VI SA/Wa 1665/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-11
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Piotr Borowiecki, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana po ogłoszeniu upadłości spółki, skierowana do upadłego zamiast do syndyka masy upadłości, jest decyzją wydaną do osoby niebędącej stroną w sprawie, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana po ogłoszeniu upadłości spółki, skierowana do upadłego zamiast do syndyka masy upadłości, jest decyzją skierowaną do osoby niebędącej stroną w sprawie. Po ogłoszeniu upadłości, postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu, przy czym syndyk prowadzi postępowanie na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym. Skierowanie decyzji do upadłego, a nie do syndyka, stanowi kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.Stan faktyczny
Spółka S. S.A. w upadłości została ukarana karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta nakładającą karę. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. WSA stwierdził nieważność decyzji SKO, ponieważ została ona wydana po ogłoszeniu upadłości spółki, a skierowana do upadłego zamiast do syndyka masy upadłości.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. S.A. w upadłości zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi S. S.A. w upadłości z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. S.A. w upadłości z siedzibą w L. kwotę 2749 (dwa tysiące siedemset czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją [...] czerwca 2016r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 12 pkt 1 i art. 4 pkt 23 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460, ze zm.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie wymierzenia [...] S.A. z siedzibą w L. (obecnie: Syndyk Masy Upadłości [...] S.A. w upadłości z siedzibą w L., dalej "spółka") kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia pasa drogi powiatowej [...] w rejonie posesji nr [...] oraz posadowienie w nim dwustronnej reklamy o łącznej powierzchni 21 m2, umieszczonej na przyczepie nr rej. [...], w dniach od 2 do 11 czerwca 2015 r. w kwocie [...] zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Z akt wynika, że w dniu 2 czerwca 2015r. pracownicy Wydziału Kontroli Pasa Drogowego Zarządu Dróg Miejskich ujawnili na parkingu usytuowanym po południowej stronie [...], vis-a-vis sklepu [...] przyczepę oznaczoną numerem rejestracyjnym [...] (częściowo zaparkowaną w obrębie parkingu, a częściowo w obrębie trawnika) zawierającą dwie tablice reklamowe o powierzchni 210cm x 500cm, zawierające reklamę wyrobów oferowanych przez sklep. Wykonano szkic odręczny terenu oraz dwa wydruki elektronicznej mapy terenu zawierające oznaczenie lokalizacji reklamy, jak też trzy fotografie: przedmiotowa przyczepa została zaparkowana w obrębie działki nr ew. [...] z obrębu [...] stanowiącej działkę drogową (oznaczenie użytku "dr") stanowiącą własność [...] (vide: protokół kontroli nr [...]).
Kolejne czynności kontrolne - obrazujące fakt zaparkowania ww. przyczepy w obrębie tego samego parkingu wykonano w dniach: 3, 5, 7, 8, 9 i 11 czerwca 2015r.
Z akt wynika, że oględziny przeprowadzone w dniu 12 czerwca 2015r. nie ujawniły funkcjonowania opisanej reklamy. Ponadto strona nie kwestionowała, że jest właścicielem reklamy, okoliczność ta wynika zresztą z danych systemu informatycznego Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...] Prezydent [...] - działając na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 20 pkt 8, art. 40 ust. 12 i ust. 13 w zw. z art. 40d ust. 2 u.d.p. na podstawie uchwały Nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. Rady [...] w sprawie statutu Zarządu Dróg Miejskich oraz na podstawie § 1 i § 4 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] maja 2004r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze [...], z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dziennik Urzędowy Województwa M. Nr 148, poz. 3717 ze zm.), działając w imieniu Prezydenta [...] na podstawie upoważnienia z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...], upoważniającego Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich do załatwiania spraw związanych z zarządzaniem drogami krajowymi (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych), wojewódzkimi powiatowymi na terenie [...], w tym do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień oraz zaświadczeń - wymierzył [...] S.A. w L. karę pieniężną za zajęcie bez zezwolenia pasa drogi powiatowej [...] w rejonie posesji nr [...] oraz mającego posadowienie w nim dwustronnej reklamy o łącznej powierzchni 21 m2, na przyczepie nr rej. [...], w dniach od 2 do 11 czerwca 2015r. (tj. 10 dni) w kwocie [...] zł. (21 m2 x 39,5 zł. x 10 dni).
Spółka od powyższej decyzji wniosła odwołanie.
