VI SA/Wa 1670/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.) w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 2 lutego 2007 r. wniesionego przez M. M., stwierdził uchybienie terminu do złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] października 2006 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 28 listopada 2005 r. patentu na wynalazek [...]. Od decyzji służył uprawnionemu zgodnie z art. 244 ust. 4 ustawy Prawo własności przemysłowej środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, o czym został pouczony. W wyniku postępowania reklamacyjnego organ ustalił, że przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 18 października 2006 r., tak więc termin do jej zaskarżenia upłynął w dniu 18 grudnia 2006 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 2 lutego 2007 r. został nadany w Urzędzie Pocztowym dnia 5 lutego 2007 r. Zgodnie z art. 134 k.p.a. warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie terminu do jego dokonania. Natomiast skutkiem uchybienia ustawowego terminu jest bezskuteczność odwołania. Uznając wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie ustawowego terminu, Urząd Patentowy RP stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. wniósł o uchylenie postanowienia Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2006 r. Przyznał, że wprawdzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wygaśnięcia patentu [...] z dnia 28 listopada 1997 r., [...] został złożony z opóźnieniem, jednakże przyczyna takiego stanu rzeczy leży wyłącznie po stronie Urzędu Patentowego, który od kilku lat nieprawidłowo adresuje przeznaczoną dla niego korespondencję. W każdym piśmie (przynajmniej od połowy 2004 r.) podawał wyraźnie adres zamieszkania [...] oraz adres korespondencyjny [...]. Tymczasem, decyzja stwierdzająca wygaśnięcie patentu [...] została błędnie zaadresowana na jego dawny adres miejsca zamieszkania [...]. Pismo zostało podjęte nie przez niego całkowicie odruchowo. Decyzję faktycznie otrzymał dopiero w pierwszych dniach lutego 2007 r. Bez zbędnej zwłoki, sporządził wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dokonując stosownych opłat. Skarżący zarzucił, że błędy czynione przez urzędników uniemożliwiły mu prawidłową reakcję na pisma z Urzędu Patentowego. Ujemne konsekwencje tych zdarzeń nie powinny dotykać wynalazcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W motywach swojego stanowiska wskazał, że w podaniu zgłoszeniowym przedmiotowego wynalazku w pozycji jako zgłaszający został wskazany M. M. [...]. Pełnomocnik zgłaszającego radca prawny K. K. zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami nie mógł reprezentować zgłaszającego i z tego względu wszelka korespondencja musiała być kierowana do zgłaszającego na jego adres wskazany w podaniu zgłoszeniowym tj. do [...]. Z tego względu decyzja z dnia [...] września 2003 r. o udzieleniu patentu na przedmiotowy wynalazek została przesłana do zgłaszającego na adres: [...]. W piśmie zgłaszającego z dnia 4 czerwca 2004 r. stanowiącym pytanie o termin doręczenia dokumentu potwierdzającego udzielenie patentu w lewym górnym rogu widnieje co prawda inny adres zgłaszającego [...] od wskazanego w podaniu zgłoszeniowym, lecz brak jest jakiejkolwiek informacji, że jest to nowy adres uprawnionego na który powinna być kierowana wszelka korespondencja Urzędu Patentowego. Brak informacji o nowym adresie do korespondencji skutkowało tym, że dokument patentowy został przesłany na adres zgłaszającego wskazany w podaniu zgłoszeniowym. Bez wyraźnego wskazania w tym zakresie nie może skutkować uznaniem zmiany adresu do korespondencji. Mogłoby bowiem dojść do sytuacji, kiedy organ przesłałby dokument patentowy na adres z pisma z dnia 4 czerwca 2004 r., a uprawniony podniósłby, że go nie otrzymał, a poza tym nie informował o nowym adresie do korespondencji. Również decyzja stwierdzająca wygaśnięcie przedmiotowego patentu została przesłana na adres zgłaszającego z podania zgłoszeniowego. W wyniku postępowania reklamacyjnego zostało ustalone, że ww. decyzja została doręczona osobie uprawnionej w dniu 18 października 2006 r. Wobec powyższego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od ww. decyzji złożony w dniu 5 lutego 2007 r. został złożony po terminie. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego w aktach sprawy nie znajduje się jakakolwiek korespondencja sprzed daty decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu wskazująca na nowy adres do doręczeń. Jednakże gdyby przyjąć, że adres [...] był nieaktualny to wówczas żadna przesyłka adresowana do M. M. nie powinna być pod nim doręczana. Jednak jak wykazało postępowanie reklamacyjne przesyłkę listową z decyzją stwierdzającą wygaśnięcie patentu odebrała osoba uprawniona. Skoro jednak osoba uprawniona do odbioru korespondencji adresowanej do uprawnionego wiedziała, że nie będzie miała możliwości przekazania przesyłki adresatowi nie powinna jej odbierać i kwitować jej odbioru. Wynik postępowania reklamacyjnego jest wiążący dla Urzędu Patentowego. Skoro zatem decyzja o wygaśnięciu patentu została doręczona osobie uprawnionej w dniu 18 października 2006 r., to należało przyjąć, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od niej złożony nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 5 lutego 2007 r. został złożony po terminie. Ponadto Urząd Patentowy stwierdził, że gdyby nowy adres do korespondencji był wskazany wcześniej w jakimkolwiek piśmie, to niewątpliwie kierowałby korespondencję na ten nowy adres. Zatem ocenił, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie patentu została doręczona na prawidłowy adres zgłaszającego, wskazany w podaniu zgłoszeniowymi osobie uprawnionej do odbioru korespondencji w dniu 18 października 2006 r. Nastąpiło doręczenie zastępcze prawnie skuteczne zgodnie z art. 43 k.p.a. i decyzja zawierała prawidłowe pouczenie co do terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżone postanowienie pod kątem powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga ma uzasadnione podstawy. Wbrew ustaleniom organu, z dokumentacji zgłoszeniowej wynika, że skarżący wyraźnie wskazał jako adres do odbioru korespondencji - adres osoby, która pierwotnie dokonała zgłoszenia jako pełnomocnik, radcy prawnego K. K. [...]. Urząd Patentowy nie miał co do tego wątpliwości, skoro na ten adres wysłane zostało postanowienie z [...] grudnia 1997 r., wykonane przez zgłaszającego w piśmie z dnia 20 stycznia 1998 r. W piśmie tym, złożonym do UP dnia 22 stycznia 1998 r. strona wprawdzie wskazuje swój adres [...], nie mniej jednak wyraźnie wskazuje, że K. K. [...] pozostaje jego pełnomocnikiem w zakresie doręczeń korespondencji. Decyzja z dnia [...] września 2003 r. wskazuje w swej treści faktyczny adres strony podany w zgłoszeniu, jednakże z akt nie wynika fakt doręczenia jej z urzędu. Z tego powodu, 10 miesięcy po jej wydaniu strona wysłała do organu pismo z dnia 4 czerwca 2004 r. - i należy zauważyć, że podała także dotychczasowy adres do korespondencji [...] - zwracając się o nadesłanie dokumentu stwierdzającego udzielenie patentu wobec tego, że nie doręczono jej nic oprócz wezwania do zapłaty (w aktach brak jest kopii takiego wezwania). Urząd Patentowy w odpowiedzi z dnia 7 lipca 2004 r. - mimo wskazania przez stronę tego samego adresu do korespondencji - przesłał dokument patentowy na adres wskazany w zgłoszeniu [...], czyli pomijając adres do korespondencji [...]. Ma rację Urząd Patentowy co do tego, że brak wyraźnego wskazania co do adresu nie może skutkować uznaniem zmiany adresu do korespondencji, ale wątpliwości co do tego powinny być wyjaśnione przez organ, poprzez pisemne zwrócenie się do strony o sprecyzowanie kwestii adresu do doręczania pism, jak i pouczenie jej o skutkach procesowych niepodania właściwego adresu. Brak takiego działania wywołuje skutek w postaci niemożności uznania korespondencji za doręczoną w przypadku jej niepodjęcia. Wbrew ustaleniom organu, w niniejszej sprawie strona od początku wskazywała inny adres do korespondencji, niż podany w zgłoszeniu. Mimo to organ z pominięciem adresu do korespondencji, przesłał decyzję stwierdzającą wygaśnięcie patentu na adres ze zgłoszenia [...]. Należy zauważyć, że zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dowodach uiszczeniach opłaty patentowej strona wskazuje nadal adres [...], przy czym we wniosku o ponowne rozpatrzenie wskazuje także nowy adres do korespondencji. Także wbrew twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę korespondencja strony sprzed decyzji stwierdzającej wygaśnięcie, wyraźnie wskazywała adres dla doręczeń jako adres pełnomocnika dla doręczeń [...]