VI SA/Wa 174/13
WyrokWSA w Warszawie2013-08-08
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Jolanta Królikowska-Przewłoka, Pamela Kuraś-Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy użycie znaku graficznego z napisem "BioFan" na opakowaniach produktów konwencjonalnych, które nie pochodzą z produkcji ekologicznej, stanowi naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 dotyczących znakowania produktów ekologicznych i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wprowadzenie do obrotu produktów niepochodzących z produkcji ekologicznej, oznakowanych terminem "bio" w postaci przedrostka "BioFan", stanowi naruszenie art. 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Takie oznakowanie może wprowadzać konsumenta w błąd co do ekologicznego charakteru produktu, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o rolnictwie ekologicznym. Sąd podkreślił, że definicja "znakowania" obejmuje wszelkie symbole i nazwy powiązane z produktem, a celem przepisów jest ochrona zaufania konsumentów i zapewnienie uczciwej konkurencji.Stan faktyczny
Spółka P. Sp. z o.o. wprowadziła do obrotu pięć partii produktów (Fruktoza, Erytrytol, Czekolada gorzka, Czekolada biała, Marcepan) oznakowanych znakiem graficznym z napisem "BioFan". Kontrola wykazała, że spółka nie jest producentem ekologicznym i nie posiadała certyfikatu uprawniającego do stosowania takiego oznakowania. Organy administracji uznały, że użycie znaku "BioFan" narusza przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia faktyczne i prawne organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu partii produktów oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116 poz. 975) oraz art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE. L 2007, Nr 189. poz. 1, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lipca 2012 r. wymierzającej w/w Spółce karę pieniężną w wysokości 6517,44 zł za wprowadzenie do obrotu 5 partii artykułów rolno- spożywczych konwencjonalnych, oznakowanych jako produkty rolnictwa ekologicznego z naruszeniem art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, tj.
- 604 szt. Fruktozy 500 g, data paczkowania E3 11.11.
- 120 szt. Erytrytolu 250 g, termin ważności 14.07.2012 r.
- 19 szt. Czekolady gorzkiej 50 g, L09112011,
- 139 szt. Czekolady białej 50 g, LI9102011,
- 93 szt. Marcepanu z nadzieniem malinowo żurawinowym w gorzkiej czekoladzie 53 g, termin minimalnej trwałości 13.04.2012 r.,
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniach [...] lipca 2011 r. (z przerwami) inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K., przeprowadzili kontrolę w P. Sp. z o.o., ul. [...], w związku z podejrzeniem, że ww. Spółka wprowadza do obrotu produkty konwencjonalne, które zostały oznakowane, jako produkty rolnictwa ekologicznego z naruszeniem art. 23-26 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007.
W toku kontroli ustalono, iż Strona nie jest producentem ekologicznym w rozumieniu ustawy o rolnictwie ekologicznym, nie posiadała bowiem certyfikatu upoważniającego do posługiwania się oznakowaniem wskazującym na ekologiczną metodę produkcji. Wobec powyższego podczas kontroli w dniu [...] lipca 2011 r. zakwestionowano oznakowanie 6 partii artykułów rolno-spożywczych, z uwagi na umieszczony na etykietach poszczególnych produktów znak graficzny z napisem BioFan. Organ I instancji uznał, iż oznakowanie ww. partii naruszało art. 23 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, zgodnie z którym terminów odnoszących się do produkcji ekologicznej wymienionych w załączniku do tego rozporządzenia lub ich wersji skróconych, jak np. "bio" (stanowiący skróconą wersje terminów: "biologique", "biologio", "biologisch", w językach odpowiednio francuskim, włoskim i holenderskim) nie stosuje się na terenie Wspólnoty w znakowaniu, reklamie i dokumentach handlowych produktu, który nie spełnia wymogów wymienionych w tym rozporządzeniu, chyba że nie są one używane w odniesieniu do produktów rolnych w żywności lub paszy lub w wyraźny sposób nie łączą się z produkcję ekologiczną.