Spółka zarzuciła naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:
1) naruszenie prawa materialnego:
a) art. 4 pkt 1 u.d.p., poprzez błędne ustalenie, że przestrzeń przed sklepem (parking dzierżawiony przez spółkę od Miasta), stanowi część pasa drogowego,
b) art. 4 pkt 23 u.d.p., poprzez błędne przyjęcie, że umieszczony znak informacyjny był reklamą,
c) art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., poprzez uznanie, że podmiotem odpowiedzialnym za umieszczenie reklam oraz adresatem decyzji jest skarżąca,
d) uznanie, że właścicielem reklam jest skarżąca, podczas gdy poza okolicznością, że na plakacie umieszczono firmę skarżącej, brak jest na do dowodów;
2) naruszenie prawa procesowego — art. 7, 8, 77 § 1, 10 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zważyło, że art. 39 u.d.p. wprowadza generalną zasadę zakazu dokonywania w pasie drogowym czynności niezwiązanych z ruchem drogowym w tym lokalizowania obiektów i urządzeń nie związanych z ruchem drogowym. Wyjątek od tej zasady został ustanowiony w art. 40 u.d.p., który stanowi, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy: prowadzenia robót w pasie drogowym, umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) wskazało, że za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (...).
SKO w [...] wskazało, że art. 40 ust. 6 u.d.p. stanowi, że opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego (...).
Organ wyjaśnił, że art. 40 ust. 10 ww. ustawy stanowi, że za zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m2 lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m2 stosuje się takie stawki jak za zajęcie 1 m2.
Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:
1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c
zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.
Organ wskazał, że termin uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 3, oraz kary, o której mowa w ust. 12, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna (ust. 13).
Organ ponadto wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 pkt 23 ustawy reklama - umieszczone w polu widzenia użytkownika drogi tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe w rozumieniu art. 2 pkt 16b i 16c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r. poz. 199, 443 i 774), a także każdy inny nośnik informacji wizualnej, wraz z jej elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, niebędący znakiem drogowym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.), ustawionym przez gminę znakiem informującym o obiektach zlokalizowanych przy drodze, w tym obiektach użyteczności publicznej, znakiem informacyjnym o formie ochrony zabytków lub tablicą informacyjną o nazwie formy ochrony przyrody w rozumieniu art. 115 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627, ze zm.)
SKO wskazało, że definicja reklamy z art. 4 pkt 23 u.d.p. kładzie nacisk na dwa elementy:
a) pozytywny - obiekt ma być wizualnym nośnikiem informacji umieszczonym w polu widzenia użytkowników drogi (tak kierowców, jak i pieszych),
b) negatywny - obiekt nie może być ani znakiem drogowym, ani znakiem informującym o obiekcie użyteczności publicznej, ani znakiem informującym o obiektach zlokalizowanych przy drodze, w tym obiektach użyteczności publicznej, ani znakiem informującym o formie ochrony zabytków lub tablicą.
Organ odnosząc się do zarzutów i twierdzeń podnoszonych przez skarżącego wyjaśnił, że ustawa o drogach publicznych w każdym przypadku wymaga dla zlokalizowania obiektu o charakterze "nie drogowym" lub reklamy zezwolenia właściwego zarządcy drogi, zatem – w ocenie SKO - powoływanie się na enigmatyczne zapisy umowy dzierżawy gruntu, której dowodu tego nie dołączono do odwołania nie może uwolnić spółki od odpowiedzialności za popełnienie deliktu administracyjnego.
Nadto, SKO wskazało, że karę za zajęcie pasa drogowego nakłada się bez konieczności badania przyczyn braku zezwolenia.
SKO podkreśliło, że art. 4 pkt 23 u.d.p. jasno wskazuje, że przedmiotowe tablice reklamowe wypełniają definicję reklamy, gdyż nie mogą być uznane za znaki informacyjne o obiektach użyteczności publicznej, ani nie zostały umieszczone przez władze samorządowe.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji wątpliwości co do tego, na kogo nałożyć karę za niedozwoloną reklamę, (zwłaszcza gdy własność nośnika jest inna niż beneficjent reklamy), przyjmuje się, że kara winna być nałożona na ten podmiot w czyim interesie ustawiono reklamę. Organ wskazał, że w omawianej sprawie taka wątpliwość nie zachodzi, skoro opisywana przyczepa należała do tej samej spółki akcyjnej, której wyroby reklamowano.
