VI SA/Wa 1687/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...] oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Urząd Patentowy RP uznał za zasadny sprzeciw wniesiony przez B. O. prowadzącą A. w R., wobec decyzji o udzieleniu A. z Sp. z o.o. z siedzibą w C. prawa ochronnego na znak towarowy "1999" nr [...] i unieważnił to prawo w części dotyczącej następujących towarów w klasie 16: czasopisma zawierające szarady, czasopisma szaradziarskie i krzyżówki oraz zasądził na rzecz wnoszącej sprzeciw koszty postępowania w sprawie. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. udzielono na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. prawo ochronne na znak towarowy "1999" o numerze [...] dla oznaczania towarów w klasie 16, w tym czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła do Urzędu Patentowego RP B. O. (zwana dalej uczestnikiem postępowania) w części dotyczącej czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek ze względu na niespełnienie ustawowych przesłanek wymaganych do rejestracji znaku "1999" dla wskazanych w sprzeciwie towarów. Zdaniem uczestnika postępowania, prawo ochronne w odniesieniu do krzyżówek zostało udzielone z naruszeniem art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm., cytowana dalej jako u.z.t.), bowiem krzyżówka nie jest ani towarem, ani usługą, lecz jest zadaniem myślowym. Poza tym naruszony został art. 7 uzt, gdyż sporny znak towarowy nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej. Liczba "1999" przekazuje informację o zawartości towaru i wskazuje na jedną z cech czasopism i czasopism szaradziarskich, tj. na liczbę zadań krzyżówkowych w danym egzemplarzu czasopism. Tym samym sporny znak towarowy ma jedynie charakter informacyjny. Jednocześnie w dacie zgłoszenia do ochrony znaku towarowego "1999", liczby były rozpowszechniane w obrocie gospodarczym przez wielu niezależnych wydawców, jako oznaczenia czasopism. Strona skarżąca nie uznała sprzeciwu. Wskazała, że krzyżówki są towarem. Znak posiada elementy graficzne i jest znakiem fantazyjnym. Zmiana 105 decyzji odnośnie znaków towarowych zawierających same liczby skrajnie narusza zaufanie do organów państwa. Przedmiotowy znak towarowy był kolejnym znakiem w serii znaków z wyróżniającym elementem w postaci liczby. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "1999" [...] w części dotyczącej czasopism zawierających szarady oraz czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Organ wskazał, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 7 u.z.t. przy rejestracji znaku towarowego "1999" [...] w zakresie krzyżówek, czasopism zwierających szarady i czasopism szaradziarskich. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.z.t. jako znak towarowy może być zarejestrowany tylko znak, który ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, zaś zgodnie z art. 7 ust. 2 u.z.t. nie mają znamion odróżniających znaki towarowe, które informują jedynie o właściwości, jakości, liczbie, ilości, masie, przeznaczeniu, składzie, sposobie, czasie lub miejscu wytworzenia, funkcji lub przydatności towaru. Ocena zdolności odróżniającej znaku towarowego powinna być dokonana z punktu widzenia uczestników obrotu gospodarczego przy uwzględnieniu towarów (usług), dla których znak jest przeznaczony. Znak towarowy "1999" pisany czcionką o czerwonej obwolucie, rozpatrywany jako całość, pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do krzyżówek, czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich, bowiem oznaczenie to będzie postrzegane przez właściwy krąg odbiorców jako wskazówka, że w danym periodyku znajduje się ilość szarad (krzyżówek) wskazana przez tę liczbę. Takie postrzeganie liczby "1999" przez odbiorców wynika z faktu, że na rynku prasowym istnieje praktyka wydawania szarad w formie zbiorowej. Odbiorcy czasopism potraktują liczbę "1999" jako określenie ilości zawartych w nich krzyżówek i szarad. W tej sytuacji znak towarowy "1999" nie nadaje się do odróżniania krzyżówek oraz czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich. Organ uznał jednak, iż powyższej argumentacji nie można odnieść do wszystkich czasopism. Uczestnik postępowania nie udowodnił, że sporny znak towarowy nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej, także