Organ I instancji pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydał zalecenia pokontrolne, w których wezwał do wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości, poprzez usunięcie przedrostka "bio" z oznakowania artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymagań zawartych w przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego, w terminie 30 dni. W dniach [...] listopada 2011 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K., działając na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. przeprowadzili ponowną kontrolę w przedsiębiorstwie Spółki w celu zweryfikowania, czy zostały zrealizowane zalecenia pokontrolne. W toku kontroli ustalono, iż na opakowaniach partii z grupy produktów objętych poprzednią kontrolą znajduje się znak graficzny z napisem BioFan.
W związku z powyższym Organ I instancji w dniu [...] listopada 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym, które następnie umorzył decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. wskazując, że art. 25 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy nie ma zastosowania dla produktów zakwestionowanych w toku kontroli. W dniu [...] lutego 2012 r. Organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 5 ustawy o rolnictwie ekologicznym, zakończone w dniu [...] lipca 2012 r. wydaniem decyzji wymierzającej karę w wysokości 6517,44 zł. za wprowadzenie do obrotu 5 partii produktów oznakowanych, jako produkty rolnictwa ekologicznego.
Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów uznał je za bezzasadne.
Stwierdził, iż Organ I instancji nie rozpatrywał w toku postępowania kwestii wycofania z produkcji zakwestionowanych produktów jak również wycofania ich ze sprzedaży, w związku, z czym w wydanej decyzji nie zawarł żadnych ustaleń w tym zakresie.
Wskazał, że decyzja Organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. o umorzeniu postępowania w całości, dotyczyła postępowania wszczętego w dniu [...] listopada 2011 r. w związku ze wskazaniem błędnej podstawy prawnej tj. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym. Wyjaśnił, iż Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że Strona wprowadziła do obrotu zakwestionowane partie produktów, za co została wymierzona przedmiotowa kara pieniężna, natomiast kwestia wycofania partii ze sprzedaży, nie ma znaczenia dla oceny zasadności wymierzenia ww. kary.
Podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. odmówił przeprowadzenia rozprawy wskazując w uzasadnieniu, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 89 § 2 k.p.a.
Główny Inspektor JHARS wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 odnośnie stosowania terminów związanych z produkcją ekologiczną do celów niniejszego rozporządzenia uznaje się, że produkt opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji, jeżeli przy znakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach handlowych taki produkt, jego składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w tym rozporządzeniu. Zwłaszcza terminy wymienione w załączniku, ich pochodne lub wersje skrócone, jak np. "bio","eko", używane samodzielnie lub łącznie, mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy tego rozporządzenia lub zgodnie z tym rozporządzeniem. Przy znakowaniu i w reklamie żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych można stosować terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji wyłącznie wtedy, gdy wszystkie składniki tego produktu również zostały wyprodukowane zgodnie z wymogami określonymi w powyższym rozporządzeniu. Zgodnie z art. 23 ust. 2 ww. rozporządzenia, terminy o których mowa w ust. 1, nie są stosowane na terenie Wspólnoty i w żadnym z języków Wspólnoty w znakowaniu, reklamie i dokumentach handlowych produktu, który nie spełnia wymogów wymienionych w tym rozporządzeniu, chyba że nie są używane w odniesieniu do produktów rolnych w żywności lub paszy lub wyraźnie w żaden sposób nie łączą się z produkcją ekologiczną. Ponadto nie stosuje się żadnych terminów, w tym terminów stosowanych w znakach towarowych, ani praktyk używanych w znakowaniu lub reklamie mogących wprowadzić w błąd konsumenta lub użytkownika poprzez sugerowanie, że produkt lub składniki spełniają wymogi wymienione w tym rozporządzeniu. Definicja terminu "znakowanie" zawarta jest w art. 2 lit. k rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007.
Główny Inspektor JHARS nie podzielił stanowiska, iż użyte w treści art. 23 ust. 1 ww. rozporządzenia wyrażenie "opis" należy postrzegać przez pryzmat definicji zawartej w słowniku terminów literackich i nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż znak graficzny z napisem Biofan umieszczony na opakowaniu, nie stanowi opisu tego przedmiotu i nie odnosi się do niego, albowiem ww. napis z uwagi na to, że jest elementem oznakowania, stanowi również opis produktu.