Zdaniem organu zamocowanie na przyczepie samochodowej tablicy reklamowej, która w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi dla niej element konstrukcyjny i jest nośnikiem informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie - ewidentnie wyczerpuje przesłanki uznania go za reklamę w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.d.p. Stanowi to przypadek ograniczenia w powszechnych dostępie do drogi publicznej, który przewiduje art. 1 u.d.p., z uwagi na wyczerpanie przesłanek, o których mowa w art. 39 i 40 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 1 u.d.p. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.08.2010 r., VI SA/Wa 657/10).
SKO stwierdziło, że umieszczenie nośnika informacji wizualnej w pasie drogowym nastąpiło za pomocą samochodu, w ruchliwym punkcie miasta, co stanowi niewątpliwie o umieszczeniu reklamy, którego w żaden sposób nie można aprobować. Powyższe stanowi ewidentną próbę obchodzenia przepisów obowiązującego dotyczących zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia.
Decyzja SKO w [...] z dnia [...] czerwca 2016r. została skierowana do [...] S.A. w L.. W dniu [...] czerwca 2016r. doręczenie ww. decyzji potwierdziła M. B.. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje pieczęć [...] S.A. w upadłości w L..
Syndyk Masy Upadłości [...] S.A. w upadłości z siedzibą w L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję SKO w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Poinformował, że Sąd Rejonowy dla [...],[...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość [...] S.A. z siedzibą w L. (pkt I) oraz wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie T. S. S. (pkt IV). Poinformował, że ww. informacja została podana do publicznej informacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w dniu 13.06.2016 r. Syndyk Masy Upadłości wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że nie zostało ono zawiadomione o ogłoszeniu upadłości skarżącej Spółki. Wskazało, że SKO nie jest wierzycielem spółki, choć orzekało o jej wierzytelnościach. Organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia danej czynności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zaskarżona decyzja SKO w [...] została prawidło skierowana do [...] S.A. z siedzibą w [...].
Z art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2013 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015r., poz. 233 ze zm.) wynika, że data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. W niniejszej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w W., [...] Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych zostało wydane w dniu 6 czerwca 2016r. Zatem, w tym dniu wobec [...] S.A. z siedzibą w L. ogłoszono upadłość, a także wyznaczono syndyka masy upadłości. Z tym dniem należy wiązać także skutki procesowe.
Zgodnie z art. 144 ww. ustawy po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły jest w postępowaniu ogólnoadministracyjnym stroną w znaczeniu materialnym (legimatio ad causam), pozbawiony jest natomiast legitymacji formalnej (legimatio ad processus). Legitymację formalną ma syndyk. Podstawienie (substytucja, subrogacja) syndyka w miejsce upadłego ma charakter bezwzględny /zob. wyrok SN z 16.01.2009, III CSK 244/08; postanowienie SN z 27.01.2011 r., V CZ 37/11)/. W wyroku NSA z dnia 24.02.2015r., II FSK 1910/14 wskazano, że postępowanie kontrolne prowadzone po dacie ogłoszenia upadłości, ze względu na przedmiot tego postępowania i biorąc pod uwagę wpływ, jak i jego ewentualny wynik może mieć wpływ na stan masy upadłości, mieści się w hipotezie normy zawartej w art. 144 p.u.n. Dlatego w takim postępowaniu, jako dotyczącym masy upadłości, stroną postępowania jest syndyk i to ten podmiot powinien być adresatem decyzji. Natomiast upadły - pozostając stroną w znaczeniu materialnym – pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w postępowaniu (vide: wyrok WSA w Lublinie z 11 kwietnia 2008r., ISA/Lu 53/08, Legalis).
Postanowienie Sądu o ogłoszeniu upadłości wywiera skutek z początkiem dnia, w którym zostało wydane. W ust. 2 ustawodawca przewidział, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (vide: wyrok SN z 07.10.2004r., IV CK 86/14, Legalis). Upadły zatem traci zdolność do czynności prawnych - z chwilą ogłoszenia upadłości.
W literaturze tematu przyjął się pogląd, że w odniesieniu do należności publicznoprawnych, podlegających zgłoszeniu do masy, podjęcie postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 ust. 1 jest możliwe dopiero wtedy, gdy należności te nie zostały umieszczone na liście wierzytelności po wyczerpaniu trybu zgłoszenia wierzytelności. Kontynuowanie postępowania administracyjnego przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest zatem dopuszczalne. Skoro nie może ono się toczyć, to zasadny wydaje się podgląd, że ulega ono zawieszeniu (Prof. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, LEX, 2011).
