VI SA/Wa 1662/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-18
Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Izabela Głowacka - Klimas, Pamela Kuraś - Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy użytkownik wieczysty nieruchomości położonej poza obszarem górniczym, ale w jego sąsiedztwie, posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego, a w konsekwencji legitymację skargową do zaskarżenia decyzji koncesyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że użytkownik wieczysty nieruchomości położonej poza obszarem górniczym, nawet w jego sąsiedztwie, nie posiada interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego. Wynika to z przepisów Prawa geologicznego i górniczego, które wyczerpująco określają krąg stron postępowania koncesyjnego, wyłączając właścicieli nieruchomości znajdujących się poza obszarem górniczym. W związku z tym skarżąca spółka nie posiadała legitymacji skargowej do wniesienia skargi.Stan faktyczny
Spółka Z. Sp. z o.o. złożyła wniosek o koncesję na wydobywanie węgla kamiennego. Minister Środowiska początkowo odmówił, ale po przedstawieniu dodatkowych dokumentów przez wnioskodawcę, uchylił decyzję odmowną i udzielił koncesji. Spółka M. S.A., użytkownik wieczysty nieruchomości położonej w sąsiedztwie obszaru górniczego, wniosła skargę na decyzję koncesyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących decyzji środowiskowych, wewnętrzną sprzeczność decyzji, niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa geologicznego i górniczego oraz naruszenie jej praw jako strony postępowania. Skarżąca wywodziła swój interes prawny z prawa użytkowania wieczystego oraz tzw. 'prawa refleksowego'.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia koncesji na wydobywanie węgla kamiennego oddala skargę w całości
Spółka Z. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako uczestniczka) wniosła o udzielenie przez Ministra Środowiska koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...], położonego w granicach gmin [...], w województwie [...].
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr[...], Minister Środowiska, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, odmówił udzielenia uczestniczce koncesji z uwagi na brak wystarczających środków finansowych, niezbędnych do wykonywania działalności eksploatacyjnej. Uczestniczka wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy, przedstawiając szereg dokumentów, z których m. in. wynikało, że część ciążących na niej zobowiązań finansowych uregulowała, a spłata pozostałej części zadłużenia została rozłożona na raty. Ponadto przedstawiła umowy dealerskie sprzedaży węgla oraz prognozę bilansu i rachunku zysków i strat za 2015 r.
Przedstawione przez uczestniczkę okoliczności dotyczące jej aktualnej sytuacji finansowej pozwoliły przyjąć, że dysponuje ona wystarczającymi środkami
w celu zapewnienia prawidłowego wykonywania zamierzonej działalności.
W dniu [...] kwietnia 2015 r. Minister Środowiska wydał decyzję koncesyjną,
w której na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § k.p.a., uchylił decyzję z dnia 4 grudnia 2014 r. o odmowie udzielenia koncesji, a w pkt II na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 30, art. 32 ust. 1-4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2015 r. poz. 196) – dalej p.p.g., udzielił uczestniczce koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...], położonego
w obrębie gmin [...], w województwie [...] na okres od dnia [...] sierpnia [...] r. do dnia [...] grudnia [...] r.
Spółka M. S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca) w dniu [...] maja 2015 r. wniosła za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję koncesyjną z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
a/ naruszenie przepisu art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, poprzez naruszenie zasady związania organu koncesyjnego decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach i odmienne uregulowanie w koncesji sposobu realizacji przedsięwzięcia, którego koncesja dotyczy, w stosunku do wynikającego z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; polegające na wskazaniu, że eksploatacja kopaliny ma się odbywać zgodnie z warunkami określonymi w [...] do roku [...], stanowiącym załącznik do wniosku koncesyjnego, który nie był badany w postępowaniu prowadzonym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] zakończonym decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., a przewiduje m.in. inne niż wynikające z decyzji środowiskowej zasady poziomego udostępniania złoża;
b/ wewnętrzną sprzeczność w decyzji koncesyjnej, polegającą na jednoczesnym zobowiązaniu uczestniczki do wydobywania kopaliny zgodnie z decyzją środowiskową (pkt 6) oraz dozwoleniu wydobywania kopaliny zgodnie z warunkami [...] (pkt 3), który zakłada wykonanie upadowej jako nowego wyrobiska udostępniającego;
c/ naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 p.g.g. przez jego niewłaściwe zastosowanie
i wydanie koncesji pomimo istnienia przesłanek odmowy udzielenia uczestniczce koncesji;
d/ naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 p.g.g. przez jego błędne zastosowanie
i udzielenie uczestniczce koncesji pomimo, iż działalność objęta koncesją narusza określone w przepisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie nieruchomości objętej terenem górniczym, w tym nieruchomości skarżącej zlokalizowanej w [....] przy ul. [...], składającej się z działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...];
e/ naruszenie przepisu art. 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 41 ust. 2 p.g.g. przez błędne wyznaczenie kręgu stron postępowania, polegające na pominięciu skarżącej
i pozbawieniu jej możliwości udziału w sprawie;
f/ naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania obywateli do organów Państwa;
g/ naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami powołanymi w tym przepisie.
