VI SA/Wa 1666/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. o powołaniu E.N. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w L.. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. powołał E. N.na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w L.. Ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra z dnia [...] października 2009 r. W dniu [...] listopada 2009 r. Rada Izby Notarialnej [...], skarżąca w niniejszej sprawie, złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] października na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W uzasadnieniu wniosku odwołano się do okoliczności podniesionych w załączonym do wniosku piśmie P. z dnia [...] listopada 2009 r. Zdaniem skarżącej z pisma wynika, że E. N. wprowadziła w błąd ww. spółkę celem niekorzystnego rozporządzenia mieniem, bo nie uiściła na rzecz spółki [...] zł za nabycie lokalu mieszkalnego, do czego była zobowiązana na podstawie kupna-sprzedaży z dnia [...] października 2009 r. W odpowiedzi na pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2009 r. ww. Spółka wyjaśniła, że nie wystąpiła z powództwem przeciwko E. N. jak również nie złożyła zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Natomiast ww. notariusz w piśmie z [...] grudnia 2009 r. wskazała, że wywiązała się z zobowiązań wobec spółki zgodnie z umową z dnia [...] października 2009 r. i podała, że spółka zalega z zapłatą na jej rzecz kwoty [...] zł z tytułu nieterminowego wykonania umowy. Nadto podkreśliła, że zamierza wystąpić do sądu ze stosownym powództwem. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 61 § 4 kpa i art. 147 kpa wszczął na wniosek skarżącej postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z dnia [...] października 2009 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia ww. decyzji. Zdaniem organu zawarte we wniosku twierdzenia nie uprawdopodabniają istnienia podstaw wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 kpa, w szczególności przesłanki wznowienia zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nowe okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy muszą mieć bowiem bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody powinny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane organowi wydającemu decyzję ostateczna to rozstrzygnięcie byłoby odmienne. Analiza okoliczności wskazanych przez skarżącą wskazuje, zdaniem organu, iż nie dają one podstaw do przyjęcia odmiennej decyzji niż powołującej E. N. na stanowisko notariusza. Zawarła ona umowę cywilno-prawną z ww. spółką o nabycie lokalu mieszkalnego. Sposób wykonania bądź niewykonania tej umowy przez strony nie należy do materii ustawowej przepisów ustawy Prawo o notariacie lub kpa. Organem właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest sąd powszechny, a nie Minister Sprawiedliwości. Obie strony umowy mają zastrzeżenia co do sposobu jej wykonania. Treść ew. orzeczenia Sądu nie ma też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy E. N. spełnia wymogi formalne do powołania na stanowisko notariusza. W tym stanie rzeczy organ uznał, że brak jest podstaw do uchylenia ww. decyzji. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją skarżąca wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, iż skoro organ wznowił postępowanie administracyjne i nie skorzystał z trybu określonego w art. 149 § 3 kpa to należy przyjąć, iż uznał zasadność ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej. Organ pomimo wznowienia postępowania, nie przeprowadził ponownej weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego i zaniechał ustalenia i zbadania nowych, podniesionych we wniosku okoliczności faktycznych, które zdaniem skarżącej rzutują na kwestię spełnienia przez E. N.przesłanek powołania na notariusza. Konkretne zachowania osoby składającej wniosek o powołanie na notariusza naruszające określone standardy prawne lub moralne muszą być oceniane przez organ rozstrzygający sprawę z punktu widzenia przesłanek z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy. Rzutują bowiem na ocenę w kategoriach nieskazitelnego charakteru. Twierdzenia organu o braku znaczenia kwestii wykonania umowy sprzedaży dla oceny spełniania przez E. N. przesłanki powołania na notariusza, jaką jest nieskazitelny charakter są zatem nieuzasadnione. Zdaniem skarżącej doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 kpa, bo Minister Sprawiedliwości powinien podjąć działania zmierzające do dokonania ustaleń w zakresie rzeczywistego przebiegu zdarzeń wskazanych we wniosku i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, a tego w pełni nie uczynił. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 129 § 1 i 2 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 10, art. 11 pkt 1-3, 7, art. 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tj. 2008 r. Dz. U., Nr 189, poz. 1158) utrzymał ww. decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniesiono, że E. N. wykonując od 2000 r. zawód radcy prawnego spełnia wymagania określone w art. 11 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, zaś Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, która nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ustawy. Zdaniem organu nie można E. N. czynić zarzutu, że po zawarciu umowy cywilno-prawnej z ww. spółką o nabycie lokalu mieszkalnego weszła w spór z tym podmiotem co do sposobu wykonania tej umowy. Organ podtrzymał swoje stanowisko co do nieuprawdopodobnienia istnienia podstaw wznowienia postępowania z art. 145 § 1 kpa w tym w szczególności braku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie podzielił też zarzutu skarżącej dot. naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 kpa. W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 107 § 3 kpa, a nadto naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 kpa przez niewyłączenie z orzekania pracownika organu administracyjnego, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji oraz art. 149 § 2 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa i art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie przez zaniechanie podjęcia ustaleń faktycznych w kwestii kluczowej dla sprawy, jaką jest sposób wykonania lub niewykonania umowy o nabycie lokalu mieszkalnego zawartej z ww. spółką z E. N., w świetle art. 11 powołanej ustawy. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji. W uzasadnieniu skargi strona ponowiła argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy a nadto przedstawiła prawne rozważania na okoliczność zasadnego w jej ocenie zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa wobec podpisania obu decyzji przez tego samego pracownika organu działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Tak też wnosił pełnomocnik E. N. na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej przy tym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zw. p.p.s.a.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie nosi bowiem, zdaniem Sądu, znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Obie ww. decyzje zapadły w związku z wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję o powołaniu E. N. na stanowisko notariusza. Podnieść zatem należy, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest jednym z trzech trybów postępowania nadzwyczajnego regulowanym przepisami Działu II Rozdziału 12 kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy prawne wznowienia zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 145 § 1 kpa. Natomiast z art. 149 kpa wynika, iż wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia zaś odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Podkreślić jednak w związku z zarzutami skargi należy, iż wydanie decyzji odmawiającej wznowienia jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych bądź w sytuacji uchybienia terminu z art. 148 § 1 i § 2 lub art. 145a § 2 kpa i braku podstaw do jego przywrócenia. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych zachodzi wtedy, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży osoba nie będąca stroną w sprawie lub nie mająca zdolności prawnych a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych występuje w sytuacji, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której nie wydano decyzji, sprawa nie została ostatecznie zakończona, gdy żądanie jest oparte na podstawach określonych w art. 156 § 1 kpa. Gdy nie zachodzą warunki do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania organ jest art. 149 kpa zobligowany do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania tj. o wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Z powyższego wynika, iż decyzja o odmowie wznowienia nie może być wydana z powodu braku podstaw wznowienia postępowania. Przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia obejmuje badanie, czy zachodzą podstawy wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 kpa i następuje po wznowieniu postępowania (ww. postanowieniem) otwierającym postępowanie w tym zakresie. Jeżeli organ stwierdzi, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia to stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej i w takiej sytuacji nie rozstrzyga o istocie sprawy tj. nie rozpoznaje merytorycznie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Okoliczność, iż organ nie wydał decyzji o odmowie wznowienia postępowania tylko postępowanie wznowił nie oznacza wbrew przekonaniu skarżącej, iż uznał zasadność ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] stycznia 2010 r. otworzyło możliwość przeprowadzenia badania co do przyczyn wznowienia. Natomiast rozstrzygnięcie o istocie sprawy mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby organ stwierdził istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa tj. istnienie podstaw wznowienia postępowania. Z obu decyzji wynika jednak, iż organ uznał, iż w sprawie nie zachodzą podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 kpa w szczególności zaś podstawa z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, na której opiera się wniosek skarżącej o wznowienie postępowania i w konsekwencji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa uchylenia decyzji odmówił. Wyłączona była zatem możliwość rozstrzygania co do istoty sprawy w przedmiocie powołania E. N. na stanowisko notariusza. Zarzut skarżącej z tym wyłączeniem się wiążący jest zatem zarzutem niezasadnym tak, jak niezasadnymi są zarzuty dot. naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 kpa podstawą wznowienia jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dacie wydania decyzji lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca we wniosku powołuje się na twierdzenia wskazane przez ww. spółkę w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. dot. okoliczności zawarcia umowy cywilnoprawnej i zw. z jej zawarciem rozliczeń finansowych, z których zdaniem spółki E. N. się w całości nie wywiązała, bo nie zapłaciła należnej kwoty w całości. Organ na podstawie pisma spółki i również pisemnego stanowiska notariusza ustalił, a skarżąca tych ustaleń nie kwestionuje, że spółka nie wystąpiła ze stosownym powództwem i nie złożyła zawiadomienia o popełnieniu przez notariusza przestępstwa a zastrzeżenia do wykonania umowy ma nie tylko spółka ale również E. N.. Tym samym przyjąć należy, iż na tle ww. umowy doszło między stronami do sporu. Jednakże okoliczność, iż taki spór istnieje w świetle art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż przesłanka o którym w tym przepisie mowa zachodzi. Chodzi bowiem o nową okoliczność faktyczną istotną dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu przyjętym przez organ. Fakt bowiem, iż do takiego sporu doszło nie ma istotnego znaczenia dla oceny pod względem przesłanek warunkujących powołanie notariusza, o którym mowa w powołanej ustawie. Podnieść przy tym należy, iż tak, jak stwierdził organ i co w świetle obowiązującego prawa oczywiste organ nie jest właściwy do rozstrzygnięcia powyższego sporu. Nie może zatem czynić ustaleń faktycznych co do rzeczywistego, jak to określa strona, jego przebiegu i przyczyn ani też badać dokumentów dot. zawartej umowy. Niepodjęcie inicjatywy dowodowej w tym zakresie nie może być zatem odczytane jako naruszenie rygorów procedury administracyjnej. Skarżąca, która w zaniechaniu postępowania w tym zakresie dopatruje się wadliwości zaskarżonej decyzji nie wskazuje zresztą w sposób jednoznaczny, jakie czynności i ustalenia powinny być poczynione poprzestając na ogólnikowych stwierdzeniach. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż organ trafnie przyjął, iż brak jest podstaw wznowienia postępowania i w konsekwencji prawidłowo zastosował art. 151 § 1 pkt 1 kpa podejmując zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na względzie Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.