w odniesieniu do czasopism o innej tematyce i zawartości. Forma graficzna spornego znaku towarowego – liczba 1999, nie wykazuje - zdaniem Urzędu Patentowego RP - żadnej cechy, w szczególności w zakresie fantazyjności lub sposobu w jaki zostały połączone cyfry tworzące liczbę 1999, która przykuwałaby uwagę właściwego kręgu odbiorców i mogła "zatrzeć" znaczenie elementu słownego oraz nadać znakowi, postrzeganemu jako całość, charakter odróżniający. W ogólnym wrażeniu wywołanym przez sporny znak dominuje liczba 1999, zaś skromna grafika nie nadaje fantazyjnego charakteru całości oznaczenia, lecz sprzyja jedynie uwydatnieniu liczby i powoduje łatwiejszą jej czytelność. Za niezasadny Urząd Patentowy RP uznał zarzut naruszenia art. 4 u.z.t. Krzyżówka mieści się bowiem w definicji towaru przyjętej w prawie wspólnotowym, zgodnie z którą towarem jest każdy produkt posiadający wartość pieniężną, który jako taki może być przedmiotem transakcji handlowych. W obrocie gospodarczym działają firmy układające i sprzedające gotowe krzyżówki innym firmom, takie jak choćby strona skarżąca. Słowo krzyżówka jest powszechnie używane w języku potocznym jako oznaczenie czasopisma szaradziarskiego mogącego zawierać nie tylko zadania diagramowe (krzyżówki) ale także inne zagadki (np. szarady), a także jest podawane na stronach internetowych różnych kolporterów jako określenie kategorii towarów - czasopism szaradziarskich. W ocenie organu, naruszenie przepisów art. 7 u.z.t. jest samodzielną podstawą wystarczającą do unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy (Zob. Wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 92/05). Niezasadne jest także twierdzenie skarżącego, w świetle którego unieważnienie praw z rejestracji około 105 znaków towarowych naruszałoby zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Należy bowiem zauważyć, że postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, które toczy się z udziałem dwóch stron jest odmiennym postępowaniem od postępowania administracyjnego toczącego się z udziałem tylko jednej strony (zgłaszającego). W postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego nie jest związany decyzją Urzędu Patentowego RP działającego w trybie zgłoszeniowym o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do negacji ustawowego trybu postępowania spornego toczącego się z udziałem dwóch stron w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego w związku z zarzutem niespełnienia ustawowych warunków wymaganych do udzielenia ochrony na znak towarowy. Nie sposób zresztą przyjąć aby osoba, która nie była stroną postępowania zgłoszeniowego toczącego się przed Urzędem Patentowym RP (gdzie przesądzono o zdolności rejestrowej kwestionowanego przez nią znaku towarowego) miałaby być raz na zawsze pozbawiona możliwości skutecznego domagania się unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, a to w następstwie związania Urzędu Patentowego działającego w trybie spornym decyzją Urzędu Patentowego RP wydaną w postępowaniu zgłoszeniowym. Następnie strona skarżąca złożyła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7, 8, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, art. 255 ust. 4 p.w.p. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy w granicach wniosku, a także przepisów prawa materialnego – art. 7 u.z.t. poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie oraz art. 100 kpc poprzez jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, skarżący uznał, że organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych, w konsekwencji czego niezasadnie przyjął, że sporny znak towarowy nie posiada dostatecznych znamion odróżniających oraz, że znak "1999", zamieszczony jako tytuł czasopism, niesie jednoznaczny i wyraźny przekaz, wskazujący na liczbę zawartych w nim krzyżówek i innych szarad. Nawet, gdyby organ uznał, że kombinacja cyfr ma znaczenie opisowe co do części towarów, to nawet skromna grafika jest wystarczająca dla nadania mu zdolności odróżniającej. Skarżący porównał przedmiotowy znak do innych znaków i w oparciu o nie wskazał, że ma on wystarczającą zdolność odróżniającą. W ocenie skarżącego, błędne są ustalenia o opisowym charakterze znaku "1999", brak jest bowiem konkretnego i bezpośredniego związku między oznaczeniem a towarami dla których jest ono przeznaczone. Poza tym organ błędnie ustalił, że na rynku czasopism szaradziarskich istnieje praktyka oznaczania tych czasopism znakiem "1999". Praktyka oznaczania czasopism cyframi odnosi się do zupełnie innych cyfr. Jak podkreślono w skardze, organ na te okoliczność nie zgromadził żadnych dowodów. Podobnie organ błędnie również uznał w swojej decyzji, iż ilość krzyżówek czy szarad w takiej publikacji stanowi kryterium decydujące o ich zakupie przez odbiorców. W opinii skarżącego, kryteria decydujące o wyborze danego czasopisma są zupełnie inne niż te przyjęte przez organ. Należy tu wymienić przede wszystkim jakość poszczególnych publikacji, ciekawa, przyciągająca uwagę forma graficzna danego czasopisma oraz charakterystyczny tytuł, z którym kupujący łączą dobre skojarzenia. Ponadto skarżący wskazał, że organ w zaskarżonej decyzji naruszył art. 107 § 3 kpa, bowiem w pełni nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia między innymi w zakresie przyczyn odmowy mocy dowodowej materiałom przedłożonym na wykazanie istnienia serii znaków towarowych. Organ stwierdził jedynie, że w jego ocenie "brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, aby sporny znak towarowy wraz z ww. znakami używanymi przez uprawnioną stanowił serię znaków." (str. 8 decyzji). Tymczasem potwierdzeniem istnienia serii znaków towarowych skarżącego było przedstawione w toku postępowania orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący wskazał również na stwierdzenie zawarte w decyzji, gdzie zapisano, iż "w świetle utrwalonego orzecznictwa wspólnotowego z "serią" lub "rodziną" znaków towarowych mamy bowiem do czynienia, gdy zawierają one ten sam element odróżniający. Skarżący podkreślił, że organ winien rozstrzygnąć sprawę w granicach wniosku. Tymczasem Urząd niezgodnie z wnioskiem wyodrębnił z kategorii czasopism kategorię czasopism zawierających szarady, do czego nie był uprawniony. Odnośnie naruszenia art. 8 kpa skarżący wskazał, że w przeciągu kilku lat organ udzielił jemu prawa ochronnego na znaki towarowe złożone z samych cyfr oraz na znaki złożone z cyfr połączonych z innymi wyrazami. Podjęte przez organ działania zmierzające do unieważnienia wcześniej przyznanych uprawnień stanowi działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa. Organ nietrafnie zasądził na rzecz wnioskodawczyni zwrot kosztów mimo, iż powinien zgodnie z art. 100 k.p.c. znieść koszty między stronami lub stosunkowo je rozdzielić. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zasadności skargi A. Sp. z o.o. z C. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga A. Sp. z o.o. z C. nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja zapadła po przeprowadzeniu postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "1999" nr [...], wszczętego na skutek sprzeciwu uznanego przez uprawnionego z prawa ochronnego na sporny znak towarowy za bezzasadny (art. 246 i 247 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. nr 119 poz. 1117 z późn. zm., zwanej p.w.p.). W myśl art. 315 ust. 3 p.w.p. przesłanki do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ustala się według przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia znaku towarowego do ochrony. Przedmiotowy znak towarowy został zgłoszony do ochrony pod rządami uzt a zatem przepisy tej ustawy mają zastosowanie w rozpatrywanej sprawie w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego. Rozpatrywana skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010 r. zawiera dwojakiego rodzaju zarzuty: naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., art. 255 ust. 4 p.w.p., art. 100 k.p.a., a także prawa materialnego tj. art. 7 uzt poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Strona skarżąca wskazując naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. zmierzała do wykazania, że organ nie wyjaśnił należycie sprawy bowiem poczynił błędne ustalenia faktyczne oraz wydane rozstrzygnięcie w sprawie błędnie uzasadnił. Sąd nie podzielił zasadności tych zarzutów. Organ prawidłowo bowiem przyjął, iż słowno-graficzny znak towarowy "1999" [...] nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego w zakresie czasopism zawierających szarady, czasopism szaradziarskich i krzyżówek z uwagi na to, że posiada charakter informacyjny tj. wskazuje na ilość łamigłówek w ww. publikacjach. Grafika tego znaku jest na tyle uboga, że nie przyciąga uwagi odbiorców i nie przeważa nad elementem słownym. Z pewnością odbiorca w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego przy tak zminimalizowanej grafice oznaczenie "1999" będzie traktował jako wskazówkę co do ilości krzyżówek czy narad w danej publikacji. Zatem zasadne jest twierdzenie o istnieniu bezpośredniego i konkretnego związku pomiędzy znakiem a oznaczanymi towarami. Nietrafny jest kolejny zarzut skarżącej spółki, że w zaskarżonej decyzji organ przyjął, że liczba 1999 była powszechnie używana jako oznaczenie czasopism szaradziarskich. Urząd Patentowy RP bowiem podniósł, że na rynku publikacji szaradziarskich istniała praktyka wydawania krzyżówek czy też szarad w formie zbiorowej, a w związku z tym posługiwania się różnymi liczbami w odniesieniu do tych czasopism wskazywało na ilość znajdujących się tam krzyżówek, szarad itd. O atrakcyjności danej publikacji decydują różne czynniki np. jakość wydania, szata graficzna. Niemniej jednak nie da się wykluczyć, iż dla nabywcy czasopism z krzyżówkami i szaradami oznaczenie wskazujące na ilość łamigłówek będzie czynnikiem współdecydującym o ich zakupie. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, jaki stan faktyczny organ wziął pod uwagę, jaką zastosował podstawę prawną. W szczególności Urząd Patentowy RP wyjaśnił, z jakich powodów nie uwzględnił twierdzeń skarżącej spółki w kwestii serii znaków. Argumentował to tym, że liczba "1999" nie stanowi elementu żadnego ze znaków powoływanych przez spółkę oraz że w świetle orzecznictwa wspólnotowego z serią znaków mamy do czynienia, gdy zawierają one ten sam element odróżniający. Sąd podzielił stanowisko organu w powyższym względzie. Zarówno używane przez skarżącą różne liczby, jak i ich minimalistyczna grafika nie uzasadniają ich kwalifikacji jako serii znaków towarowych czasopism szaradziarskich. Błędnie również skarżąca spółka przyjmuje, że organ naruszył art. 255 ust. 4 p.w.p. z uwagi na to, że nie rozstrzygnął sprawy w granicach wniosku. Uczestnik postępowania domagał się unieważnienia znaku co do oznaczania czasopism, a zatem wyodrębnione przez organ z tej grupy czasopisma zawierające szarady mieszczą się w granicach wniosku składającej sprzeciw. Wprawdzie organ, mimo ustosunkowania się w uzasadnieniu skargi, nie zawarł w rozstrzygnięciu, że w pozostałej części sprzeciw oddala, ale uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Poza tym strona nie skorzystała z trybu przewidzianego w art. 111 § 1 k.p.a. Według oceny Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Do unieważnienia spornego znaku towarowego doszło w następstwie odrębnego postępowania o unieważnienie znaku towarowego, wszczętego na skutek złożenia sprzeciwu wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na powyższy znak. Udzielenie prawa ochronnego oraz jego unieważnienie odbyło się w różnych trybach i przy udziale różnych przedmiotów. Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie organ dopuścił się uchybień natury procesowej czy materialnoprawnej, a zatem Urząd Patentowy RP działał zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Reasumując Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy zaś wydane rozstrzygnięcie należycie uzasadnił. Do poczynionych ustaleń Urząd Patentowy RP zastosował właściwe przepisy prawa materialnego uznając, że w świetle art. 7 uzt znak "1999" nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej, jak również nie nabył jej poprzez dotychczasowe używanie z uwagi na powszechną praktykę różnych przedmiotów na rynku odnośnie oznaczenia różnymi liczbami czasopism zawierających szarady i krzyżówki. Stanowisko organu jest zbieżne z orzecznictwem wspólnotowym. Sądowi z Urzędu wiadome jest, że Urząd w Alicante odmówił rejestracji dla czasopism (w tym krzyżówkowych) szereg innych znaków skarżącej spółki, obejmujących liczby, natomiast Urząd Patentowy RP unieważnił kilkadziesiąt praw ochronnych obejmujących liczby, co znalazło potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z tych wszystkich względów wobec tego, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.