VI SA/Wa 1730/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-13
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sławomir Kozik, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, prowadząc postępowanie sporne w sprawie unieważnienia patentu, powinien zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w celu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny kwestii, komu przysługują prawa do spornego patentu, czy też powinien samodzielnie rozstrzygnąć tę kwestię?Ratio decidendi
Postępowanie o unieważnienie patentu należy do wyłącznej właściwości Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na mocy art. 255 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej. W przypadku, gdy wniosek o unieważnienie patentu opiera się na podstawie podmiotowej (np. art. 74 p.w.p. - udzielenie patentu osobie nieuprawnionej), Urząd Patentowy powinien samodzielnie rozstrzygnąć kwestię uprawnienia do patentu, a nie zawieszać postępowanie w celu oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu powszechnego. Nie występuje wówczas zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.Stan faktyczny
Spółka G. wniosła o unieważnienie patentu na wynalazek, twierdząc, że został on udzielony osobie nieuprawnionej. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UP) zawiesił postępowanie, uznając, że ustalenie prawa do patentu stanowi zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Spółka zaskarżyła to postanowienie, argumentując, że UP powinien samodzielnie rozstrzygnąć kwestię uprawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z [...] października 2018 r. Zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz G. S.A. kwotę 1317 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z [...] października 2018 r.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej na rzecz G. S.A. z siedzibą w K. kwotę 1317 (słownie: tysiąc trzysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z [...] maja 2019 r., znak [...] po rozpatrzeniu wniosku G. Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej: Spółka, G., Skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia tego organu z [...] października 2018r. o zawieszeniu postępowania w sprawie z wniosku G. przeciwko J. S., L. J., J. P., H. F., B. M. oraz T. K. (wszyscy zamieszkali w [...], dalej: Uprawnieni, Zainteresowani, Uczestnicy) o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Urządzenie wielofunkcyjne w procesie utleniania węglowodorów oraz układ urządzeń w procesie utleniania węglowodorów" o nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. -Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776; dalej: p.w.p.).
Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W dniu 16 kwietnia 2018r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) wpłynął wniosek G. o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Urządzenie wielofunkcyjne w procesie utleniania węglowodorów oraz układ urządzeń w procesie utleniania węglowodorów" o nr [...] udzielonego na rzecz Zainteresowanych. Spółka powołała się art. 74 p.w.p. Podnosiła, że sporny patent został udzielony na rzecz osoby nieuprawnionej.
Uprawnieni w piśmie z 13 czerwca 2018r. uznali wniosek za bezzasadny i wnieśli o jego oddalenie.
Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2018 r. przed UP Spółka oświadczyła, że podstawą prawną omawianego wniosku jest art. 74 i art. 25 w zw. z art. 89 p.w.p.
Urząd postanowieniem z [...] października 2018r. zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym zagadnienia wstępnego, polegającego na ustaleniu prawa do spornego patentu. Jednocześnie zobowiązał Spółkę do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego o rozstrzygnięcie ww. zagadnienia wstępnego. Urząd uznał, że pomiędzy stronami istnieje spór co do tego, komu przysługuje prawo do spornego patentu.
Spółka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia UP. Uważała, że postanowienie zostało wydane przy niedostatecznym rozpatrzeniu załączonych do pism procesowych wniosków dowodowych wykazujących, że prawo do zgłoszenia wynalazku przysługiwało G. i ten podmiot był uprawnionym do dokonania zgłoszenia. Podniosła, że posiada interes prawny, który wynika z toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowania z powództwa Uprawnionych w przedmiocie zapłaty za korzystanie ze spornego patentu. Podkreśliła również, że Uprawnieni na rozprawie w dniu [...] października 2018r. przed Urzędem złożyli wniosek o zmianę uprawnionego do przedmiotowego patentu poprzez dopisanie jako pierwszego uprawnionego Spółki o udziale 55%, co "może sugerować, że prawo do patentu przysługiwało bardziej wnioskodawcy". Mając na uwadze powyższe Spółka uznała, że UP powinien na podstawie art. 100 § 3 k.p.a. rozstrzygnąć zagadnienie wstępne we własnym zakresie. Poinformowała także, że postępowanie przed SO w [...] pod sygn. [...] zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed Urzędem.