. Na marginesie należy wskazać, że pozostaje poza sporem, że pod adresem ze zgłoszenia [...] jakaś niezidentyfikowana osoba, nazwana przez Pocztę Polską "uprawnioną" odebrała decyzję dnia 18 października 2006 r. Jak wynika z twierdzeń strony zawartych w skardze doręczyła mu ją dopiero w pierwszych dniach lutego 2007 r. Na podstawie pisma Poczty Polskiej, które wpłynęło do organu dnia 22 czerwca 2007 r. w wyniku postępowania reklamacyjnego organ nie miał podstaw do uznania prawidłowego doręczenia stronie decyzji, z tego względu, że Poczta Polska nie wskazała tej osoby z imienia i nazwiska, nie podała, czy to dorosły domownik, sąsiad lub dozorca domu. To organ administracji stwierdza skuteczność doręczenia zastępczego, poprzez uznanie, że osoba odbierająca korespondencję strony postępowania należy do kręgu osób uprawnionych określonych w art. 43 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Innymi słowy, pismo reklamacyjne na które powołał się organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia było niepełne, nie wskazywało bowiem, kto de facto odebrał korespondencję przeznaczoną dla strony. Poza sporem pozostaje, że skarżący nie odbierał decyzji o wygaśnięciu patentu. Organ to potwierdził w odpowiedzi na skargę informując, że nastąpiło doręczenie zastępcze w trybie art. 43 k.p.a. Nawet zakładając hipotetycznie, że doręczenie nastąpiło pod prawidłowym adresem, to na podstawie powyższych okoliczności przyjęcie przez organ, że decyzja o wygaśnięciu patentu została doręczona osobie uprawnionej było co najmniej przedwczesne. To, że pod adresem wskazanym w zgłoszeniu ostatecznie ktoś korespondencję odbierał, nie musi oznaczać, że była to osoba uprawniona. Nawet jeśli takie ustalenia poczyniła Poczta Polska, to z treści jej pisma z 22 czerwca 2007 r. wynika, że są one gołosłowne. Podkreślić należy, że to nie urząd pocztowy uznaje korespondencję za skutecznie doręczoną, ale organ administracji, który ją przesyła i uznaje skuteczność doręczenia na podstawie zwrotnego dowodu doręczenia korespondencji i poczynionych na nim przez doręczyciela lub pocztę adnotacji. Z pisma Poczty Polskiej nie wynika ani komu doręczono przesyłkę, czy osoba ta podjęła się jej doręczenia. Ponadto istotne jest, czy był to domownik, czy sąsiad/dozorca. Jeśli bowiem był to sąsiad/dozorca, to dla skuteczności doręczenia zastępczego wymagane było, oprócz podjęcia się doręczenia, pozostawienie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Te okoliczności bada organ uznając skuteczność doręczenia zastępczego dokonanego do rąk konkretnie wskazanej przez pocztę osoby, czyli z imienia i nazwiska, skoro podejmuje się ona oddania adresatowi korespondencji. Innymi słowy dla uznania skutków doręczenia nie wystarczy organowi administracji arbitralny zapis w piśmie Poczty Polskiej, że odbiorcą przesyłki (przeznaczonej dla strony postępowania) jest osoba uprawniona, - zarówno bez jej identyfikacji, jak i dalszych informacji, o których mowa w art. 43 k.p.a. Reasumując, zapis widniejący na piśmie Poczty Polskiej złożonym dnia 22 czerwca 2007 r. w odpowiedzi na reklamację nie uprawniał do przyjęcia przez organ skuteczności doręczenia zastępczego, zatem został naruszony art. 43 k.p.a. Także okoliczność pominięcia wskazanego przez zgłaszającego adresu do korespondencji, nie wyjaśnienie, czy podany adres pełnomocnika dla doręczeń jest aktualny, czyni zasadnymi zarzuty skargi. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ustali rzeczywistą datę doręczenia jej decyzji o wygaśnięciu spornego prawa, mając na uwadze, że decyzja ta nie została prawidłowo doręczona na wskazany przez stronę adres do korespondencji. Dopiero ustalona data doręczenia tej decyzji stronie stanowi o jej wejściu do obrotu prawnego i otwiera stronie 2 miesięczny termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, naruszenie wskazanych przepisów procesowych w zakresie prawidłowości doręczenia ma istotny wpływ na wynik sprawy i należało orzec jak w wyroku na mocy art. 145 ust.1 pkt 1 c oraz art. 152 p.p.s.a.