Podniósł, że zgodnie z pismem Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2012 r. kwestionowane produkty nie znajdowały się w okresie 15 lipca 2011 r. - 3 lipca 2012 r. w rejestrze środków spożywczych specjalnego przeznaczenia prowadzonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136 poz. 914 ze zm.), co oznacza, że zgodnie z przepisami prawa produkty te nie były w ww. okresie środkami specjalnego przeznaczenia.
Główny Inspektor mając na uwadze interes konsumenta uznał, za niedopuszczalną sytuację, w której Strona wprowadza do obrotu produkty konwencjonalne, opatrzone sformułowaniami sugerującymi ekologiczną metodę produkcji i podkreślił, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, wyłącznie producenci ekologiczni, którzy posiadają certyfikat, o którym mowa w art. 29 ww. rozporządzenia, potwierdzający ekologiczny status wymienionych na nim produktów, są uprawnieni do stosowania w oznakowaniu swoich produktów sformułowań odnoszących się do ekologicznej metody produkcji.
Organ nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że stosowanie terminów wymienionych w załączniku lub ich wersji skróconych "bio", "eko" w połączeniu z innymi wyrazami nie stanowi naruszenia art. 23 ww. rozporządzenia. Zauważył, że ustawodawca wspólnotowy używa pojęcia "zwłaszcza terminy wymienione w załączniku", wobec powyższego nie są to terminy wyłącznie zawarte w załączniku do tego rozporządzenia. Ponadto, mowa jest o terminach, ich pochodnych oraz wersjach skróconych, co oznacza, że nie następuje ograniczenie wyłącznie do ściśle określonych wyrażeń, przy czym mogą one występować samodzielnie lub łącznie z innymi wyrazami.
Podkreślił, iż organ I instancji wypełnia obowiązki nałożone ustawą o rolnictwie ekologicznym oraz stwierdził, iż działania podjęte przez ten organ służyły ochronie zasad uczciwej konkurencji i były proporcjonalne do zagrożenia wynikającego z zamieszczania terminu bio w oznakowaniu produktów nieekologicznych oraz nie ograniczały działalności gospodarczej w zakresie, który nie wynikałby z przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego.
Odnosząc się do opinii prof. dr. hab. n. med. Marii Wardas organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że niezależnie od twierdzeń w opinii tej zawartych oznakowanie przedmiotowej partii należy rozpatrywać w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, na podstawie których została wymierzona przedmiotowa kara.
W dalszej części uzasadnienia organ uzasadnił wysokość wymierzonej kary konkludując, iż kara pieniężna w wysokości 6517,44 zł, stanowiąca 100 % korzyści majątkowej jest adekwatna do stwierdzonych nieprawidłowości, może stanowić odczuwalną dolegliwość finansową dla Strony pozostając jednocześnie w zakresie jej możliwości finansowych.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Sp. z o.o., zwana dalej skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu pierwszej i drugiej instancji.
