VI SA/Wa 1736/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi "F." z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] maja 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz "F." z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia F. (dalej skarżąca, strona) utrzymał w całości w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] maja 2008 r. przyznające jej wynagrodzenie za dozór pojazdu marki [...] za okres od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. w kwocie 2 433, 90 złotych i odmawiające w pozostałej części przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. 2005, Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. a i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) oraz w związku z art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954 z późn. zm.). Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] otrzymał w dniu [...] listopada 2007 r. od Komendy Policji [...] informację o przechowywaniu na parkingu depozytowym skarżącej samochodu osobowego marki [...] należącego do A. L. Decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa przechowywanego samochodu, po czym w dniu [...] marca 2008 r. przekazał w ramach zlecenia rekwizycyjnego akta sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], celem przeprowadzenia faktycznej likwidacji powyższego pojazdu. Pojazd został odebrany z parkingu depozytowego w dniu [...] kwietnia 2008 r. Następnie skarżąca w dniu [...] kwietnia 2008 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od dnia [...] maja 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r., na łączną kwotę 5 175, 24 zł. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał postanowienie z [...] maja 2008 r. nr [...], w którym przyznał wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 2 433, 90 zł za okres od [...] listopada 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r. oraz odmówił przyznania wynagrodzenia w pozostałej części. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie wskazując na błędne stanowisko organu likwidacyjnego. W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej [...] podniósł, iż ustawa Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie regulują kwestii finansowania wydatków związanych z likwidacją pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Problematyka ta nie została także uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dn. 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ stwierdził, że do kosztów likwidacyjnych zastosowanie będą miały zasady pokrywania wydatków, określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Wywiódł, że Urząd Skarbowy, wykonujący funkcje organu likwidacyjnego, jako jednostka budżetowa, na podstawie art. 20 w/w ustawy pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu państwa, a pobrane dochody odprowadza na rachunek dochodów budżetu państwa. Stąd też wydatki związane z likwidacją pojazdów, które przeszły z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, winny być pokrywane z budżetu urzędu, który zleca dokonanie stosownych czynności (np. parkowanie, holowanie pojazdu). Natomiast organem właściwym do pokrycia wydatków związanych z likwidacją pojazdów, w tym wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów, jest naczelnik urzędu skarbowego, który jako jednostka budżetowa pełni rolę organu likwidacyjnego. Organ podkreślił, iż skarżąca błędnie dokonała wykładni przepisu art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 130a prawa o ruchu drogowym wskazując, iż Skarb Państwa, czyli reprezentujące go urzędy skarbowe, powinien ponosić koszty dozoru od momentu, w którym stał się właścicielem pojazdu. Organem dokonującym faktycznej likwidacji był Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], natomiast organem do którego przekazano dokumenty niezbędne do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego był Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...], będący właściwy z uwagi na miejsce zamieszkania ostatniego właściciela. Skoro więc w postępowaniu likwidacyjnym uczestniczyły dwa organy administracyjne, należało kierować się zasadą, zgodnie z którą organ dokonujący faktycznej likwidacji jest właściwy do wypłaty wynagrodzenia za dozór i to ten organ winien ponieść w całości koszty dozoru w/w samochodu osobowego, od momentu otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego tj. od dnia [...] listopada 2007 r. (moment wpływu dokumentów do urzędu skarbowego) do momentu odebrania pojazdu z parkingu tj. do [...] kwietnia 2008 r. Jednocześnie wskazał, że za okres od dnia [...] maja 2007 r. do dnia [...] listopada 2007 r. wniosek o wynagrodzenie strona powinna przekazać do Komendy Policji [...], gdyż w tym okresie ten organ był w posiadaniu dokumentacji dotyczącej przedmiotowego pojazdu. Organ nie zgodził się tym samym z twierdzeniem strony co do konieczności ponoszenia spornych kosztów przez urzędy skarbowe już od dnia, w którym właścicielem pojazdu stał się Skarb Państwa. Nie można bowiem Skarbu Państwa utożsamiać tylko i wyłącznie z urzędami skarbowymi. Skarb Państwa reprezentowany jest przecież przez różne statio fisci, które jako jednostki organizacyjne uprawnione są do działania w imieniu i na jego rzecz w związku z powierzonymi im w tym zakresie zadaniami. Obok urzędów skarbowych należy wymienić choćby jednostki policji. Organ powołał w tym kontekście wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r. (I OSK 1184/05), w którym orzeczono, ze podmiot parkujący nie może być obciążony kosztami za uchybienia w działaniu organu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu tj. w analizowanym przypadku jednostki organizacyjnej Policji. Jednostka prowadząca parking winna wystąpić do organu wydającego dyspozycję usunięcia pojazdu, o zwrot kosztów parkowania pojazdu za okres od dnia, w którym stał się on własnością Skarbu Państwa do czasu przekazania dokumentów niezbędnych do prowadzenia przez organ likwidacyjny postępowania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia § 3 pkt 1 lit. z i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przez błędną interpretację tych przepisów. Wskazała na przyjęcie przez organ błędnej zasady, że urzędy skarbowe - organy likwidacyjne winny pokrywać wydatki związane z holowaniem i parkowaniem pojazdów wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia, że Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr, 153 poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż organ nie podważa zasadności samego roszczenia wnioskodawcy o zwrot należności za dozór ruchomości, od Skarbu Państwa, od dnia, kiedy ten stał się jego właścicielem. Kwestionuje jedynie moment, od którego urzędy skarbowe powinny ponosić sporne koszty. Uważa zatem, że wynagrodzenie za dozór od urzędu skarbowego należy się wyłącznie od daty wpływu dokumentów do urzędu, który nie odpowiada za zaniedbania innych organów. W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z takim poglądem organu. Stosownie do art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie z brzmienia § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów wynika, że o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne. Jednakże w świetle postanowień przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, bo może potwierdzać tylko to, co nastąpiło z mocy ustawy. Tym samym dla ustalenia początkowego terminu, od którego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (tak między innymi wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 1765/06, LEX 344067). Brak należytego współdziałania w tego rodzaju sprawach między podmiotami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 października 2007 r. (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 z późn. zm.), nie może mieć wpływu na ustalenie początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu. Brak jest bowiem jakiejkolwiek normy sankcjonowanej i sankcyjnej wobec organów współdziałających, z której można wywieść inny termin, od którego organ egzekucyjny winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu. W konsekwencji organ egzekucyjny, w tym przypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ właściwy do przyznania wynagrodzenia za dozór na podstawie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, nie ma podstaw dla odmiennego zakreślenia początku biegu terminu okresu, za który należne jest skarżącej wynagrodzenie. Na zakończenie należy zauważyć, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 (Dz.U. nr 100, poz. 649) art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 i Nr 176, poz. 1451 oraz z 2004 r. Nr 32, poz. 283) jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 1 oraz z art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji. Zgodnie z pkt II wyroku przepisy wymienione w części I w punktach 1 i 2, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok TK, węzłowy dla ustalenia dopuszczalnego trybu odjęcia prawa własności pojazdu, nie ma jednak dla rozpatrywanej sprawy istotnego znaczenia, albowiem przejęcie prawa własności w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym było prawnie skuteczne. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku uznając, iż organ naruszył prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. O nie wykonywaniu uchylonych postanowień Sąd rozstrzygnął na mocy art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania po myśli art. 200 p.p.s.a.