VI SA/Wa 1687/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi O. T. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny na rzeczoznawcę majątkowego oddala skargę w całości VI SA/Wa 1687/15 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury i Rozwoju, (obecnie: Ministra Infrastruktury i Budownictwa), dalej: MIR, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] orzekającego o uznaniu za nieusprawiedliwiony brak odpowiedzi na wezwanie Wojewody z dnia [...] września 2014 r. oraz o ukaraniu biegłego rzeczoznawcy majątkowego Pani O. T. (dalej: skarżąca) karą grzywny w wysokości 50,00 zł, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w oparciu o następujące ustalenia: Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Wojewoda [...] powołał Skarżącą będącą biegłym rzeczoznawcą majątkowym do sporządzenia, w formie operatu szacunkowego, opinii o wartości nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 0.0078 ha położonej w obrębie [...], w gminie Z., objętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na wskazanym odcinku wraz z infrastrukturą. Działając jako biegły [...] lipca 2013 r. skarżąca sporządziła operat szacunkowy dotyczący wartości przedmiotowej nieruchomości, który wpłynął do Wojewody [...] w dniu [...] lipca 2013 r. Pismem z dnia [...] września 2014r., Wojewoda [...] wezwał Skarżącą do udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, czy w oparciu o przepis art. 156 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518), w skrócie: u.g.n., możliwe jest potwierdzenie aktualności sporządzonego w przedmiotowej sprawie operatu szacunkowego, a w przypadku braku takiej możliwości do sporządzenia nowej opinii. W wezwaniu organ pouczył skarżącą, że niezajęcie stanowiska w ciągu 14 dni od dnia jego otrzymania skutkować będzie nałożeniem kary grzywny, o której mowa w art. 88 § 1 k.p.a. Pismo zostało doręczone skarżącej w dniu [...] października 2014 r. W tych okolicznościach Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. na podstawie art. 88 § 1 k.p.a. uznał brak odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] września 2014 r. za nieusprawiedliwiony i ukarał biegłego rzeczoznawcę majątkowego O. T. karą grzywny w wysokości 50,00 zł. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła O. T. zrzucając, że przy jego wydaniu organ dopuścił się naruszenia art. 88 § 1 k.p.a. oraz art. 176 u.g.n. w zw. z art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 24 § 3 k.p.a. Ponadto skarżąca wskazała, że nakładając grzywnę organ pominął okoliczność, iż skarżąca wystąpiła o wyłączenie jej ze sprawy jako biegłej ze względu na istniejące wątpliwości co do jej bezstronności. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Zaznaczył, że w myśl art. 88 § 1 k.p.a. kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 50 k.p.a.), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Natomiast zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Stosownie do treści art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518) ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Minister podkreślił, że w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o powołaniu biegłego rzeczoznawcę majątkowego O. T. do sporządzenia w formie operatu szacunkowego opinii o wartości nieruchomości stanowiło podstawę dopuszczenia dowodu z opinii ww. biegłego rzeczoznawcy majątkowego i jednocześnie wyznaczało zakres przedmiotowy dowodu z opinii biegłego. Wskazał, że organ administracji publicznej nie jest związany opinią biegłego. Organ ocenia sporządzoną opinię zgodnie z zasadami wiedzy. Konsekwencją tego może być konieczność uzupełnienia przez biegłego sporządzonej opinii, złożenie wyjaśnień w odpowiednim zakresie, a nawet sporządzenie nowej opinii. Tym samym rola biegłego nie kończy się z chwilą złożenia opinii w danej sprawie, ale trwa aż do czasu zweryfikowania tego dowodu przez organ administracyjny i przyjęcia go jako prawidłowy dowód w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda [...] wezwał rzeczoznawcę majątkowego O. T. do zajęcia stanowiska w charakterze biegłego, czy możliwe jest potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2013 r., ewentualnie do sporządzenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, nowej opinii w formie operatu szacunkowego. Organ zwrócił uwagę, że na podstawie art. 84 § 2 k.p.a., który odsyła w zakresie regulacji sytuacji prawnej biegłego do przepisów dotyczących świadków, należy przyjąć, że biegły nie może odmówić wydania opinii, a wykonanie tego obowiązku jest zagwarantowane sankcją (art. 88 § 1 k.p.a.). Od wykonania tego obowiązku biegły może być zwolniony przez organ administracji publicznej tylko w przypadku zaistnienia przyczyn, które uprawniają świadków do odmowy zeznań lub odmowy odpowiedzi na pytania (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 358). Wyjaśnił, że orzeczenie o zastosowaniu kary grzywny uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących warunków: po pierwsze biegły bezzasadnie odmówił wydania opinii, po drugie prawidłowe było wezwanie przez organ przeprowadzający dowód. Warunkiem wymierzenia kary grzywny jest także pouczenie w wezwaniu o skutkach niezastosowania się do wezwania, w tym skutkach określonych w art. 88 k.p.a. Minister stwierdził, że z analizy akt wynika, że organ wojewódzki prawidłowo w piśmie z dnia [...] wrzesnia 2014 r. pouczył biegłą o treści art. 88 k.p.a. i skutkach niezastosowania się do wezwania. Mimo tego rzeczoznawca majątkowy O. T., powołana postanowieniem w charakterze biegłego przez organ wojewódzki, nie zastosowała się do jego wezwań w zakresie uzupełnienia opinii. W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] prawidłowo ukarał biegłą rzeczoznawcę majątkowego karą grzywny w wysokości 50 zł. W skardze na opisane wyżej postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju O. T. zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego, jakoby wyjaśnienia biegłego były niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji uznanie, że grzywna została zasadnie orzeczona; 2) rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. oraz art. 176 u.g.n. przez błędne przyjęcie, że postępowanie, w którym bierze udział skarżąca nie było źródłem wszczętego przeciw niej postępowania dyscyplinarnego; b) art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. oraz art. 176 u.g.n. przez błędne przyjęcie, że nie zostało uprawdopodobnione, iż istnieją okoliczności wzbudzające wątpliwości co do bezstronności skarżącej; c) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez brak poczynienia niezbędnych ustaleń w przedmiocie zbadania przesłanek wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego, a także błędnego ustalenia stanu faktycznego, jakoby operat szacunkowy został sporządzony w dniu [...] lipca 2013 r. Uzasadniając przyjęte stanowisko skarżąca podniosła, że MIR poczynił błędne ustalenie faktyczne w zakresie daty sporządzenia operatu szacunkowego. Ponadto w jej ocenie Wojewoda [...] nie dokonał definitywnego ustalenia stanu prawnego wszystkich nieruchomości będących przedmiotem operatów szacunkowych, zatem potwierdzanie ich aktualności na ówczesnym etapie postępowania było niecelowe. Z tego względu udział skarżącej w czynności nie był niezbędny. Zdaniem skarżącej organ nie był również uprawniony do wezwania jej pod rygorem art. 88 § 1 k.p.a. Skarżąca podniosła ponadto, że od początku postępowania wskazywała na okoliczności uzasadniające jej wyłączenie, o których mowa w art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 24 § 3 k.p.a. MIR nie odniósł się jednak w postanowieniu do zarzutu naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. oraz art. 176 u.g.n. W ocenie Skarżącej znajdowała się ona w okolicznościach uzasadniających jej wyłączenie z postępowania, toczyły się przeciwko niej postępowania przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej przy Ministrze Infrastruktury i Rozwoju, w tym sygn. [...]. W ocenie skarżącej wykonanie żądania organu stanowiło potencjalne złamanie prawa oraz mogło narazić ją na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wskazał, że podniesione przez skarżącą zarzuty nie stanowią nowych okoliczności w sprawie i nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1224 j.t.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy przedstawionych Sądowi prowadzi do stwierdzenia, że ustalenia poczynione przez organy obu instancji są prawidłowe, jak również nie można im zarzucić naruszenia wskazanych w skardze przepisów. Bezsporne jest, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Wojewoda [...] zlecił biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu O. T. sporządzenie w formie operatu szacunkowego opinii o wartości nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 0.0078 ha położonej w obrębie [...], w gminie Z., objętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na wskazanym odcinku wraz z infrastrukturą. W dniu [...] marca 2013 r. O. T. sporządziła operat szacunkowy dotyczący wartości wymienionej nieruchomości, w dniu [...] lipca 2013 r. operat został sprostowany z powodu błędu edytorskiego i tą datę przyjmują organy jako datę sporządzenia operatu. Pismem z [...] września 2014 r. Wojewoda [...] wezwał rzeczoznawcę majątkowego O. T. do zajęcia stanowiska w charakterze biegłego, czy możliwe jest potwierdzenie aktualności sporządzonego operatu szacunkowego , ewentualnie do sporządzenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, nowej opinii w formie operatu szacunkowego. Wezwanie, o którym mowa, zostało stronie skarżącej skutecznie doręczone i zawierało pouczenie biegłej o treści art. 80 k.p.a. Biegła nie zastosowała się do wezwania organu I instancji do uzupełnienia opinii w określonym zakresie. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniały zastosowanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie art. 88 § 1 k.p.a. Za nieuprawniony należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. Odnosząc się z kolei do kwestii wyłączenia biegłej zarówno na podstawie art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. jak i art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. oraz art. 176 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015 r. poz. 1774 tj.) wskazać należy, że wniosek skarżącej z dnia [...] września 2014 r. o wyłączenie z udziału w charakterze biegłego we wszystkich niezakończonych postępowaniach w ramach wiążącej z Wojewodą [...] umowy,, ze względu na konflikt co do wypłaty wynagrodzenia w sprawach o sygn. [...] i [...] został przez Wojewodę [...] rozpoznany postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., którym organ odmówił wyłączenia biegłej O. T., nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia (odpis postanowienia w znanych Sądowi z urzędu aktach o sygn.VI SA/Wa 2337/15). Również na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca pozostawała w konflikcie z organem I instancji w przedmiocie należnego wynagrodzenia za sporządzenie operatu szacunkowego. Sąd zauważa, że spory o zapłatę wynagrodzenia za sporządzone przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego operaty, pozostają bez wpływu na ocenę operatu szacującego wartość rynkową nieruchomości , jako dowodu w sprawie dokonywaną przez organ. Artykuł 176 u.g.n. konkretyzuje obowiązek kierowania się zasadą bezstronności przy dokonywaniu przez rzeczoznawcę określania wartości nieruchomości. Ustawodawca nakazuje zastosować w odniesieniu do udziału rzeczoznawcy w szacowaniu nieruchomości te same przesłanki wyłączenia, które stanowią podstawę wyłączenia pracownika organu administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że pomimo, że w powołanym wyżej przepisie nie wskazano, że chodzi o odpowiednie zastosowanie art. 24 k.p.a., odniesienie się do wymienionych tam przesłanek wymaga dostosowania tych przesłanek do okoliczności związanych ze sporządzaniem operatu szacunkowego. Zamiast zatem wyłączenia pracownika od udziału w sprawie rzeczoznawca majątkowy jest wyłączony od udziału w szacowaniu nieruchomości. Jak wskazał organ I instancji oraz sama skarżąca nieporozumienia dotyczą zapłaty za wykonane operaty, a nie określenia wartości nieruchomości. Tym samym w przedstawionym stanie sprawy, ocena legalności zaskarżonego postanowienia w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270.), orzekł, jak w sentencji.