Skarżąca podniosła zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego mający istotny wpływ na wynik postępowania polegający na przyjęciu, iż nie wykazała, iż zakwestionowane partie zostały usunięte zgodnie z zaleceniami pokontrolnymi, podczas gdy Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Spożywczych w decyzjach nr [...],[...],[...],[...],[...] - wszystkie z dnia [...] listopada 2012 roku, którymi uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie nakazania zmiany oznakowania przedmiotowej partii towarów, dokonał tego wyłącznie w oparciu o ustalenie, że zakwestionowana partia została wycofana z obrotu i zniszczona, a więc dokonał skrajnie przeciwnych ustaleń, aniżeli w tej sprawie;
oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, a w szczególności:
-art. 23 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, że produkt opisywany jest za pomocą terminu sugerującego nabywcy, że został uzyskany zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu, a tym samym, że opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji,
naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności:
- art. 7 Kpa poprzez jego niezastosowanie, co narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązki organu w zakresie konieczności wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i interes społeczny oraz słuszny interes strony;
nadto naruszenie przepisów postępowania i wymierzenie kary mimo umorzenia w tym zakresie w całości postępowania postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 roku.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty podnosząc m.in., iż wycofała ze sprzedaży zakwestionowane produkty w dniu [...] grudnia 2011 roku czego organ I instancji nie wziął pod uwagę. Nie wykazywała wcześniej owej okoliczności, albowiem otrzymała postanowienie o umorzeniu postępowania administracyjnego w całości w sprawie wymierzenia grzywny z dnia [...] stycznia 2012 roku w przedmiotowej sprawie. Treść owej decyzji spowodowała przekonanie strony, o tym iż sprawa jest zakończona definitywnie i nie ma potrzeby dalszego wykazywania wycofania zakwestionowanych produktów ze sprzedaży. Nadto organ II instancji z jednej strony uzasadnia, że skarżąca wprowadziła do obrotu zakwestionowane partie i stąd wymierzenie kary jest zasadne, zaś później powołuje się na nieterminowe - bo dopiero w grudniu 2011 roku - wycofanie zakwestionowanych partii. Stwierdziła, iż termin bio nigdy nie został w zakresie zakwestionowanych partii użyty w handlu, gdyż towar został zakwestionowany.
Cytując przepis art. 23 ust 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 stwierdziła, że mieści się w nim definicja produktu ekologicznego -produkt taki to ten, którego: "składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym rozporządzeniu". Wykładnia językowa cytowanego przepisu, zdaniem skarżącej, pozwala na stwierdzenie, że produkt ekologiczny zdefiniowany został przez charakterystykę jego opisu. Miejsce położenia opisu produktu nie zostało precyzyjnie określone, przyjąć zatem należy, że może być to reklama produktu, napis na opakowaniu itp. W każdym przypadku, nie wykraczając poza dozwolone ramy wykładni językowej, jest to "opis" danego produktu.
Powołując się na Słownik terminów literackich autorstwa Anny Popławskiej, Piotra Szeląga i Kamila Kotowskiego skarżąca uznała, iż w definicja pojęcia "opis" zawiera charakterystykę czegoś. Opis odnosi się wprost do pewnej substancji, którą może być zarówno osoba fizyczna jak i produkt handlowy, np. czekolada. Opisując taki produkt konieczne jest jego precyzyjne wskazanie. Brak konkretnego zaznaczenia, który z produktów jest przedmiotem opisu spowoduje, w ocenie skarżącej, iż przymiotniki w nim użyte nie zostaną dopasowane do przedmiotu charakteryzowanego i przez to wypowiedź nie będzie opisem. Definicja wskazuje również, że "w opisie poetyckim z kolei chodzi nie tyle o rzeczowe przedstawienie zjawisk, ile o wytworzenie atmosfery, nastroju, ukazanie emocji bohatera ". W tym kontekście zdaniem skarżącej podkreślenia wymaga fakt, że do reklamy (opisu produktu znajdującego się na jego opakowaniu itp.) produktu handlowego cytowaną definicję można stosować wprost. W tym wypadku kluczową kwestią jest wytworzenie pewnej atmosfery wokół produktu, jego właściwości, cech spożywczych, zdrowotnych itp. Tym samym samo zawarcie na opakowaniu znaku graficznego bez odniesienia się do przedmiotu produktu w sposób oczywisty nie może stanowić jego opisu.
Skarżąca stwierdziła, że znak graficzny producenta zawarty na opakowaniu produktów przez niego wytworzonych występujący niezależnie i samodzielnie, bez jakiegokolwiek odniesienia się do nazwy produktu (rozumianej jako np. czekolada), jego składników, nie może być traktowany jako opis.
Zatem grafizm zawarty na opakowaniach produktów spółki P. w postaci napisu BIOFAN nie odnosi się w żaden sposób do przedmiotu produktu na którego opakowaniu jest umieszczony, nie stanowi jego charakterystyki. Nie budzi zatem wątpliwości fakt, że nie może być uznany za opis.