Skarżąca zarzuciła organowi, że w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją w sposób nieprawidłowy Minister Środowiska wyznaczył krąg stron postępowania.
Swój interes prawny do bycia stroną postępowania skarżąca wywiodła
z prawa refleksowego, opartego na przepisie art. 233 k.c., który chroni użytkownika wieczystego przed naruszaniem przysługującego mu prawa rzeczowego przez osoby trzecie. W ocenie skarżącej, rozpoczęcie działalności górniczej, która - zgodnie
z wnioskiem koncesyjnym - będzie skutkowała trwałą zmianą morfologii powierzchni terenu spowodowaną jej osiadaniem i zmianami nachyleń, czy okresowymi deformacjami powierzchni i obiektów budowlanych w formie ściskania istotnie wpłynie na możliwości korzystania z nieruchomości położonej w obszarze górniczym wyznaczonym kwestionowaną koncesją, a w szczególności spowoduje konieczność kosztownych modyfikacji lub zaniechania zamierzeń inwestycyjnych skarżącej.
W oparciu o przywołane orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca wywiodła, że interes prawny bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. z tzw. "prawa refleksowego" wywodzony może być z praw właścicielskich. Zdaniem skarżącej, organ nie dokonał wyczerpującej oceny zakresu podmiotowego postępowania, czym naruszył przepis art. 10 § 1 oraz art. 28 k.p.a., co
w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżącej jej czynnego udział w każdym stadium postępowania.
Legitymację skargową skarżąca wywiodła natomiast z brzmienia art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Interes prawny na którym opiera się legitymacja skargowa w rozumieniu ww. przepisu – w ocenie skarżącej - to żądanie przeprowadzenia badania zgodności zaskarżonego aktu
z prawem przez właściwy sąd administracyjny. Między sferą indywidualnych praw
i obowiązków skarżącego a kwestionowanym aktem winien występować związek, który może być oparty o przepisy różnych gałęzi prawa. Nie należy ograniczać możliwości przyznania legitymacji skargowej jedynie do podmiotów, którym przysługiwała legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym - podmiotów występujących w tym postępowaniu. Skarżąca podniosła, że zaskarżona koncesja w znaczącym stopniu ingeruje w uprawnienie do wykonywania przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem art. 233 k.c., w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków
w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. Prawo użytkowania wieczystego, jako najbardziej zbliżone do prawa własności, podlega takiej samej ochronie. Wobec powyższego, w ocenie skarżącej, w oparciu
o wskazaną powyżej podstawę prawną, przysługuje jej interes prawny przesądzający o legitymacji skargowej w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc że zasady ustalania kręgu stron postępowań prowadzonych na podstawie przepisów działu III ustawy Prawo geologiczne i górnicze (p.p.g.) w odniesieniu do właścicieli nieruchomości gruntowych reguluje art. 41 ust. 1 i 2 p.g.g., zgodnie z którym, stronami postępowań prowadzonych na podstawie przepisów działu III p.g.g. są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowanych, w granicach których wykonuje się działalność koncesjonowaną. Stronami nie są zaś właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości położonych poza obszarem górniczym, bądź miejscami prowadzenia zamierzonych robót geologicznych.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło udzielenia koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...], położonego w granicach gmin[...], w województwie [...]. Działalność polegająca na podziemnej eksploatacji złoża węgla kamiennego (objętego stosownie do art. 10 p.g.g. własnością górniczą, która przysługuje Skarbowi Państwa), prowadzona jest poza granicami nieruchomości gruntowych, we wnętrzu skorupy ziemskiej, która nie stanowi części składowej nieruchomości gruntowej. W przypadku działalności prowadzonej poza granicami nieruchomości gruntowych, tak jak w niniejszej sprawie, stronami są zatem wnioskodawca oraz inne osoby, których interesu prawnego lub obowiązku postępowanie dotyczy, z wyłączeniem właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego lub istniejącego obszaru górniczego