VI SA/Wa 1719/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego oddala skargę w całości Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej także "k.p.a.") oraz art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. nr 231, poz. 1376 ze zm., dalej także "u.k.s.e."), po rozpatrzeniu odwołania B. W. komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] (dalej "skarżący" lub strona"), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmawiającą stronie zwolnienia z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2014 r. skarżący wystąpił do Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] o zwolnienie z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego. Wniosek motywował względami ekonomicznymi, niepozwalającymi na zatrudnienia kolejnej osoby w prowadzonej przez siebie kancelarii komorniczej oraz trudnościami natury lokalowej. Podał, że obecnie wynajmuje biuro o łącznej powierzchni 38,22 m2, w którym wraz z komornikiem pracuje 5 osób, w tym jeden asesor komorniczy. Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego [...] pozytywnie zaopiniował wniosek strony. Natomiast Rada Izby Komorniczej [...]w uchwale z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] przedmiotowy wniosek zaopiniowała negatywnie, argumentując, że miesięczny przychód z opłat egzekucyjnych oraz liczba prowadzonych spraw egzekucyjnych pozwalają na pokrycie kosztów działalności kancelarii, które to koszty powinny także uwzględniać wynikający z art. 29 ust. 3 u.k.s.e. obowiązek zatrudnienia w okresie 3 lat co najmniej jednego aplikanta komorniczego. Rada zaznaczyła również, że obowiązek ten może być realizowany poprzez zatrudnienie aplikanta w niepełnym wymiarze czasu pracy, co pozwoli zmniejszyć obciążenie finansowe kancelarii z tego tytułu oraz uniknąć konieczności wynajęcia większego lokalu na potrzeby prowadzonej kancelarii. Ustosunkowując się do uchwały Rady Izby Komorniczej [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący podniósł, że analizowany przez Radę wykazywany przychód w okresie I półrocza 2014 r. w żaden sposób nie jest w stanie sfinansować dodatkowych kosztów, albowiem średnia przychodów z tego okresu zawiera się w kwocie 25 870,55 zł, natomiast koszt prowadzenia kancelarii oscyluje w granicach 21-23 tys. złotych. Analizując zestawienie przychodów i kosztów za lata 2012, 2013 i 2014 wskazał, że nadwyżka przychodu nad kosztami w poszczególnych okresach średnio nie przekroczyła 8 tys. zł i oscylowała w granicach 4-6 tys. (dochód przed opodatkowaniem). Zatrudnienie w kancelarii aplikanta komorniczego, obok konieczności wypłaty wynagrodzenia, wiązałoby się ponadto z koniecznością wynajęcia większego biura, zapewnienia mebli biurowych i sprzętu komputerowego. Stwierdził, że zatrudnienie aplikanta ma na celu jego wyszkolenie oraz stosowne i odpowiedzialne przygotowanie do wykonywania zawodu komornika sądowego. Odpowiedzialność ta dotyczy szczególnie jego patrona, który powinien zapewnić mu odpowiednie warunki pracy i możliwość szkolenia, a zatrudnienie aplikanta w niepełnym wymiarze czasu pracy, co sugeruje Rada Izby Komorniczej [...], nie pozwala należycie przygotować do pełnienia obowiązków komornika sądowego. Wskazał również, że wpływ spraw do kancelarii w latach 2012-2014 systematycznie spada, co powoduje, że nie można zagwarantować, że przychody będą przynajmniej na tym samym poziomie co w analizowanych wyżej okresach. Prezes Sądu Apelacyjnego [...] decyzją z [...] stycznia 2015 r. odmówił stronie zwolnienia z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego. Wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 4 u.k.s.e. zwolnienie komornika z obowiązku zatrudnienia aplikanta powinno mieć charakter wyjątkowy, zaś powołane przez komornika okoliczności, w tym natury finansowej, nie wskazują aby sytuacja w jego kancelarii taki wyjątkowy charakter miała. Prezes Sądu Apelacyjnego podkreślił również, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie także z tej przyczyny, że w okręgu Sądu Apelacyjnego [...] funkcjonuje obecnie 186 kancelarii komorniczych, a liczba aplikantów komorniczych w okręgu Izby Komorniczej [...]systematycznie wzrasta i w latach 2013-2015 wynosiła 64 osoby. Wobec istniejącej konieczności zapewnienia zatrudnienia aplikantów w kolejnym okresie należało zatem odmówić stronie zwolnienia z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego. W dniu 27 lutego 2014 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynęło odwołanie skarżącego od decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] stycznia 2015 r. Skarżący nie zgodził się z argumentacją podniesioną w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 stycznia 2015 r. Zdaniem skarżącego, jego sytuacja finansowa ma wyjątkowy charakter, o którym mowa w art. 29 ust. 4 u.k.s.e. i powinna być w szczególności brana pod uwagę przy stosowaniu tego przepisu. Ponownie wskazał, że przychody które generuje jego kancelaria komornicza pozwalają na zatrudnienie tylko 4 pracowników, w tym jednego asesora komorniczego. Skarżący szczegółowo wykazał średni miesięczny przychód w latach 2012-2014 oraz jakie składniki składają się na comiesięcznie ponoszone koszty jego działalności. Zauważył, że jako komornik, który utworzył kancelarię komorniczą, w pierwszych miesiącach działalności poniósł większe wydatki związane z prowadzeniem kancelarii, niż kwoty uzyskane z opłat egzekucyjnych, bowiem do wydatków tych doszły koszty związane z rozpoczęciem działalności, zakupem infrastruktury kancelaryjnej (meble, sieć komputerowa, materiały biurowe), zabezpieczeń alarmowych. Powtórzył, że obecnie wynajmuje trzy pomieszczenia biurowe o pow. 38,22 m2, gdzie łącznie z nim pracuje 5 osób, co w przypadku zatrudnienia kolejnej osoby, wiązałoby się z koniecznością wynajmu dodatkowego pomieszczenia, co oprócz wynagrodzenia rodziłyby kolejne koszty związane z wyższym czynszem. Do odwołania dołączył zestawienie przychodów za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2014 r. Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie wskazał, że w przypadku aplikacji komorniczej obowiązek kształcenia młodej kadry jest mechanizmem gwarancyjnym. Aplikacja komornicza może być odbywana jedynie w kancelarii komornika i ewentualny sprzeciw członków tej grupy zawodowej mógłby faktycznie decydować o zamknięciu drogi do zawodu. Obowiązki nałożone na komorników przepisami art. 29 ust. 3 i 4 u.k.s.e. są wyrazem zaufania ustawodawcy do wysokich kwalifikacji wymaganych od komorników. Przepisy te nie mają charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 4 u.k.s.e. mogą zostać uwzględnione ewentualne zastrzeżenia zarówno komornika, do którego miałby zostać skierowany aplikant, jak i samorządu komorniczego, któremu znane są zarówno właściwości kandydata do zawodu, jak i względy, które mogą przemawiać za zwolnieniem komornika od obowiązku zatrudnienia aplikanta. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że prezes sądu apelacyjnego podejmując decyzję w trybie art. 29 ust. 4 u.k.s.e. winien rozważyć nie tylko wyjątkowość sytuacji, w której znalazł się komornik występujący o zwolnienie z obowiązku zatrudnienia aplikanta, ale również interes wymiaru sprawiedliwości i służby komorniczej. Zauważył, że samorząd komorniczy ma konstytucyjną kompetencję do sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu komornika. W ramach tej pieczy organizuje i prowadzi aplikację komorniczą, zaś rady izb komorniczych, zgodnie z brzmieniem art. 29 ust. 6 u.k.s.e., podejmują uchwały o dokonaniu wpisu na listę aplikantów komorniczych oraz o wskazaniu komornika, w którego kancelarii aplikant komorniczy pracuje lub zostanie zatrudniony. Obowiązek ten ma zapewnić aplikantowi komorniczemu możliwość odbywania praktyk. W ocenie Ministra Sprawiedliwości samorządowi komorniczemu znane są względy, które mogą przemawiać za zwolnieniem komornika z obowiązku zatrudnienia aplikanta. Ma on również porównanie, co do obciążenia pozostałych komorników obowiązkami wynikającymi z art. 29 ust. 2 i 3 u.k.s.e. Regulacje ustawowe prowadzą do nałożenia na komorników obowiązków, także wiążących się z obciążeniami finansowymi, gdyż zatrudnienie aplikanta wymaga wypłacania mu wynagrodzenia, a także ponoszenia innych ciężarów, związanych z zatrudnieniem pracowników. Aplikanci komorniczy nie tylko kształcą się, ale jako pracownicy wykonują także pracę na rzecz komornika, który ich zatrudnia. Komornik powinien zatem uwzględnić konieczność zatrudnienia co najmniej jednego aplikanta w okresie trzyletnim, w tym także przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych i prowadzeniu polityki kadrowej. Minister Sprawiedliwości wskazał, że skarżący został powołany na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2011 r. Ślubowanie przed Prezesem Sądu [...] złożył w dniu 22 grudnia 2011 r. i od tego dnia mógł dokonywać czynności egzekucyjnych. W ocenie Ministra Sprawiedliwości ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, że skarżący od momentu rozpoczęcia działalności egzekucyjnej zatrudniał aplikanta komorniczego. Prowadząc kancelarię komorniczą przez trzy lata powinien spodziewać się, że może zostać zobligowany do wykonania obowiązku zatrudnienia w okresie 3 lat co najmniej jednego aplikanta komorniczego, w związku z czym tak kształtować politykę kadrową w kancelarii, aby obowiązek ten spełnić. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, wydając decyzję odmawiającą zwolnienia z obowiązku zatrudnienia aplikanta Prezes Sądu Apelacyjnego rozważył zarówno interes skarżącego, jego sytuację finansową i lokalową, jak również wziął pod uwagę interes wymiaru sprawiedliwości i interes służby komorniczej, w związku z czym uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, która uzasadniałaby zwolnienie komornika z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego. Przedstawione okoliczności nie uzasadniają zatem uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] stycznia 2015 r. Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] kwietnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie i obrazę prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 4 u.k.s.e. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżący nie zgodził się zarówno ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości jak i Prezesa Sądu Apelacyjnego, których zdaniem opisane przez niego okoliczności nie wskazują, aby sytuacja w jego kancelarii miała wyjątkowy charakter, o którym mowa w art. 29 ust. 3 u.k.s.e. Skarżący podkreślił, że w odwołaniu do Ministra Sprawiedliwości szczegółowo opisał okoliczności, które pozwalają na stosowanie zwolnienia, o którym mowa w tym przepisie. W jego ocenie ustawodawca nadając w ww. ustawie uprawnienie Prezesowi Sądu Apelacyjnego do zwolnienia komornika z obowiązku zatrudnienia aplikanta, musiał również brać pod uwagę kryterium finansowe, albowiem nie sposób prowadzić kancelarii na granicy opłacalności, ponieważ skutkowałoby to rezygnacją ze stanowiska komornika. Zauważył, że Minister Sprawiedliwości w swojej decyzji odniósł się do kształtowania polityki kadrowej w kancelarii skarżącego nie wskazując jej źródła finansowania, gdyż nie jest to możliwe z obecnie uzyskiwanych opłat egzekucyjnych. W takiej sytuacji zachodziłaby konieczność rozwiązania stosunku pracy z którymś z dotychczasowych pracowników wykonujących prace administracyjno-biurowe i zatrudnienie w jego miejsce aplikanta komorniczego, który przejąłby jego obowiązki. Zdaniem skarżącego wykonywanie przez aplikanta komorniczego wyłącznie prac biurowych mija się z zakresem wiedzy, jaką powinien aplikant opanować w celu prawidłowego wykonywania obowiązków komornika sądowego. Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem Rady Izby Komorniczej, której uchwała została uwzględniona w podejmowaniu decyzji przez organ, z której wynika, że obowiązek ten może być realizowany poprzez zatrudnienie aplikanta w niepełnym wymiarze czasu pracy, co pozwoli zmniejszyć obciążenie finansowe kancelarii z tego tytułu oraz uniknąć konieczności wynajęcia większego lokalu na potrzeby prowadzonej kancelarii. Dla skarżącego argument taki jest niezrozumiały, albowiem okoliczność, że aplikant będzie zatrudniony w 1/2, 1/4 czy też 1/8 wymiarze czasu pracy nie wpłynie na konieczność utworzenia nowego stanowiska pracy, co rodzi wszystkie związane z tym konsekwencje, w tym również w zakresie wynajęcia większego lokalu. W jego ocenie pracownik musi mieć stosowne i odpowiednie stanowisko pracy bez względu na wymiar czasu pracy. Ponadto zatrudnienie aplikanta ma na celu jego wyszkolenie i odpowiedzialne przygotowanie do wykonywania zawodu komornika sądowego. Odpowiedzialność ta szczególnie dotyczy patrona aplikanta komorniczego, który powinien zapewnić mu odpowiednie warunki pracy i możliwość szkolenia, zaś zatrudnianie aplikantów w niepełnym wymiarze czasu pracy nie pozwala należycie przygotować ich do pełnienia obowiązków komornika sądowego. Skarżący wskazał ponadto, że w decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego, jak i Ministra Sprawiedliwości organy te kierowały się tylko interesem wymiaru sprawiedliwości oraz służby komorniczej, natomiast nie został uwzględniony interes strony i jej sytuacja finansowa. Skarżący zauważył, że treść art. 29 ust. 3 u.k.s.e., nakładającego na komornika obowiązek zatrudnienia aplikanta komorniczego budzi także zastrzeżenia w literaturze prawniczej. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Rozpatrując skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 29 ust. 4 u.k.s.e. Powyższy przepis prawa materialnego daje podstawę organowi administracji do zwolnienia komornika z ustawowego obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego, o którym stanowi art. 29 ust. 4 u.k.s.e., zatem rozstrzygnięcie w tym przypadku przyjmuje postać decyzji administracyjnej, stosownie do dyspozycji art. 104 k.p.a., w związku z art. 106 § 1 k.p.a. Uprawnienie to jest wyrazem sprawowanego nadzoru nad działalnością komorników sądowych przez prezesa sądu apelacyjnego, w zakresie określonym przepisami u.k.s.e. Istota sporu badanej sprawy dotyczy kwestii oceny działania organu administracji (prezesa sądu apelacyjnego), który odmówił skarżącemu zwolnienia go z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego, o czym stanowi art. 29 ust.3 u.k.s.e. Na wstępie rozważań zauważyć należy, iż powyższy przepis był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny. Wyrokiem z dnia 14 maja 2009 r. (sygn. akt: K21/08) Trybunał uznał tę regulację za zgodną z Konstytucją RP. Wskazał przy tym na treść art. 29 ust. 4 u.k.s.e. tj. na przepis umożliwiający zwolnienie komornika z obowiązku zatrudnienia aplikanta komorniczego, w konsekwencji wywodząc, iż obowiązek ten nie ma charakteru bezwzględnego. Podkreślić trzeba, że uprawnienie o którym mowa w art. 29 ust.4 u.k.s.e., przysługujące prezesowi sądu apelacyjnego, nie zawiera kryteriów oceny sytuacji komornika podlegającego obowiązkowi zatrudnienia aplikanta. Ustawodawca wskazał jedynie tryb w jakim tego rodzaju sprawa podlega rozpatrzeniu, tj. po zasięgnięciu opinii właściwego sądu rejonowego oraz rady właściwej izby komorniczej. Brak jest zatem obiektywnych merytorycznych kryteriów dokonywania takiej oceny przez organ. Z uwagi na powyższe, ocenie sądu administracyjnego podlega przede wszystkim zachowanie przez organ powyższego trybu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek skarżącego o zwolnienie go z obowiązku, o którym mowa w art. 29 ust.3 u.k.s.e., został pozytywnie zaopiniowany przez Prezesa Sądu [...] (pismo z dnia 17 grudnia 2014) oraz negatywnie przez Radę Izby Komorniczej [...] (uchwała z dnia 12 stycznia 2015 r.). Oznacza to, że zostały spełnione niezbędne przesłanki formalne do podjęcia w tej sprawie decyzji przez Prezesa Sądu Apelacyjnego [...]. W decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. organ ten odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku określonego w art. 29 ust. 3 u.k.s.e. podzielając argumentacje przedstawioną w opinii Rady Izby Komorniczej [...]. Stanowisko organu, związku z brakiem ustawowych przesłanek oceny wniosku skarżącego, ma znamiona uznania administracyjnego i jego zasadność (celowość) nie podlega ocenie sądu administracyjnego, gdyż Sąd bada jedynie zgodność działania organu administracji z obowiązującym prawem. Mając jednak na uwadze treść wyżej przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz poglądy doktryny, (vide J. Świeczkowski (red.) Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Lex 2012 r.), z których wynika, iż okoliczności zwolnienia komornika z obowiązku ustawowego zatrudnienia aplikanta musi mieć wyjątkowy charakter, niezależny od komornika. Taką okolicznością jest z pewnością siła wyższa lub inna sytuacja uniemożliwiająca w praktyce wywiązanie się przez komornika z powyższego obowiązku. W przypadku niniejszej sprawy skarżący we wniosku o zwolnienie go z obowiązku zatrudnienia aplikanta wskazał na względy ekonomiczne prowadzonej przez niego działalności, w tym wysokość osiąganych przychodów kancelarii komorniczej oraz warunki lokalowe, które w jego ocenie uniemożliwiają zatrudnienie aplikanta na warunkach niezbędnych do prawidłowego przygotowania go do wykonywania zawodu komornika. Stanowiska tego nie podzieliła właściwa rada izby komorniczej oraz organy administracji obu instancji, mimo odmiennej oceny dokonanej przez prezesa sądu rejonowego. Na tę rozbieżność wskazuje skarżący, uznając stanowisko orzekających w sprawie organów za nieobiektywne. W ocenie Sądu powyższe nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia kontroli działania organów przez sąd administracyjny, gdyż jak już wcześniej wskazano, decyzja w przedmiocie oceny braku możliwości skarżącego zatrudnienia aplikanta ma uznaniowy charakter i należy do zakresu dyskrecjonalnej władzy organu administracji. Jedynie wystąpienie obiektywnych okoliczności niezależnych od skarżącego, mających postać siły wyższej, której nie uwzględniłby organ w swojej ocenie mogłaby mieć znaczenie dla oceny prawidłowości dokonanego w tym zakresie przez organ rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem skarżący za powód niemożności zatrudnienia aplikanta komorniczego wskazał jedynie okoliczności ekonomiczne funkcjonowania jego kancelarii, w tym finansowe i lokalowe. Jednocześnie wykazał, że działalność kancelarii komorniczej przynosi określony dochód, uzależniony w oczywisty sposób od sytuacji rynkowej. Nie powołał się przy tym na wystąpienie niezależnych od skarżącego czynników, jak na przykład pożar lub choroba, które to czynniki jednoznacznie wskazywałyby na wyjątkowość sytuacji komornika w jakiej aktualnie się znajduje i tym samym stanowiłyby podstawę zwolnienia go z ustawowego obowiązku zatrudnienia aplikanta, do czasu zmiany jego sytuacji zawodowej. Zasadniczo każdy wyjątek od zasady należy interpretować ściśle, w związku z czym w przypadku, gdy ustawodawca nie określił żadnych merytorycznych przesłanek zwolnienia komornika z obowiązku zatrudnienia aplikanta, tylko nagłe zdarzenie noszące znamiona siły wyższej tj. okoliczności niezależnej od działań komornika mające wyjątkowy charakter, a nie tylko warunki ekonomiczne prowadzonej przez niego działalności, mogą powodować taki skutek. W innym przypadku prowadzenie kancelarii komorniczej np. "po kosztach" powodowałoby permanentny stan braku możliwości zatrudnienia aplikanta, tylko ze względów finansowych, dlatego też ustawodawca przedmiotowe kwestie pozostawił przede wszystkim ocenie organu samorządu komorniczego, który z natury rzeczy ma najlepszą wiedzę na ten temat. W oparciu o taką ocenę (opinię) uprawniony organ ostatecznie rozstrzyga o realizacji obowiązku ustawowego, o którym mowa w art. 29 ust. 3 u.k.s.e., mając w szczególności na uwadze, czy w danej sprawie wystąpiły okoliczności noszące znamiona siły wyższej. W rozpatrywanej sprawie takich okoliczności organ administracji nie stwierdził. Nie dopatrzył się ich także rozpatrujący skargę na decyzję tego organu Sąd, dlatego też nie można było uznać zarzutów strony skarżącej naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.