Skoro zatem znak graficzny zawierający napis BIOFAN nie stanowi opisu produktu, jego składników lub materiałów paszowych, to w żaden sposób nie powinien stanowić przedmiotu zainteresowania Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
Skarżąca wywodziła, iż przepis art. 23 ust. 1 rozporządzenia nie wskazuje, które wyrazy lub ich pochodnie nie mogą być stosowane "łącznie z innymi wyrazami", albowiem w samym przepisie zawarto zastrzeżenie odnoszące się do ubywania słów sugestywnych (produkcje ekologiczną) samodzielnie lub łącznie, a nie łącznie z "innymi słowami". Zatem zdaniem skarżącej zwrot BIOFAN nie jest objęty definicją wymienionego przepisu. Występuje bowiem nie sam lecz łącznie z innym słowem. Przedrostek "bio" ma na celu nawiązywać do procesów życiowych, natomiast "fan" oznacza sympatyka. Z uwagi na fakt, że przepis ten ogranicza wolny rynek i swobodę działalności gospodarczej, wymaga przyjęcia ścisłej wykładni i nie może być interpretowany w sposób dowolny.
Skarżąca wyjaśniła również, że przedmiotem działalności Spółki jest produkcja i dystrybucja środków spożywczych specjalnego przeznaczenia, a nie środków spożywczych. Wyrażenie Biofan ma na celu nawiązywać do pełnionej przez te produkty funkcji specjalnej, a nie do produkcji ekologicznej. Ponadto na opakowaniach nie zamieszczono logo produkcji ekologicznej oraz nie reklamowano produktu, jako pochodzącego z produkcji ekologicznej. Skarżąca powołała się na sporządzoną na jej wniosek opinię prof. dr hab. n. med. Marii Wardas Kierownika Katedry i Zakładu Żywieniowego i Żywności Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, zgodnie z którą wyrażenie BioFan nie stanowi oznakowania produktu oraz termin ten nie ma charakteru sugestywnego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Na wstępie, mając na uwadze stanowisko profesjonalnego pełnomocnika, wydaje się być zasadnym wyjaśnienie skarżącej, iż kompetencje sądu administracyjnego sprowadzają się do oceny zgodności z prawem procesowym i materialnym rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji. Tak więc wniosek zawarty w skardze o umorzenie postępowania administracyjnego nie znajduje żadnego uzasadnienia.
W rozpoznawanej sprawie inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K., w dniach [...] lipca 2011 r. (z przerwami) przeprowadzili kontrolę w P. Sp. z o.o., ul. [...].
W jej wyniku zakwestionowano oznakowanie 6 partii artykułów rolno-spożywczych, z uwagi na umieszczony na etykietach poszczególnych produktów znak graficzny z napisem BioFan. Organy administracji uznały, iż oznakowanie to naruszało art. 23 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007.
Poza sporem bowiem jest, że skarżąca produktów ekologicznych nie wytwarzała, jak i to, że stosownie do art. 29 rozporządzenia nie posiadała właściwego świadectwa (certyfikatu) nadającego jej uprawnienia producenta ekologicznego (art. 2 pkt 2 u.r.e. w związku z art. 2 lit. d) rozporządzenia nr 834/2007).
Sąd podzielił stanowisko Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, iż wprowadzając do obrotu produkty nie pochodzące z produkcji ekologicznej, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, a oznakowane terminem "bio", w postaci przedrostka wyraźnie odróżniającego się w słowie "BioFan", który to termin, zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, może być zamieszczany wyłącznie w oznakowaniu produktów pochodzących z produkcji ekologicznej skarżąca spełniła przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o rolnictwie ekologicznym.
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym w art. 1 określiła zadania i właściwości organów administracji publicznej i jednostek organizacyjnych w rolnictwie ekologicznym w zakresie wykonania przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91.