Uprawnieni wnieśli o oddalenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Urząd ponownie rozpatrując sprawę, żądanie Spółki uznał za niezasadne. Przytoczył art. 256 ust. 1 p.w.p., nakazujący do postępowania spornego przed UP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołując się do uregulowania art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uznał, że od zaskarżonego postanowienia przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie zaś z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ jako podstawę zawieszenia postępowania przyjął art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić postępowanie, w sytuacji, w której spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
Organ zgodził się, że postępowanie administracyjne powinno toczyć się nieprzerwanie od momentu jego wszczęcia do wydania orzeczenia kończącego postępowanie, co wynika także z art. 12 k.p.a. obowiązku załatwiania spraw przez organy administracji publicznej bez zbędnej zwłoki. Jednak może wyjątkowo dojść do przerwania toku postępowania administracyjnego, ze względu na wystąpienie szczególnych okoliczności o charakterze faktycznym lub prawnym. Kompromis między tymi przeciwstawnymi sytuacjami osiąga się przez wprowadzenie instytucji zawieszenia postępowania, która określa zasady i tryb wstrzymania toku postępowania administracyjnego przez organ prowadzący to postępowanie. Instytucja ta powinna być stosowana jako wyjątek od reguły ciągłości postępowania administracyjnego. Swoboda oceny organu administracji publicznej, ustalającego istnienie przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego sprowadza się w istocie wyłącznie do ustalenia, czy dane zagadnienie ma rzeczywiście charakter prejudykatu (zagadnienia wstępnego). Przy tym zagadnienie wstępne ma dotyczyć sytuacji, w której merytoryczne rozstrzygnięcie prowadzonej sprawy uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Prejudycjalność zachodzi więc tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym.
Urząd więc uznał, że w kwestionowanym rozstrzygnięciu dokonał prawidłowej oceny sprawy i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym kwestii, komu przysługują prawa do spornego patentu.
Nie zgodził się z G., aby to właśnie UP był władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie. Odwołał się do treści art. 17 pkt 2 k.p.c. określającego właściwość sądów okręgowych w sprawach o ochronę praw autorskich i pokrewnych, dotyczących wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz innych praw na dobrach niematerialnych. Przyjął, że z ww. przepisu wynika wprost, że ustalenie, komu przysługują prawa do patentu podlega kognicji sądu powszechnego, a nie Urzędu. Podkreślił, że prawidłowo określony krąg podmiotów uprawnionych do patentu jest warunkiem wydania decyzji w tejże sprawie. Zgodnie z art. 235 ust. 2 p.w.p. stroną w postępowaniu zgłoszeniowym jest zgłaszający. Na podstawie art. 284 pkt 2 p.w.p. zaś spór co do tego, kto jest uprawnionym z patentu rozstrzyga sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Do czasu rozstrzygnięcia w postępowaniu cywilnym, komu służą prawa do uzyskania patentu, w postępowaniu przed UP uczestniczą wszystkie podmioty, które powołują się na swoje prawo do zgłoszenia. Dopiero po tym ustaleniu można stwierdzić, które podmioty nie mogą występować w postępowaniu na prawach strony. Zdaniem UP opisana sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Spółka bowiem kwestionowała prawa Zainteresowanych do spornego patentu. Zasadne było zawieszenie postępowania i zobowiązanie Spółki do ustalenia na drodze postępowania cywilnego, kto w niniejszym postępowaniu może występować jako uprawniony. W oparciu art. 284 pkt 2 p.w.p.go Urząd nie miał wątpliwości, że organem właściwym do ustalenia prawa do spornego patentu pozostawał sąd okręgowy, a nie - Urząd Patentowy RP. Właściwość organu przemawiała więc za tym, że wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Urząd zauważył, że nie mógł przejąć kompetencji sądu powszechnego i samodzielnie oceniać nadesłanych przez strony sporu dowodów potwierdzających przysługiwanie prawa do uzyskania patentu (tak: NSA w wyroku z 18 maja 2016r., sygn. akt II GSK 904/15).
Urząd wyjaśnił, że w jego kognicji znajduje się wydanie decyzji o unieważnieniu patentu na wynalazek udzielonego na rzecz podmiotu nieuprawnionego. Przy czym do wydania takiego orzeczenia konieczne jest ustalenie, której ze stron takie prawa przysługują. Natomiast w omawianej sprawie zaistniał spór, komu przysługują prawa do spornego patentu na wynalazek. Urząd uznając, że jest jedynym organem uprawnionym do unieważniania patentów na wynalazki, stwierdził jednak, że przy unieważnianiu patentu, musi wiedzieć, kto jest uprawnionym z tego prawa wyłącznego. Do poczynienia takiego ustalenia kompetencje posiada sąd powszechny. Urząd stwierdził, że po orzeczeniu sądu w postępowaniu cywilnym, będzie dopiero w stanie rozstrzygnąć, czy sporny patent został udzielony z naruszeniem art. 74 i art. 25 w zw. z art. 89 p.w.p. i wówczas wyda decyzję w sprawie, po analizie wszystkich podstaw wniosku i w oparciu o ustalenia poczynione przez sąd w postępowaniu cywilnym.
Urząd zauważył, że według Spółki wystąpienie Uczestników do Departamentu Rejestrów o dopisanie jako pierwszego uprawnionego G. "może sugerować, że prawo do patentu przysługiwało bardziej wnioskodawcy". Zatem, wobec niepewności stron, komu przysługuje prawo do spornego patentu, argument ten przemawiał za tym, aby kwestię tę ustalić na drodze postępowania sądowego.
Ponadto UP przyjął, że może orzec w sprawie unieważnienia patentu jedynie wówczas, gdy może samodzielnie przeanalizować wszystkie przesłanki zawarte we wniosku o unieważnienie spornego prawa i wówczas rozstrzygnąć, czy istnieją podstawy do unieważnienia prawa wyłącznego do na ww. oznaczenie. Urząd bowiem podczas postępowania spornego analizuje wszystkie podstawy zawarte we wnioskach o unieważnienie praw wyłącznych. Jeżeli jedna z nich stanowi prejudykat, należy zawiesić postępowanie w celu rozstrzygnięcia przez sąd kwestii wstępnej.
Z powyższym postanowieniem UP nie zgodziła się G. i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżyła w całości ww. postanowienie. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, art. 100 § 3 k.p.a w zw. z art. 252 p.w.p poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania;
- art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a i art. 252 p.w.p poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, spowodowane niedopełnieniem obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego istnienie sporu co do prawa;
- art. 124, art. 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 126 k.p.a i art. 252 p.w.p poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia okoliczności faktycznych uzasadniających ocenę UP, że istnieje spór co do prawa, mimo złożenia przez Skarżącą wyjaśnień i dowodów, że podstawą przysługiwania Spółce prawa do patentu była umowa [...] z [...] lutego, 2006 r., Instrukcja Systemowa [...] "Postępowanie z projektami wynalazczymi" z dnia [...] maja, 2003r., jak i poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń Skarżącej z jej pisma z 9 października, 2018 r.;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, art. 100 § 3 k.p.a i art. 252 p.w.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia pomimo tego, że Urząd nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do ustalenia, że zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania oraz nie dopełnił obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego potwierdzającego istnienie sporu co do prawa do uzyskania patentu pomiędzy Skarżącą a Uprawnionymi, jak również pominął i zaniechał rozważenia dowodów przedłożonych przez Skarżącą, jednoznacznie potwierdzających przysługujące jej prawo do patentu, a zatem nie dokonał całościowej i wnikliwej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w szczególności nie rozważył ani nie uwzględnił stanowiska Skarżącej, że w sprawie nie występuje "zagadnienie wstępne", które powinno być rozstrzygnięte przez sąd, a od którego zależało wydanie decyzji, gdyż Skarżąca podniosła, że pomimo wezwania UP, nie wystąpi o jego rozstrzygniecie do właściwego sądu;
- art. 74 p.w.p, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, art. 100 § 3 k.p.a. oraz art. 252 p.w.p, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia pomimo tego, że nie było one zasadne, a zaskarżone postanowienie powinno było zostać uchylone, gdyż w wypadku dokonania zgłoszenia/uzyskania patentu przez osobę, której osoba trzecia zarzuca, że nie była uprawniona do uzyskania patentu na wynalazek, UP winien samodzielnie rozpatrzeć zgłoszone przez osobę trzecią żądanie unieważnienia patentu, jeżeli wykaże ona, że jest uprawniona do patentu na wynalazek; UP nie powinien jednak zawieszać postępowania, bowiem udzielenie patentu zgłaszającemu/uprawnionemu nie stoi w żaden sposób na przeszkodzie realizacji uprawnień osoby trzeciej, która, jeżeli wykaże, że była uprawnionym, może żądać jego unieważnienia, a zatem spór co do tego komu przysługuje uprawnienie do uzyskania patentu na wynalazek nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w tym zakresie przez UP.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Urzędu oraz poprzedzającego go postanowienia tego samego organu z [...] października, 2018 r. oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o oddalenie tego środka zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga Spółki okazała się zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty były uzasadnione.
Sąd kierował się zasadą wyrażoną w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), że rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia były postanowienia Urzędu o zawieszeniu postępowania w sprawie z wniosku Spółki przeciwko Uprawnionym o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Urządzenie wielofunkcyjne w procesie utleniania węglowodorów oraz układ urządzeń w procesie utleniania węglowodorów" o nr [...]. Zdaniem UP wystąpiła kwestia wstępna, tj. konieczność ustalenia uprawnionych do spornego prawa, co jego zdaniem, było możliwe tylko w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 284 ust. 2 p.w.p.). Nie podzielała tego stanowiska G., uważając, że krąg podmiotów uprawnionych do spornego prawa UP powinien rozstrzygnąć samodzielnie w postępowaniu o unieważnienie tego prawa. Przy tym powoływała się na postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2018 r., sygn. akt [...], na mocy którego Sąd ten zawiesił postępowanie w sprawie o zapłatę z powództwa Uprawnionych przeciwko Spółce (k. – 234 akt adm.). Nadto wskazywała, że oświadczyła Urzędowi, że nie wystąpi o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego do Sądu Okręgowego, powołując się na art. 100 § 3 k.p.a. Przepis ten mówi, że § 2 (Jeżeli zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego, organ administracji publicznej załatwi sprawę, rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie.) stosuje się także wówczas, gdy strona mimo wezwania, o którym mowa w § 1 (§ 1: Organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.) nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. W tym ostatnim przypadku organ może uzależnić załatwienie sprawy od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia.
W świetle stanowisk stron kwestią podstawową było przesądzenie, czy wątpliwości co do kręgu uprawnionych (czyli ustalenie prawa do spornego patentu) stanowiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i wymagało rozstrzygnięcia sądu powszechnego.
Nie było sporne, że przed Urzędem toczy się postępowanie o unieważnienie spornego patentu, zainicjowane wnioskiem Spółki z 16 kwietnia 2018 r. Jako podstawę prawną żądania Skarżąca podała art. 74 p.w.p., by na rozprawie przez UP w dniu [...] sierpnia 2018 r. doprecyzować, że żądanie opiera na art. 74 p.w.p. oraz art. 25 w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p.
Należy zauważyć, że podanie o udzielenie patentu na sporny wynalazek zostało zgłoszone 12 maja 2008 r. W myśl art. 315 ust. 3 zd. pierwsze p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym.
Zatem co do zakresu ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu należało zastosować przepisy p.w.p. obowiązujące w dacie zgłoszenia podania o udzielenie prawa, tj. 12 maja 2008 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117).
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawy o unieważnienie patentu toczą się w trybie postępowania spornego i należą do wyłącznej właściwości Urzędu na mocy art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego rozstrzyga sprawy o unieważnienie patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji) w zw. z art. 2 § 3 k.p.c. (Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.). Należy przyjąć, że takim przepisem szczególnym jest art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.
Ponadto w postępowaniu spornym do tego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie, na podstawie art. 256 ust. 1 p.w.p. Nie ma więc zastosowania art. 252 p.w.p., który nie jest umieszczony w tytule VIII p.w.p.- Postępowanie sporne, jak przytaczała Spółka.
Przechodząc do podstaw wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek, według art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Z wnioskiem o unieważnienie patentu może więc wystąpić wyłącznie osoba, która wykaże interes prawny, m.in. podmiot roszczący sobie prawo do patentu. Są to tzw. podstawy podmiotowe (por. Demendecki Tomasz, Niewęgłowski Adrian, Sitko Joanna, Szczotka Jerzy, Tylec Grzegorz. Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX 2015, komentarz do art. 89 p.w.p., teza 8, 9).
Ponadto, na mocy art. 74 p.w.p. w razie zgłoszenia wynalazku albo uzyskania na wynalazek patentu przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać umorzenia postępowania albo unieważnienia patentu. Może również żądać udzielenia mu patentu albo przeniesienia na niego już udzielonego patentu za zwrotem kosztów zgłoszenia wynalazku lub uzyskania patentu. Z przepisu tego wynika, że w przypadku uzyskania na wynalazek patentu przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać unieważnienia patentu. Jak już zaznaczono, sprawy o unieważnienie patentu prowadzone są przez Urząd Patentowy. Wobec tego należy przyjąć, że w razie udzielenia patentu osobie nieuprawnionej podmiot prawa do patentu może żądać m.in. jego unieważnienia. Chodzi o unieważnienie patentu z przyczyn o charakterze podmiotowym. Unieważnienie patentu odbywa się zaś w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym (por. A. Niewęgłowski, tamże, komentarz do art. 74 p.w.p., teza 5; J. Buchalska, Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, Rozdział VI Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, 1.Podstawy unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, LexisNexis2013; P. Podrecki, Środki ochrony praw własności intelektualnej, Rozdział V Roszczenie publikacyjne i inne szczególne postacie roszczeń w prawie własności intelektualnej, 4.3.Zgłoszenie wynalazku albo uzyskanie patentu na wynalazek przez osobę nieuprawnioną, LexisNexis 2010). Skład orzekający podziela przedstawione poglądy.
W niniejszej sprawie Spółka jako podstawę wniosku o unieważnienie patentu wskazała też art. 74 p.w.p.
Dlatego nie miał zastosowania w sprawie art. 284 pkt 2 p.w.p., że w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych, rozpatrywane są w szczególności sprawy o ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.
Zatem nie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie było podstaw do zawieszenia postępowania spornego przed UP.
Zarzuty Spółki co do braku zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i nieprawidłowych ustaleń organu w zakresie osób uprawnionych nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż chodziło o przesądzenie zasady, w czyich kompetencjach pozostaje wyjaśnienie podmiotu uprawnionego w okolicznościach, jak w niniejszej sprawie.
Należy zauważyć, że orzecznictwo sądowoadministracyjne, do którego odwoływał się Urząd, dotyczyło postępowań zgłoszeniowych, w których pojawił się problem osób uprawnionych, a nie postępowań spornych.
Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 11 ust. 1 w zw. z § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1431).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło