VI SA/Wa 1725/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek(spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Gronowski Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006 r. sprawy ze skargi R. S. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzająca ją uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r.; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego R. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...], działając na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r. nr 19 poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § l k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego R. S. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] kwietnia 2004 roku w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Krajowa Rady Radców Prawnych ustaliła, iż skarżący przystąpił do konkursu zorganizowanego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w B. w oparciu o przepis art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i zgodnie z § 22-25 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 powołanej ustawy. W wyniku tego postępowania skarżący uzyskał 110 punktów, a więc zdaniem Rady poza limitem ustalonym na 120 punktów i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu. W odwołaniu skarżący zakwestionował poprawność przeprowadzonego egzaminu powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r., sygn. akt P 21/02 (Dz. U. Nr 34 poz. 303). Krajowa Rada Radców Prawnych powołując się na uzasadnienie wskazanego wyroku Trybunał uznała, że "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". Skargę na tę uchwałę wniósł skarżący zarzucając naruszenie norm prawa materialnego w postaci błędnej wykładni przepisu art. 33 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że spełnienie wszystkich warunków stosowanego przepisu nie jest wystarczające do wydania uchwały w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich; naruszenie norm prawa materialnego w postaci błędnej subsumpcji poprzez wadliwe przyjęcie związku pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia a okolicznościami, które w zaistniałej sytuacji nie są wiążące dla sprawy (wynik konkursu) oraz poparte tegoż niezasadnymi merytorycznie argumentami (konstrukcją "domniemania konstytucyjności" regulaminów). Wniósł o dokonanie kontroli zgodności z prawem wydania przedmiotowych decyzji, uchylenie ich i zobligowanie organu do wydania uchwały w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi podnosząc argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w terminie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą wydania Uchwał organów obu instancji był konkurs na aplikację radcowską, który został przeprowadzony w oparciu o Regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich - § 22-25², wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19 poz. 145 ze zm.). W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie. W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz. U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jej zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowania w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów, przeprowadzonych przez samorządy zawodowe. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych, oraz uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte m.in. na przepisach wydanych w oparciu o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne. Z uwagi na kognicję Sądu Administracyjnego nie jest również możliwe uwzględnienie wniosku skarżącego by sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał organom samorządu wytyczne co do wpisu na listę aplikantów natomiast w zakresie dalszego postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską organy samorządu winny zastosować obowiązujące przepisy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.