Zgodnie z art. 25 ust.1 pkt 5 lit. b w/w ustawy osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która wprowadza do obrotu produkt który został oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, z naruszeniem art. 23 - 26 rozporządzenia nr 834/2007 - podlega karze pieniężnej w wysokości do 200 % korzyści majątkowej uzyskanej lub którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu produkty, nie niższej jednak niż 500 zł.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91(Dz. U. UE L z dnia 20 lipca 2007 r.) w preambule stanowi m.in., że (3) celem wspólnotowych ram prawnych regulujących sektor produkcji ekologicznej powinno być zapewnienie uczciwej konkurencji i właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego produktów ekologicznych, a także utrzymanie i uzasadnienie zaufania konsumentów w stosunku do produktów oznaczonych jako ekologiczne. Ponadto celem ram prawnych powinno być stworzenie takich warunków, w których sektor ten będzie mógł się rozwijać zgodnie z tendencjami rynkowymi i tendencjami w dziedzinie produkcji. (5) W związku z tym stosowne jest bardziej jednoznaczne określenie celów, zasad i reguł mających zastosowanie do produkcji ekologicznej, co przyczyni się do zwiększenia przejrzystości i do wzrostu zaufania konsumentów, jak również do zharmonizowanego rozumienia koncepcji produkcji ekologicznej.
Art.2 w/w rozporządzenia stanowi, że do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a) "produkcja ekologiczna" oznacza stosowanie metody produkcji zgodnej z zasadami określonymi w niniejszym rozporządzeniu na wszystkich etapach produkcji, przygotowania i dystrybucji;
b) "etapy produkcji, przygotowania i dystrybucji" oznaczają każdy etap, począwszy od produkcji wstępnej produktu ekologicznego aż do przechowywania, przetwarzania, transportu, sprzedaży lub zaopatrzenia ostatecznego konsumenta, jak również - w stosownych przypadkach - znakowanie, reklamę, import, eksport oraz działania podwykonawcze;
c) "ekologiczny" oznacza pochodzący z produkcji ekologicznej lub z nią związany;
k) "znakowanie" oznacza wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego.
W myśl art. 23 ust. 1 rozporządzenia do celów niniejszego rozporządzenia uznaje się, że produkt opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji, jeżeli przy znakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach handlowych taki produkt, jego składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Zwłaszcza terminy wymienione w załączniku (w języku polskim termin "ekologiczne"), ich pochodne lub wersje skrócone, jak np. "bio" i "eko", używane samodzielnie lub łącznie, mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy niniejszego rozporządzenia lub zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Przy znakowaniu i w reklamie żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych można stosować terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji wyłącznie wtedy, gdy wszystkie składniki tego produktu również zostały wyprodukowane zgodnie z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
W świetle art. 23 ust. 2 ww. rozporządzenia wspomniane wyżej terminy nie są stosowane na terenie Wspólnoty i w żadnym z języków Wspólnoty w znakowaniu, reklamie i dokumentach handlowych produktu, który nie spełnia wymogów wymienionych w niniejszym rozporządzeniu, chyba że nie są używane w odniesieniu do produktów rolnych w żywności lub paszy lub wyraźnie w żaden sposób nie łączą się z produkcją ekologiczną.
Ponadto nie stosuje się żadnych terminów, w tym terminów stosowanych w znakach towarowych, ani praktyk używanych w znakowaniu lub reklamie mogących wprowadzić w błąd konsumenta lub użytkownika poprzez sugerowanie, że produkt lub składniki spełniają wymogi wymienione w niniejszym rozporządzeniu.
Jak już wyżej wskazano "znakowanie" (art. 2 lit. k), oznacza wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego. Można zauważyć, że w ww. przepisie ustawodawca wspólnotowy nie wyłączył oznaczenia przedsiębiorcy (nazwy firmy) z zakresu definicji znakowania. Stosownie do art. 1 ust. 3. lit. a dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 109 z 06.05.2000, str. 29, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 75), "etykietowanie" oznacza wszelkie wyrazy, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do środków spożywczych i umieszczone na każdym opakowaniu, dokumencie, uwadze, etykiecie, obwódce lub pierścieniu towarzyszącym lub odnoszącym się do takiego środka spożywczego.
Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, powołującym się na art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 25.08.2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225, ze zm.; ustawa ta dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji ww. dyrektywy 2000/13/WE), oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego. Do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Przepis art. 45 ust. 2 powyższej ustawy stanowi, że oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego. Stosownie do art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.
Jak stanowi art. 2 pkt 8 lit a ustawy o rolnictwie ekologicznym "wprowadzanie do obrotu" oznacza w odniesieniu do produktów - wprowadzanie na rynek w rozumieniu art. 3 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, ze. zm.).
Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.
W myśl art. 91 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. U. UE L z dnia 18 września 2008 r.) państwa członkowskie podejmują wszelkie środki i sankcje w celu zapobieżenia oszustwom przy stosowaniu oznaczeń, o których mowa w tytule IV rozporządzenia (WE) nr 834/2007 oraz w tytule III lub załączniku XI do niniejszego rozporządzenia.
Odnosząc się zaś do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego polegający na przyjęciu, iż skarżąca nie wykazała, iż zakwestionowane partie zostały usunięte zgodnie z zaleceniami pokontrolnymi, podczas gdy Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Spożywczych w decyzjach z dnia [...] listopada 2012 roku, którymi uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie nakazania zmiany oznakowania przedmiotowej partii towarów, dokonał tego wyłącznie w oparciu o ustalenie, że zakwestionowana partia została wycofana z obrotu i zniszczona, a więc dokonał skrajnie przeciwnych ustaleń, aniżeli w tej sprawie należ uznać, iż nie jest on trafny.
Należy bowiem zauważyć, iż wskazane w skardze decyzje Głównego Inspektora JHARS z dnia [...] listopada 2012 r., dotyczyły postępowań w sprawie nakazu zmiany oznakowania zakwestionowanych partii w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Główny Inspektor umorzył w/w postępowania z uwagi na ich bezprzedmiotowość wynikającą z braku przedmiotu sprawy, jakim były zakwestionowane partie.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko Głównego Inspektora JHARS, iż postępowania te i fakt ich umorzenia, nie miał znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ kara pieniężna została wymierzona za wprowadzenie do obrotu zakwestionowanych w toku kontroli nieprawidłowo oznakowanych produktów, natomiast fakt wycofania ich z obrotu nie mógł w tym przypadku stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania.
Odnosząc się do zarzutu wymierzenia kary mimo umorzenia w tym zakresie w całości postępowania postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 roku należy stwierdzić, iż jest on całkowicie pozbawiony podstaw.
Decyzja (nie postanowienie) Organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. o umorzeniu postępowania w całości w związku ze wskazaniem błędnej podstawy prawnej tj. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym, dotyczyła postępowania wszczętego w dniu [...] listopada 2011 r. W dniu [...] lutego 2012 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 5 lit. b ww. ustawy, co Główny Inspektor JHARS wyjaśnił w sposób wystarczająco zrozumiały.
W świetle powyższych wywodów Sąd nie dopatrzył się też podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia swobody działalności gospodarczej. Podnieść bowiem należy, iż swoboda ta podlega ograniczeniom w przypadkach przewidzianych prawem. Sankcja nałożona na skarżącą związana jest z ochroną rynku, uczciwej konkurencji i zaufania konsumentów. Nie jest też nadmierna. Nie może zatem być mowy o naruszeniu zasady proporcjonalności i słusznych interesów strony.
Ostatecznie zatem za niezasadne należy uznać także zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego istotnego w sprawie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Nakładając karę pieniężną organ administracji miał na uwadze ustalenia kontroli, których spółka nie kwestionowała. Kierował się również przesłankami z art. 26 ust. 1 u.r.e. uwzględniając stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia spółki, zakresem ustalonego naruszenia, jej dotychczasową działalnością i wielkością obrotów za okres poprzedzający kontrolę. Wszystkie te względy zostały przez organ administracji szczegółowo w decyzji omówione na uzasadnienie wysokości nałożonej sankcji. W tym, zatem zakresie zaskarżona decyzja również znamion wadliwości nie nosi.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło