VI SA/Wa 1735/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na leczenie poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Pismem z 3 sierpnia 2016 r. K. S. (dalej skarżąca), drogą elektroniczną za pośrednictwem organu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na leczenie poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu. Powyższą skargę opatrzoną podpisem elektronicznym skarżąca nadała za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP) w dniu 3 sierpnia 2016 r., a skarga została wydrukowana przez uprawnionego pracownika organu w dniu 4 sierpnia 2016 r. (vide pierwsza i kolejne strony skargi k. 2 i następne akt sądowych). Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 29 sierpnia 2016 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku skargi poprzez jej podpisanie. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni i rygor odrzucenia skargi. Skarżąca odebrała wezwanie w dniu 15 września 2016 r. W dniu 19 września 2016 r. skarżąca złożyła do sądu podpisany egzemplarz skargi (data prezentaty). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie natomiast z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na podstawie zaś art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Podkreślenia wymaga, że zasadą jest, że datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (od tego momentu organ zobowiązany jest przekazać w terminie ustawowym skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę).Jednak ta zasada dotyczy skarg składanych za pośrednictwem organu w formie "tradycyjnego pisma papierowego". Natomiast inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku złożenia do organu skargi sporządzonej w formie elektronicznej. W tym miejscu należy powołać tezę uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 (vide: LEX nr 1459207), zgodnie z którą w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że regulacje dotyczące wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elektronicznych, pomiędzy podmiotami publicznymi a podmiotami niebędącymi podmiotami publicznymi wprowadzono ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., Nr 235 ze zm.). W art. 2 ust. 1 tej ustawy wymieniono podmioty publiczne, których dotyczy ta ustawa, a w art. 2 ust. 3 wskazano podmioty, do których nie stosuje się przepisów tej ustawy, wśród których początkowo wskazano także sądy administracyjne. Ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 230) zmieniono art. 2 ust. 3 ustawy o informatyzacji, włączając od dnia 17 czerwca 2010 r. sądy administracyjne i powszechne w system informatyczny kraju. W przepisach przejściowych ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne określono obszary prawa, w których można używać dokumentów elektronicznych i podpisów elektronicznych. Przykładowo dokonano nowelizacji art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 dalej: k.p.a.) i dopuszczono możliwość wnoszenia podań w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym, w rozumieniu ustawy 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym. Ustawą o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne nie dokonano jednak zmian w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też w innych ustawach procesowych (Kodeksie postępowania cywilnego, Kodeksie postępowania karnego), które wprowadzałyby możliwość wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną opatrzonych bezpiecznym podpisem elektronicznym. To jednak w powołanej uchwale zwrócono przede wszystkim uwagę, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że pismo procesowe sporządzone w formie elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym spełnia warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Podniesiono, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że pismo takie – po jego wydrukowaniu – jest dotknięte brakiem formalnym, który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku. Nie należy jednak tracić z pola widzenia, że pismo procesowe złożone w postaci elektronicznej - w zakresie nieunormowanym szczególnymi przepisami - nie wywołuje skutków prawnych, które ustawa wiąże ze złożeniem pisma procesowego, przy czym nie chodzi o brak formalny pisma, lecz o jego pierwotny, nieusuwalny brak skuteczności spowodowany użyciem nieautoryzowanej techniki (vide: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 r., I KZP 39/08, OSNKW 2009, nr 5, poz. 36, z dnia 15 lipca 2010 r., III SW 87/10, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 53 oraz z dnia 25 października 2011 r., III SW 70/11, OSNP 2012, nr 11-12, poz. 144). W orzecznictwie przyjmuje się, że za najwcześniejszą datę wpływu pisma (skargi) złożonego w formie dokumentu elektronicznego należy uznać dzień jego pierwszego wydrukowania. Wówczas dopiero pismo uzyskuje wymiar materialny, a więc przyjmuje cechy pisma tradycyjnego. Wykonany wydruk należy oznakować pieczęcią (tzw. prezentatą) oraz podpisem pracownika przyjmującego pismo, ze wskazaniem miejsca, daty i godziny wpływu oraz liczby załączników. Miarodajny jest bowiem rzeczywisty czas wydrukowania, wtedy bowiem zapis elektroniczny uzyskuje swą zmaterializowaną, tj. tradycyjną i papierową formę (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r. sygn., III CZP 9/12, OSNC 2012/11/128 oraz LEX nr 1162620, postanowienia: WSA w Szczecinie z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 586/14, WSA w Gliwicach z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 997/15, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została skarżącej w dniu 4 lipca 2016 r. Termin przewidziany na wniesienie skargi upływał zatem z dniem 3 sierpnia 2016 r. Skargę wniesiono do elektronicznej skrzynki podawczej organu za pośrednictwem platformy e-PUAP. Wysłanie skargi drogą elektroniczną miało miejsce w dniu 3 sierpnia 2016 r., skarga wpłynęła do organu o godz. 22:06:16, co wynika z Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia (k. 6 akt sądowych). Natomiast wydrukowanie skargi i opatrzenie jej prezentatą organu miało miejsce w dniu 4 sierpnia 2016 r. (k. 2 akt sądowych). Skoro zatem w niniejszej sprawie wniesienie skargi do Sądu nastąpiło w dacie jej wydrukowania przez pracownika organu, co miało miejsce w dniu 4 sierpnia 2016 r., a ostatni dzień na wniesienie skargi przypadał na dzień 3 sierpnia 2016 r. przyjąć należy, że skarga złożona została z uchybieniem terminu. Na marginesie rozważań sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2014 r. poz. 183) do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do art. 46 dodano § 2 a-d dotyczący wnoszenia do sądu dokumentów w formie elektronicznej, jednakże powyższe zmiany wejdą w życie z dniem 11 lutego 2017 r. Jednocześnie, zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o informatyzacji (...) do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 4 (p.p.s.a.), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tego artykułu (11 lutego 2017 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego, Sąd obowiązany był do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.