., a co najmniej art. 141 § 4 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 98 § 1 oraz art. 109 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, - poprzez sprzeczne z dokumentami zawartymi w aktach sprawy, przypisywanie skarżącemu argumentacji uprawnionego do znaku towarowego (przeciwnika w postępowaniu przed Urzędem Patentowym), w tym pism procesowych uprawnionego: z [...] maja, [...] sierpnia i [...] września 2013 r. i powoływania art. 21 Konstytucji, a także twierdzeniu Sądu, iż w sprawie nie pojawiły się żadne nowe problemy nieznane judykaturze - co w konsekwencji stwarza fałszywy obraz zakresu niezbędnych działań pełnomocnika wnioskodawcy w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP (przed Sądem - skarżącego), w aspekcie celowości poniesionych kosztów postępowania spornego;
2. art. 133 § 1 oraz art.134 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) p.p.s.a., lub co najmniej art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez brak poddania ocenie zarzutów skargi w pełnym zakresie wyznaczonym granicami sprawy, a co najmniej brak przedstawienia w uzasadnieniu wyroku wyników takiej oceny, w tym poprzez brak analizy zarzutu nr 2 skargi, że Urząd Patentowy uzasadniał odmowę przyznania zwrotu wyższych kosztów omawianiem w uzasadnieniu decyzji tylko zwykłych sytuacji wykazywania interesu prawnego, zamiast przypadku występującego w niniejszej sprawie;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 98 § 1 oraz art. 109 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego a także z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych - poprzez niewystarczające objaśnienie przepisów Kodeksu i rozporządzenia, to jest brak wskazania gdzie, zdaniem Sądu, przebiega granica między zastosowaniem punktów 1 albo 2 z § 2 tego rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty kwestionujące powyższe stanowisko Sądu I instancji należy uznać za usprawiedliwione. Trafnie kasator zarzucił niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, skoro rozstrzygnięcie Sądu I instancji opiera się na założeniu, że trzy pisma, datowane na [...] maja, [...] sierpnia i [...] września 2013 r. - są pismami uprawnionego do spornego znaku towarowego, nie zaś skarżącego (co z kolei wynika z analiza akt administracyjnych). WSA ustalając stan faktyczny sprawy wprost wskazał (s. 4 uzasadnienia) jako nakład pracy pełnomocnika skarżącego m.in. pisma datowane na [...] maja 2013 r., [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. Tymczasem ich autorem był uprawniony. WSA oceniając nakład pracy skarżącego przywołał także argumentację zawartą w pismach z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz [...] sierpnia 2013 r. uzasadniającą interes prawny do wszczęcia postępowania spornego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Te zaś pisma pochodziły od pełnomocnika wnioskodawcy. Świadczy to o pomieszaniu w ustaleniu stopnia nakładu pracy pełnomocnika skarżącej oraz uprawnionego. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że błąd w ustaleniach Sądu I instancji co do autorstwa wyżej wskazanych pism ma istotny wpływ na ocenę czynności podejmowanych w postępowaniu spornym przez pełnomocnika wnioskodawcy, pod kątem celowości tych działań. Przypisywanie wnioskodawcy autorstwa pism przeciwnika (uprawnionego) w postępowaniu spornym, przy jednoczesnym wskazaniu pism z [...] czerwca i [...] sierpnia 2013 r. pochodzących od wnioskodawcy, sugeruje, że pełnomocnik wnioskodawcy nadmiernie rozbudował argumentację, co w rezultacie mogło wpłynąć na ocenę niezbędności działań dla celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tylko po prawidłowym ustaleniu, która ze stron w postępowaniu spornym inicjowała poszczególne działania, możliwa jest ocena, czy działania pełnomocnika wnioskodawcy, były przez niego inicjowane, czy wymuszone przez przeciwnika. Powyższe pozwoli w dalszej kolejności ustalić, czy działania te były niezbędne, w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. Jak wynika z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2000 r. sygn. akt: III CZP 38/00 (Lex nr 51813) – Sąd (tu: organ) ma prawo kontrolować wysokość żądanego przez stronę wynagrodzenia pełnomocnika w zakresie przekraczającym stawki minimalne, przy uwzględnieniu zawiłości sprawy oraz nakładu pracy pełnomocnika. Powyższe z tym istotnym zastrzeżeniem, że może tego dokonać tylko przy trafnie zrekonstruowanym stanie faktycznym sprawy odnośnie nakładu pracy pełnomocnika – czego w sprawie zabrakło. Powyższe przesądza bowiem ocenę tej pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Sąd I instancji "mieszając" nakład pracy pełnomocnika skarżącej oraz pełnomocnika uprawnionego (pisma z [...] czerwca 2013 r., oraz z [...] sierpnia 2013 r. oraz pisma z [...] maja 2013, [...]sierpnia 2013 r., oraz [...] września 2013 r.), w konsekwencji uniemożliwił dokonanie oceny nakładu pracy pełnomocnika wnioskodawcy pod kątem przesłanek zawartych w § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 roku w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych. Tylko poprawne zrekonstruowanie stanu faktycznego obrazującego rzeczywiście poniesiony nakład pracy przez rzecznika patentowego – w konkretnej sprawie w zestawieniu z rodzajem i stopniem zawiłości danej sprawy - umożliwi ocenę nakładu jego pracy pod kątem spełnienia (lub nie) przesłanek o jakich mowa w § 2 ust 2 cyt. rozporządzenia. Pomieszanie przez WSA w stanie faktycznym sprawy nakładu pracy pełnomocnika wnioskodawcy oraz uprawnionego oraz wywodzenie z tegoż nakładu pracy pełnomocnika skarżącej jest przedwczesne i nieuprawnione. Nie przesądzając rozstrzygnięcia dopiero dokładne ustalenie stanu faktycznego pozwoli stwierdzić, czy nakład pracy pełnomocnika wnioskodawcy usprawiedliwia przyznanie mu wyższych niż minimalne stawek opłat za czynności rzecznika patentowego w sprawie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wyżej wskazanym i dopiero ta ocena może stać się podstawą do stwierdzenia, czy niezbędny nakład pracy pełnomocnika skarżącej, charakter sprawy oraz jego wkład przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia w zestawieniu z rodzajem i stopniem zawiłości sprawy uzasadniają przyznania wyższych – niż w stawce minimalnej - kosztów zastępstwa procesowego reprezentowanego przez rzecznika patentowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądowym. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawo.
Jak wynika z przedstawionego wyżej stanu sprawy, przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2013 r. którą organ w pkt 1 stwierdził wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...] części dotyczącej towarów zawartych w klasie [...] w zakresie: [...], w pkt 2 przyznał skarżącemu od uczestnika kwotę 1917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w pkt 3 oddalił wniosek o zwrot kosztów w pozostałym zakresie. W skardze zaskarżono pkt 2 ww. skargi, jednakże analiza zarzutów ww. skargi prowadzi do wniosku, iż dotyczy ona pkt 2 i 3 decyzji. Sporne jest bowiem przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez rzecznika patentowego w wysokości 900 zł, wobec wnioskowanych przez stronę skarżącą 2200 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji winien dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z uwzględnieniem prawidłowo skonstruowanego stanu faktycznego sprawy, obrazującego rzeczywiście poniesiony nakład pracy przez rzecznika patentowego – w konkretnej sprawie w zestawieniu z rodzajem i stopniem zawiłości danej sprawy, co umożliwi ocenę nakładu jego pracy pod kątem spełnienia (lub nie) przesłanek o jakich mowa w § 2 ust 2 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 roku w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych.
Zgodnie z art. 2558 ust. 1 pkt 7 p.w.p. rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania stanowi integralną część decyzji Urzędu Patentowego RP wydanej po przeprowadzeniu postępowania spornego (wspomniany przepis mieści się w Tytule VII p.w.p., regulującym postępowanie sporne). Tym samym skargę z dnia 15 kwietnia 2014 r. należy traktować jako skargę na decyzję administracyjną z dnia 5 grudnia 2013 r. – co do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 i 3.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie ma przepis art. 256 p.w.p., rozstrzygający o właściwości prawa – pomocniczym stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie (tzn. p.w.p.) oraz odpowiednim stosowaniu przepisów obowiązujących w postępowaniu cywilnym – w kwestii kosztów postępowania (ust. 2). Tak więc w myśl art. 256 ust. 2 p.w.p. w kwestii kosztów w postępowaniu spornym stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.
Zgodnie z art. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W myśl art. 109 k.p.c. roszczenie o zwrot wygasa, jeżeli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydane orzeczenie nie złoży Sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego Sąd orzeka z urzędu. Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy (§ 2). Tym samym przy ustalaniu kosztów poniesionych przez pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym - bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności przez niego podjęte w sprawie, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Zgodnie z brzmieniem § 1 ww. przepisu podstawą zasądzenia kosztów może być złożony przez stronę spis kosztów. Należy w tym miejscu podkreślić, iż – jak trafnie wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 2002 r. sygn. akt: III CZP 13/02 – publ. OSNC 2004/1/6, Lex 79088, spis kosztów nie ma wiążącego charakteru i podlega kontroli sądu (organu), zwłaszcza jeżeli wzbudzałby wątpliwości co do swej rzetelności.
Natomiast rozporządzenie z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych określa m.in. wysokość opłat za czynności rzeczników patentowych w postepowaniu spornym przez Urzędem Patentowym RP.
W myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia opłaty stanowiące podstawę orzeczenia przez Urząd Patentowy RP kosztów zastępstwa nie mogą być wyższe niż stawki minimalne, niezależnie od wysokości tych opłat ustalonych w umowie pomiędzy rzecznikiem a klientem. Urząd Patentowy może przyznać opłaty wyższe od wskazanych w ust. 1, jeżeli uzasadnia to rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy rzecznika patentowego, nie mogą być one jednak wyższe niż sześciokrotność stawki (§ 2 ust. ust. 2).
Podkreślić należy, że zarówno z brzmienia art. 109 § 2 k.p.c. jak i § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, wynika, że można przyznać wyższe koszty zastępstwa procesowego, jeżeli przemawia za tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Z analizy akt administracyjnych wynika, że od wnioskodawcy, poza wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, pochodzą pisma z [...] czerwca i [...]sierpnia 2013 r. Do nich sprowadza się nakład pracy pełnomocnika wnioskodawcy. Sąd przeanalizował wniosek i pisma procesowe rzecznika. W przeważającej części dotyczy one wykazania interesu prawnego wnioskodawcy, co zawsze jest jego obowiązkiem w sprawie wygaśnięcia prawa ochronnego. Długoletnia praktyka, na którą sam się powołuje, ułatwia wykazanie tych okoliczności, które były typowe. Także odniesienie się do Konstytucji, czy renomy znaku nie zwiększa w żadnym razie stopnia trudności. Stanowisko orzecznictwa od wielu lat jest jasne w relacji wygaśniecie a renoma znaku. Znajomość rzecznictwa to przecież warsztat pracy rzecznika.
W przedmiotowej sprawie Sąd podziela stanowisko organu, że niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład, przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia nie uzasadniają przyznania wyższych kosztów zastępstwa procesowego. Stopień trudności przedmiotowej sprawy nie był wyższy niż standardowy. W kwestiach zaś związanych z interesem prawnym orzecznictwo od wielu lat jest jednolite i znane. Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie pojawiły się żadne nowe problemy nieznane judykaturze, konieczne do głębokiego przestudiowania doktryny i prób wytyczenia nowej linii orzeczniczej.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy podkreślić, że sprawy prowadzone w trybie spornym przez Urzędem Patentowym RP są postępowaniami kontradyktoryjnymi wymagającymi zaangażowania każdej ze stron. Jak trafnie wskazał organ, rzadkie są sytuacje, gdy uprawniony nie stosuje żadnej obrony w postępowaniu. Nie można w każdym przypadku, gdy druga strona czynnie broni się przed zarzutami, przyznawać zwiększony zwrot kosztów postępowania ze względu na większe zaangażowanie pełnomocnika. Zadaniem pełnomocnika zawsze jest zaangażowanie w sprawę, którą prowadzi. Jak wskazał sam skarżący w uzasadnieniu spisu kosztów, wnioskodawca w postepowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa w zasadzie powinien wykazać wyłącznie posiadanie interesu prawnego. Powołanie przez pełnomocnika szeregu orzeczeń sądowych w tym zakresie nie uzasadnia przyznania wyższych kosztów zastępstwa procesowego.
Tym samym zasadne było ustalenie przez organ wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w oparciu o w oparciu § 2 ust. 1 i § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych z dnia 2 grudnia 2003 r..
Reasumując, Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło