VI SA/Wa 1715/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie II; 2. stwierdza, że decyzja o której mowa w pkt. 1 w zakresie uchylonym nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałej części skargę oddala. W dniu [...] czerwca 2007 r. Ł. K. - dalej zwany skarżącym, przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, rozwiązując test wyboru. Uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. - dalej zwana Komisją, w oparciu o Protokół z przebiegu egzaminu konkursowego, ustaliła, iż skarżący uzyskał z testu 165 punktów (§ 1), i stwierdziła, że uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia(§ 2). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z tym, iż na 250 pytań z testu wyboru skarżący udzielił prawidłowej odpowiedzi na 165 pytań, wynik konkursu jest negatywny. Pismem z dnia 10 lipca 2007 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej uchwały. Podniósł, iż wynik ustalony przez Komisję nie odzwierciedla stanu zgodnego z prawdą. Zwrócił się o powtórną weryfikację udzielonych odpowiedzi. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.), uchylił § 1 ww. uchwały i ustalił, iż Ł. K. uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego [...] czerwca 2007 r. łącznie 185 punktów ( pkt I), a w pozostałym zakresie zaskarżoną uchwałę nr [...] utrzymał w mocy (pkt II). W uzasadnieniu organ podniósł, iż egzamin został przeprowadzony w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji, a uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wskazał, że powtórne przeliczenie punktacji potwierdziło, że Komisja błędnie ustaliła liczbę punktów, co nastąpiło w wyniku pomyłki rachunkowej, która spowodowała, iż uchwała Komisji w tym zakresie jest nieprawidłowa. Jednocześnie stwierdził, że skarżący pomimo powyższego uchybienia nie uzyskał wymaganych 190 punktów toteż, nie otrzymał pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego i w tym zakresie zaskarżona uchwała jest prawidłowa. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 2 powołanej ustawy i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, iż Komisja nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku sprawdzenia testu, w związku z czym nie sprawdziła również wiedzy kandydata. Fakt ten w ocenie skarżącego powinien mieć bezpośrednie przełożenie na uchylenie przedmiotowej uchwały przez Ministra Sprawiedliwości w całości. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał w pełni stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż Minister Sprawiedliwości dokonał w trakcie postępowania odwoławczego ponownego sprawdzenia i przeliczenia ilości punktów i ustalił, iż skarżący uzyskał 185 punktów, a nie jak ustaliła Komisja 165 punktów. W tym też zakresie zmienił treść uchwały nr [...]. Jednocześnie stwierdził, że fakt ten nie ma wpływu na ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu konkursowego, dlatego też w tym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach dalej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 ww. ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (zespół konkursowy), który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru (test składa się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa; pozytywny wynik otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów - por. art. 339 ust. 1 i 3 ustawy; uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu - por. art. 33 ust. 3 ustawy). Zgodnie z przepisami art. 331 ust. 1 i 2 ustawy egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powoływane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych; Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Jak stanowi natomiast art. 3310 ust. 1 i 2 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. W sprawie niniejszej Komisja Konkursowa powołana do przeprowadzenia egzaminu konkursowego na aplikacje radcowską na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] rozstrzygnęła, iż Ł. K. z testu wyboru uzyskał 165 punktów. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w świetle cytowanego powyżej art. 339 ust 3 ustawy o radcach prawnych, oznacza to negatywny wynik konkursu. Organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. w pkt 1 uchylił powyższą uchwałę w zakresie określenia liczby punktów jakie skarżący uzyskał z testu wyboru i ustalił, iż skarżący uzyskał podczas egzaminu 185 pkt., w punkcie 2, w pozostałym zakresie przedmiotową uchwałę utrzymał w mocy. Należy stwierdzić, iż takie rozstrzygnięcie organu odwoławczego w świetle treści art. 138 § 1 Kpa nie może się w pełni ostać. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Z zasady związania zakresem orzekania w postępowaniu odwoławczym wynika, że jakakolwiek zmiana w tym zakresie jest niedopuszczalna. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 1995 r. (sygn. akt IV SA 368/95) jednoznacznie przesądził, iż z użytego przez ustawodawcę w art. 138 § 1 Kpa sformułowania "w tym zakresie" wynika oczywiste ograniczenie dla organu odwoławczego zasadzające się na tym, że organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Artykuł 3310 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych nakłada na Komisję obowiązek, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego, ustalenia wyniku kandydata w drodze uchwały. Mając na uwadze treść art. 339 ustawy obowiązek ten sprowadza się do stwierdzenia, po zbadaniu prawidłowości przebiegu egzaminu, ilości punktów jakie otrzymał kandydat z testu wyboru, co następnie jest podstawą do określenia pozytywnego bądź negatywnego wyniku konkursu. Zgodnie z trybem wskazanym powyżej organ I instancji po zapoznaniu się z testem skarżącego ustalił w uchwale z dnia [...] czerwca 2007 r., iż uzyskał on 165 punktów. W uzasadnieniu wskazał, że ta liczba uzyskanych przez skarżącego punktów oznacza negatywny wynik egzaminu. Przedstawiony sposób skonstruowania decyzji nie zmienia jednak faktu, iż przedmiotem omawianego rozstrzygnięcia było ustalenie liczby punktów uzyskanych przez zdającego z testu wyboru. Taki charakter rozstrzygnięcia określił także zakres orzekania w postępowaniu odwoławczym przez Ministra Sprawiedliwości. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu powinien ograniczyć się do zbadania prawidłowości przebiegu egzaminu oraz jego przygotowania, a także w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości, ponownie ustalić liczbę uzyskanych przez kandydata punktów. Taki był bowiem zakres rozstrzygnięcia organu I instancji. W pkt. 1 decyzji rozstrzygnął w omawianym powyżej zakresie, jednak w pkt. 2 decyzji stwierdził, iż w pozostałym zakresie zaskarżoną uchwałę utrzymuje mocy. W sferze domysłu Sądu pozostaje kwestia o intencje organu wyrażone w pkt 2 zaskarżonej decyzji jednakże niezależnie od nich należy stwierdzić, iż zakres postępowania odwoławczego wyznaczony w niniejszej sprawie treścią rozstrzygnięcia uchwały Komisji z dnia [...] czerwca został wyczerpany w pkt. 1 decyzji. Każde rozstrzygnięcie przekraczające te ustalenia organu odwoławczego należy traktować jako wykroczenie poza zakres rozstrzygnięcia organu I instancji i jako takie za naruszające dyspozycję art. 138 § 1 Kpa. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości zawarte w pkt. II decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. zostało zatem wydane z naruszeniem art. 138 § 1Kpa, co skutkuje uwzględnieniem skargi w tej części i uchyleniem ww. decyzji w powyższym zakresie. W pozostałym zakresie skarga jest nieuzasadniona Organ podejmując rozstrzygnięcie zawarte w pkt I decyzji obowiązującego prawa nie naruszył. Dokonując sprawdzenia karty odpowiedzi i przeliczenia punktacji stwierdził bowiem, iż doszło do pomyłki rachunkowej skutkującej wadliwością § 1 ww. uchwały i orzekając co do istoty ustalił wynik egzaminu na 185 pkt. Tego ustalenia skarżący nie kwestionuje. Twierdzi tylko, że doszło do naruszenia art. 331 ust 3 i art. 399 ust. 2 cyt. ustawy, bo Komisja Egzaminacyjna nie wywiązała się z obowiązku sprawdzenia testu i z tego faktu wyprowadza wniosek, że nie została sprawdzona jego wiedza jako kandydata na aplikanta radcowskiego. Zarzut ten jest zarzutem chybionym. Wiedza została zgodnie z powołanym przepisem sprawdzona egzaminem przeprowadzonym zgodnie z przepisami powołanej ustawy zaś wynik egzaminu został zweryfikowany przez rozstrzygnięcie z pkt I zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a orzekł, jak w pkt. 1 sentencji, w pkt. 2 po myśli art. 152 p.p.s.a zaś w pkt. 3 stosownie do art. 151 p.p.s.a.