W niniejszej sprawie SKO w [...] skierowało zaskarżoną decyzję do upadłego, zamiast do syndyka masy upadłości. Zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] czerwca 2016r., zatem już po ogłoszeniu upadłości spółki, wobec której toczyło się postępowanie. Syndyk zatem został pozbawiony możliwości działania. (vide: por. orzeczenie SN z dnia 23.03.2005 r., ICK 674/04, Biul. SN 2005, nr 6, s. 12, /za:/ Prof. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, LEX, 2011).
W ocenie Sądu prowadzenie postępowania (nawet w tej ostatniej fazie – merytoryczne rozstrzygnięcie) bez udziału syndyka masy upadłości oraz skierowanie decyzji do upadłego stanowi naruszenie art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez pozbawienie syndyka możliwości działania
Należy podkreślić, że ogłoszenie upadłości sprawia, że postępowanie administracyjne dotyczące masy upadłości może być wszczęte i prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowanie to, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ustawy). Z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu swoim majątkiem, syndyk przejmuje zarząd. Konsekwentnie uprawnienie do występowania w charakterze strony traci upadły (strona w znaczeniu materialnym), a zyskuje syndyk (strona w znaczeniu formalnym) (zob. P. Zimmerman, Prawo upadłościowe, Prawo restrukturyzacyjne, Komentarz 2016, komentarz do art. 144). Postępowania te zawiesza się do wstąpienia syndyka (z wyjątkiem, o którym mowa w art. 145 PrUp – w przypadku wierzytelności nieuznanej – do mementu wyczerpania trybu tworzenia listy i nieujęcia danej wierzytelności).
W literaturze tematu uznaje się, że w razie ogłoszenia upadłości, wyłącznym trybem dochodzenia roszczeń powstałych przed ogłoszeniem upadłości jest zgłoszenie wierzytelności na listę w trybie art. 239 i n. ustawy Prawo upadłościowe, a dopiero w razie odmowy wciągnięcia roszczenia na listę, można podjąć postępowanie, ale już przeciwko syndykowi masy upadłości (zob. orzeczenie SN z 28.10.1937, C.I. 179/37, OSP 1938, Nr 1, poz. 57, por. też P. Gregorczyk, w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze, t.I, Warszawa 2012, s.831/832, za: Kuglarz, Komentarz do wybranych przepisów Prawa upadłościowego /w:/ I. Heropolitańska, a. Drewicz-Tułodziecka, K. Hryćków-Mycka, P. Kuglarz, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece oraz przepisy wiązane. Komentarz, wyd. 3, C.H. Beck, Warszawa 2017r.).
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Przez skierowanie decyzji należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu – strony postępowania. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z mylnym przeświadczeniem o statucie strony. Organ nie mając wiedzy na temat toczącego się postępowania upadłościowego, ogłoszenia upadłości i wyznaczenia syndyka masy upadłości – firmy [...] S.A. – mylnie skierował decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na podmiot nie będący stroną (w sytuacji gdy przed ogłoszeniem upadłości i wyznaczeniem syndyka masy upadłości decyzję można było wydać na spółkę).
W literaturze podnosi się, że charakter prawny wierzytelności (cywilny, administracyjny) nie stanowi żadnej podstawy do wyłączenia jej ze strefy działania prawa upadłościowego, a co najwyżej decyduje o kolejności zaspokojenia tej wierzytelności z masy upadłego. Zatem należy przyjąć konstrukcję, że ogłoszenie upadłości w stosunku do strony powoduje swoiste "oderwanie" od sposobu dochodzenia i zaspokojenia wszystkich wierzytelności od ich genetycznej podstawy, bez względu na osobę uprawnionego wierzyciela. Podkreśla się, że po ogłoszeniu upadłości strony, to nie decyzja administracyjna, ale zgłoszenie wierzytelności gwarantuje realizację interesu społecznego wyrażającego się w stworzeniu warunków do spłaty daniny publicznej, charakter i zawartość zgłoszenia wierzytelności nie mają żądnych podstaw w regulacjach prawa publicznego. Natomiast przy zgłaszaniu wierzytelności publicznoprawnej nie ma potrzeby załączania stosownej decyzji jako dowodu istnienia wierzytelności, wystarczające jest przedstawienie dowodów co do istnienia przesłanek, które uzasadniałyby powzięcie decyzji (vide: Stanisław Gurgul, Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. 10, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016r.).
Mając powyższe na uwadze, że nie budzi wątpliwości, że decyzja SKO w [...] z dnia [...] czerwca 2016r. została wydana z kwalifikowanym naruszeniem przepisów postępowania określonym w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem stosownie do powołanego na wstępie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu odwoławczego będzie prawidłowe ustalenie strony postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło