VI SA/Wa 1672/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu. VI SA/Wa 1672/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiające wznowienie postępowania zakończonego decyzją ww. organu z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie podlegania J. P., skarżącego w niniejszej sprawie, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2009 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej- K. J. P. z siedzibą w Z. Decyzja została doręczona skarżącemu [...] stycznia 2010 r. Skarżący od powyższej decyzji nie wniósł odwołania. W dniu [...] stycznia 2012 r. wpłynęło do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismo skarżącego, w którym wniósł o uznanie jego deklaracji ZUS sporządzonych w 2011 r. oraz o umożliwienie rozliczenia się z zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z przedstawionym w nich stanem faktycznym. Skarżący podał, że został "w ubiegłym tygodniu" powiadomiony przez ZUS, że NFZ nie chce uznać sporządzonych przez niego deklaracji i domaga się obciążenia go kwotami składek na ubezpieczenie zdrowotne za pełny okres 10 lat, ponieważ nie odwołał się do ww. decyzji NFZ i ww. pismem odwołuje się od takiej interpretacji i wnosi o skorygowanie tego stanowiska i uznanie sporządzonych deklaracji ZUS jako wystarczających i zgodnych z decyzją NFZ. W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. organ zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie żądania tj. czy wnioskuje o zmianę ww. decyzji nr [...], czy też o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją oraz o jednoznaczne wskazanie przesłanki, na podstawie, której organ miałby wznowić postępowanie lub zmienić decyzję z jednoczesnym nadesłaniem dokumentów na poparcie żądania. Organ pouczył przy tym o treści art. 145 § 1 k.p.a. i art. 154 k.p.a. W odpowiedzi na pismo skarżący wyjaśnił, że wnioskuje o zmianę decyzji i o wznowienie postępowania. Za zmianą decyzji, zdaniem skarżącego przemawia interes społeczny i słuszny interes strony, a za wznowieniem postępowania przemawia fakt, że dowody na podstawie których ustalono, że przez cały okres zarejestrowania kancelarii faktycznie prowadził działalność gospodarczą okazały się fałszywe, a w 2011 r. i 2012 r. w wyniku wypełnienia wymaganych deklaracji ZUS wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane przedtem NFZ. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego w Z. odmówił wznowienia postępowania wskazując jako podstawę prawną art. 145 i art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027). Organ odwołując się do art. 8 pkt 1 lit. c z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ podniósł, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą lub osobami z nimi współpracującymi. Natomiast w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Ocena obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w tej sprawie wynika, zdaniem organu m.in. z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Sposób dokonania wpisu oraz zmian w ewidencji określają ustawy: prawo działalności gospodarczej, oraz o swobodzie działalności gospodarczej, a nadto skarżący podlegał przepisom ustawy o radcach prawnych. Prowadził on działalność w różnych formach – na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i na podstawie oświadczenia złożonego w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Z. Nie zmienił się więc jej charakter a jedynie przepisy określające sposób formalnej podstawy związanej z prowadzeniem działalności przez radcę prawnego. Nie ulega zatem, zdaniem organu, wątpliwości, że skarżący w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2009 r. prowadził przedmiotową działalność gospodarczą. W tym stanie rzeczy organ powołując się na art. 145 § 1 k.p.a. stwierdził, że na podstawie otrzymanych od skarżącego pism nie znalazł podstaw prawnych do wznowienia postępowania, bo nadesłane informacje nie stanowią nowych dowodów istotnych dla sprawy. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący wniósł o jej uchylenie i wydanie postanowienia wznawiającego postępowanie oraz o uchylenie decyzji nr [...] i uchylenie ww. decyzji w trybie art. 151 § 1 k.p.a. bądź o przywrócenie terminu wniesienia odwołania od tej decyzji i potraktowanie pism jako odwołania i uchylenie tej decyzji oraz o spowodowanie sprawdzenie w ZUS, czy nie zachodzą okoliczności wpływające na obowiązek opłacania składek zdrowotnych. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezes NFZ na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z 7 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnego finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 147, art. 148 § 1, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwołał się do art. 148 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. a także do wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/ Wa 1086/04, w którym jak podano, Sąd wskazał, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę, i do wyroku NSA z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 1038/979, w którym Sąd podkreślił, że strona musi udowodnić, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Organ podniósł przy tym, że informował skarżącego o możliwości składania wyjaśnień, dostarczeniu dokumentów, które mogłyby mieć znaczenie przy ustaleniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący został prawidłowo poinformowany o prawie wniesienia odwołania. Zwrócił się pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., [...] lutego 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy ale, nie przedstawił żadnych nowych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Organ uznał zatem, iż brak jest podstaw prawnych do uchylenia postanowienia z [...] kwietnia 2012 r. stwierdzając, iż podziela stanowisko organu I instancji. W skardze na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, uchylenie postanowienia nr [...] oraz decyzji nr [...] na podstawie art. 154 i 155 k.p.a., a także uznanie, że faktycznie prowadził działalność gospodarczą w formie kancelarii radcy prawnego w okresach nie przekraczających jednego miesiąca w ciągu roku w okresie objętym ubezpieczeniem zdrowotnym bądź o przywrócenie terminu wniesienia odwołania od decyzji nr [...] i potraktowanie pism jako odwołania od tej decyzji i jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu ta kontrola sprawowana jest, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, nie zaś, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia wg kryterium słuszności, czy zgodności z zasadami współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zw. p.p.s.a.- Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W związku z zawartymi w skardze żądaniami w pierwszej kolejności podnieść należy, iż skarga została złożona przez skarżącego na postanowienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie nr [...] r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., którym to aktom skarżący przypisuje wadliwość, która w jego ocenie winna skutkować ich uchyleniem. W świetle przypisanych sądowi administracyjnemu uprawnień w tym określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a. brak jest zatem podstaw aby w ramach rozpoznania sprawy objętej skargą poddać kontroli decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., o której uchylenie skarżący dodatkowo wniósł czy też rozstrzygnąć w przedmiocie przekroczenia terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnić przy tym należy, że termin do wniesienia odwołania (również od ww. decyzji) jest wprawdzie terminem przywracalnym na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. jednakże o przywrócenie terminu orzeka organ właściwy do rozpatrzenia odwołania a nie Sąd. W tym stanie rzeczy Sąd poddał kontroli zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ i postanowienie z [...] kwietnia 2012 r. z uwzględnieniem kryteriów określonych w powołanym przepisie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 134 § 1 p.p.s.a., uznając iż skarga zasługuje na uwzględnienie z innych jednak niż wskazano w skardze przyczyn. Postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. zostało wydane przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ po rozpoznaniu wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu nr [...]. Podnieść zatem, należy, iż postanowienie w sprawie wznowienia postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym podlegającym szczególnej regulacji określonej w art. 145-153 k.p.a. Stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia i dopiero jego podjęcie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po przeprowadzeniu postępowania określonego w § 2 powołanego przepisu organ stosownie do art. 151 § 1 k.p.a. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 148 § 1 (lub art. 145 a) albo uchyla dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie powołanych przepisów i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania skutkuje obowiązkiem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania z wyjątkiem sytuacji uzasadniającej odmowę wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Odmowa wznowienia następuje jednak tylko wówczas gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne i gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. (i art. 145 a § 2 k.p.a.). Niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych zachodzi w przypadku, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, gdy sprawa nie jest zakończona decyzją ostateczną, gdy żądanie opiera się na art. 156 § 1 k.p.a., zaś z przyczyn podmiotowych w przypadku, gdy żądanie wznowienia składa osoba nie będąca stroną w sprawie, nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Z art. 149 § 2 k.p.a. wynika, iż nie może stanowić podstawy do odmowy wznowienia stwierdzenie organu, iż nie zachodzą określone w art. 145 § 1 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania. Organ I instancji chociaż powołał się na art. 149 § 3 k.p.a. to w istocie jednak wdał się w ocenę wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.(ten też przepis został wskazany w podstawie prawnej postanowienia) stwierdzając, iż nadesłane przez skarżącego informacje nie stanowią istotnych dowodów dla sprawy, zaś organ II instancji bezkrytycznie stanowisko organu przedstawione w ww. postanowieniu podzielił uznając, iż skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją. Podnieść przy tym należy, iż w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia wskazano art. 145§ 1 pkt 5, art. 147, art. 148 § 1, jak i art. 149 § 1 k.p.a. stanowiący, iż wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, w sytuacji, gdy do wznowienia postępowania nie doszło. Z powyższego wynika, iż w istocie organ nie miał pewności co do procedury wiążącej go w tej sprawie. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwrócono uwagę na konieczność zachowania miesięcznego terminu o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. jednakże w tym zakresie nie poczyniono żadnych ustaleń. W istocie uzasadnienie sprowadza się do lakonicznego stwierdzenia, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania i podzieleniu stanowiska organu I instancji, które to stanowisko w świetle powołanych przepisów nie może być traktowane jako uzasadniające odmowę wznowienia postępowania. Ocena, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia może zapaść po wznowieniu postępowania. Ponownie zatem organ rozpozna wniosek skarżącego o wznowienie postępowania uwzględniając powołane wyżej przepisy k.p.a. regulujące instytucję wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit c orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zaś w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a.