albo poza miejscem wykonywania robót geologicznych. Nieruchomość skarżącej, zlokalizowana w [...] przy ul. [...], składająca się z działek o geodezyjnych [...] znajduje się poza obszarem górniczym, który znajduje się we wnętrzu skorupy ziemskiej, co wyklucza przyznanie jej statusu strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W ocenie Ministra Środowiska, wbrew twierdzeniom skarżącej, jej interesu prawnego nie można wywodzić z prawa refleksowego, gdyż wykonywanie poza granicami nieruchomości gruntowych, działalności objętej zaskarżoną koncesją nie narusza wynikających z art. 233 k.c. praw do wyłącznego korzystania i rozporządzania gruntem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła kwestii istnienia interesu prawnego spółki M. S.A. z siedzibą w [...] do bycia stroną w postępowaniu zakończonym udzieleniem Z. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...], położonego w granicach gmin[...], w województwie[...], a w konsekwencji do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca spółka, powołując się na przepisy art. 41 ust. 2 p.g.g. w związku
z art. 28 k.p.a. oraz art. 233 k.c., wywodziła interes prawny w postępowaniu
o udzielenie koncesji z (jak stwierdzała) przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości objętych obszarem górniczym (zamiennie wskazywanym w skardze jako teren górniczy), a nadto z oddziaływania tzw. “prawa refleksowego" polegającego na tym, że prawo podmiotowe beneficjenta koncesji (uczestniczki) prowadzić będzie do naruszenia nieobojętnych dla skarżącej interesów – spowoduje konieczność kosztownych modyfikacji lub zaniechań zamierzeń inwestycyjnych skarżącej w odniesieniu do nieruchomości będącej w jej użytkowaniu wieczystym.
Należy podnieść, że od 1 stycznia 2012 r. za sprawą ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (p.p.g.), uzyskano zupełnie nowy model określania strony w postępowaniu koncesyjnym. Wprowadzony został zawężony krąg w zakresie stron postępowania koncesyjnego.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 p.g.g., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, stronami postępowań prowadzonych na podstawie niniejszego działu w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych są ich właściciele (użytkownicy wieczyści). Z kolei, zgodnie z art. 41 ust. 2 tejże ustawy, stronami postępowań prowadzonych na podstawie niniejszego działu nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. A contrario zatem, właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się w granicach projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych są stronami postępowań prowadzonych na podstawie niniejszego działu. Obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony m. in. do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji (art. 6 ust. 1 pkt 5 p.g.g). Terenem górniczym natomiast jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 ust. 1 pkt 15 p.g.g.).
Powyższe oznacza, że skoro ustawa Prawo geologiczne i górnicze reguluje kwestię dostępu właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości znajdujących się w granicach istniejącego obszaru górniczego do udziału w postępowaniu koncesyjnym, to nie może przepis ogólny art. 28 k.p.a. - na który powołała się skarżąca - jako kodeksowe kryterium interesu prawnego przesądzać kwestii ich interesu prawnego w sprawie prowadzonej na podstawie działu III tej ustawy ("Koncesje"). W odniesieniu do właścicieli nieruchomości gruntowych (użytkowników wieczystych) art. 41 ust. 1 i 2 p.g.g. jest regulacją wyczerpującą, w dodatku niezależną od interesu prawnego.
Jednocześnie, działalność w zakresie wydobycia kopaliny może być, w świetle normy art. 21 ust. 1 pkt 2 p.p.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło udzielenia koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...], położonego w granicach gmin[...], w województwie [...]. Działalność polegająca na podziemnej eksploatacji złoża węgla kamiennego (objętego stosownie do art. 10 p.g.g. własnością górniczą, która przysługuje Skarbowi Państwa) prowadzona miała być poza granicami nieruchomości gruntowych - we wnętrzu skorupy ziemskiej, która nie stanowi części składowej nieruchomości gruntowej.
Wyjaśnienia wymaga, że wprowadzona ustawą - Prawo geologiczne i górnicze instytucja własności górniczej polega na rozdzieleniu uprawnień do nieruchomości gruntowej i do zalegającego w niej złoża kopaliny. Wynika z założenia, że niektóre ze złóż kopalin nie stanowią części składowych nieruchomości i tym samym nie są objęte własnością nieruchomości gruntowej - są przedmiotem odrębnego prawa majątkowego, przysługującego Skarbowi Państwa.
Treścią tego prawa jest, stosownie do art. 10 ust. 5 i art. 12 ust. 1 p.g.g. korzystanie z przedmiotu własności, w granicach określonych przez ustawy,
z wyłączeniem innych osób albo rozporządzanie tym prawem wyłącznie przez ustanowienie użytkowania górniczego, w drodze umowy zawartej na piśmie pod rygorem nieważności (art. 13 ust. 1 u.p.g.g.). W tym zakresie prawo własności nieruchomości gruntowej podlega ograniczeniu na rzecz Skarbu Państwa.
Prawo własności górniczej obejmuje złoża kopalin wymienionych w art. 10 ust. 1 i 2 oraz części górotworu położone poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowej (art. 10 ust. 4 u.p.g.g.). Pozostałe kopaliny, które nie zostały wymienione
w art. 10 ust. 1 i 2 u.p.g.g. oraz objęte częściami górotworu położonymi poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowej, wchodzą w skład własności nieruchomości gruntowej.
Granice przestrzenne nieruchomości gruntowej, zgodnie z art. 46 § 1 i art. 143 k.c., obejmują jej przedmiotowe właściwości, jak przeznaczenie, funkcję i sposób faktycznego wykorzystania w przestrzeni nad i pod jej powierzchnią, przy uwzględnieniu społeczno - gospodarczego przeznaczenia gruntu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt V CSK 200/14 (Lex nr 1652405), a którego pogląd Sąd podziela w pełnej rozciągłości, zakres zasięgu własności gruntu we wnętrzu ziemi, przewidziany w art. 143 k.c., ograniczony został przez społeczno - gospodarcze przeznaczenie gruntu, które powinno być wyznaczone każdorazowo w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, przy uwzględnieniu miejsca jej położenia, przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz sposobu, w jaki właściciel nieruchomości faktycznie i potencjalnie, zgodnie z przepisami prawa, może z gruntu korzystać. Jeżeli w tak określonych granicach dozwolonego korzystania z nieruchomości gruntowej przez właściciela zalega złoże kopaliny nieobjęte art. 10 ust. 1 i 2 u.p.g.g., to zgodnie z art. 10 ust. 3 u.p.g.g. objęte jest prawem własności nieruchomości gruntowej (jako jej część składowa).
Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, bowiem udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...], polegało na wyrażeniu przez organ jako przedstawiciela Skarbu Państwa, zgody na podziemną eksploatację - przez uczestniczkę - złoża węgla kamiennego (a więc kopaliny wymienionej w art. 10 ust.1, będącej jednocześnie tzw. "kopaliną strategiczną") prowadzoną we wnętrzu skorupy ziemskiej, a więc poza granicami nieruchomości gruntowej o numerach geodezyjnych[...], będącej w użytkowaniu wieczystym skarżącej.
Podkreślenia wymaga, że granice nieruchomości gruntowych w odniesieniu do złóż kopalin wyznacza, jak wskazano powyżej, przepis art. 10 ust. 3 p.p.g., który jest przepisem szczególnym (lex specialis) względem art. 143 k.c. Przeznaczenie nieruchomości kończy się tam, gdzie zaczyna się fizycznie złoże kopaliny strategicznej - w niniejszej sprawie węgla kamiennego (vide: W. Pańko "Uwagi
o przedmiocie praw własności nieruchomości gruntowej" PPG 1978, nr 2 str. 98
i nast.). Jednocześnie, prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa (art. 10 ust. 5 p.g.g.), który może z wyłączeniem innych osób korzystać ze złóż kopalin oraz rozporządzać prawem do nich przez ustanowienie użytkowania górniczego (art. 12 ust. 1 p.g.g.).
Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi zatem wątpliwości fakt, że nieruchomość zlokalizowana w [...] przy ul. [...], będąca w użytkowaniu wieczystym skarżącej, a składająca się z działek o numerach geodezyjnych [...] jest umiejscowiona poza obszarem górniczym, który znajduje się we wnętrzu skorupy ziemskiej, co wyklucza na podstawie art. 10 ust. 3 w związku z art. 41 ust. 2 p.p.g.g. przyznanie skarżącej statusu strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją koncesyjną. W przypadku bowiem działalności prowadzonej poza granicami nieruchomości gruntowych, tak jak w omawianym przypadku, ustawa Prawo geologiczne i górnicze w dziale III (Koncesje) przewiduje wprost, że stronami postępowania koncesyjnego są wnioskodawca oraz inne osoby, których interesu prawnego lub obowiązku postępowanie dotyczy, z wyłączeniem właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego lub istniejącego obszaru górniczego albo poza miejscem wykonywania robót geologicznych.
Za błędne należało uznać również wywodzenie przez skarżącą jej interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego" opartego na podstawie art. 233 k.c.
Prawo refleksowe kształtuje specyficzną więź prawną między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym
a osobą trzecią dysponującą prawem publicznym negatywnym. Związek ten ma charakter materialny i formalny. Materialny wyraża się w tym, że wykonywanie (przyznanie) uprawnień pierwszemu z nich powoduje pewien skutek w uprawnieniach drugiego. Formalny z kolei wiąże się z koniecznością ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji (vide postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 9/13, Lex nr 1452776).
Należy jednak zaakcentować, że możliwość dochodzenia ochrony procesowej przez podmiot powołujący się na przysługujące mu "prawo refleksowe" może mieć miejsce tylko wówczas, gdy podmiot ten wykaże naruszenie jego interesu wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, niekoniecznie tożsamej
z normą prawną kształtującą interes prawny adresata decyzji.
Jednocześnie, możliwość wywodzenia interesu prawnego z "prawa refleksowego" jest ściśle związana z interesem prawny w byciu stroną
w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 28 k.p.a., który jak wskazano powyżej nie znajduje zastosowania w postępowaniu sprawie prowadzonej na podstawie działu III ustawy Prawo geologiczne i górnicze ("Koncesje"). W odniesieniu do właścicieli nieruchomości gruntowych (użytkowników wieczystych) art. 41 ust. 1
i ust. 2 p.g.g. jest regulacją wyczerpującą.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, jej interesu prawnego nie można wywodzić także z instytucji użytkowania wieczystego, a w konsekwencji tzw. "prawa refleksowego", gdyż wykonywanie poza granicami nieruchomości gruntowych działalności objętej zaskarżoną koncesją, nie narusza wynikających z art. 233 k.c. praw do wyłącznego korzystania i rozporządzania gruntem. Podkreślenia przy tym wymaga, że jednym z kryteriów oceny zamierzonej działalności jest nienaruszanie przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach. Kwestia ta na podstawie art. 23 ust. 2a pkt 1 p.g.g. wymaga uzgodnienia z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta). Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]Burmistrz Miasta [...] uzgodnił pozytywnie wniosek uczestniczki na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...] położonego w obrębie gmin[...]. Prawo skarżącej jako użytkownika wieczystego nieruchomości położonej w terenie górniczym do korzystania z niej zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie zostało zatem naruszone przez udzielenie koncesji, co uniemożliwia również z tej przyczyny skuteczne wywodzenie w oparciu o art. 233 k.c., a w konsekwencji o tzw. "prawo refleksowe" interesu prawnego w postępowaniu koncesyjnym.
Reasumując powyższe, Sąd stwierdza, że skarżącej spółce M. S.A. z siedzibą w [...], jako użytkownikowi wieczystemu nieruchomości znajdującej się w terenie górniczym, nie przysługiwał status strony w postępowaniu koncesyjnym, prowadzonym na podstawie działu III ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze. Stąd też nie posiada ona legitymacji skargowej
w niniejszej sprawie, czego wymaga przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu bez względu na to, czy zarzuty dotyczące kwestii merytorycznych były trafne czy też nie.
Wobec przedstawionych wyżej wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło