VI SA/Wa 167/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej D. S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca D. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jedynym źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza – sklep [...], który prowadzi od lipca 2008 r. Dochód z tej działalności, który – jak skarżąca podała - w skali miesiąca za rok 2009 został oszacowany wstępnie na 2.180 zł, wystarcza jedynie na pokrycie aktualnych wydatków związanych z prowadzeniem sklepu, tj. czynsz (244 zł), opłaty za energię elektryczną (170 zł), telefon (100 zł), zakup opału i towaru, koszt prowadzenia księgowości (400 zł miesięcznie) oraz ogrzewanie (1.500 – 2.000 zł kwartalnie). Wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż przez skarżącą napojów alkoholowych spowodowało znaczny spadek obrotów w sklepie, a w konsekwencji obniżenie jej dochodów. Ponadto skarżąca wskazała, iż lokal, w którym prowadzi działalność gospodarczą wymaga naprawy dachu. Zgodnie z umową, najem tego lokalu jest przewidziany do [...] lipca 2010 r., dlatego będzie musiała wynająć bądź wybudować nowy lokal. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją matką, która jest osobą chorą i w podeszłym wieku. Emerytura, jaką otrzymuje matka skarżącej (880 zł netto), jest w znacznej części przeznaczana za zakup leków. Jako jedyny składnik majątku skarżąca wymieniła dom o powierzchni ok. 100 m2. Podkreśliła, że ponosi wszystkie koszty utrzymania domu – opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i telefon – łącznie ok. 500 - 550 zł miesięcznie. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2009, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, 2) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą w roku bieżącym (w zależności o formy opodatkowania, np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów), 3) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego matki skarżącej, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanych świadczeń emerytalnych, 4) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą oraz jej matkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 5) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej [...] marca 2010 r. (odbiór korespondencji kwitowała osobiście skarżąca [...]). Dotychczas nie zostało ono wykonane. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W niniejszej sprawie skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała swojej sytuacji majątkowej. Wobec nieprzedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów, nie można ustalić, czy D. S. wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego przez skarżącą. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.