VI SA/Wa 1742/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego K. J. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 1742/08 Uzasadnienie Wnioskiem z [...] maja 2008 r. K. J. wystąpił o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] K. J. i został wpisany na listę aplikantów radcowskich. Po wpisaniu na listę aplikantów radcowskich K. J. i wyjechał do USA, gdzie został przyjęty i następnie ukończył P. uzyskując z oceną bardzo dobrą tytuł Master of Laws (magistra prawa). Po powrocie zwrócił się pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. do Okręgowej Izby Radców Prawnych o podjęcie uchwały potwierdzającej jego wpis na listę aplikantów radcowskich. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. wpisała K. J. na I rok aplikacji, zobowiązując go do uzupełnienia praktyk i kolokwiów z zakresu objętego szkoleniem pierwszego roku. W dalszej kolejności K. J. odbył aplikację zaliczając wymagane kolokwia i praktyki. Następnie K. J. złożył w dniach [...] kwietnia 2008 r. egzamin radcowski przed Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z wynikiem dobrym i Uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. został wpisany na listę radców prawnych. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] w dniu [...] czerwca 2008 r. przesłała Ministrowi Sprawiedliwości Uchwałę o dokonaniu wpisu K. J. na listę radców prawnych wraz z jego aktami osobowymi. Okoliczność tę potwierdził Naczelnik Wydziału Adwokatury, Radców Prawnych i Doradców Podatkowych Ministerstwa Sprawiedliwości w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2008r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi K. J. na listę radców prawnych. W uzasadnieniu sprzeciwu podano, że K. J. nie odbył wymaganej art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) aplikacji w wymaganym wymiarze 3 lata i 6 miesięcy. Jak bowiem stwierdzono, przy najkorzystniejszej interpretacji, czas trwania aplikacji wynosił 3 lata, 2 miesiące i 7 dni, natomiast licząc aplikację od złożenia ślubowania do rozpoczęcia egzaminu okres ten był krótszy, gdyż wynosił 3 lata, 1 miesiąc i 21 dni. Decyzja została nadana [...] lipca 2008 r. w placówce pocztowej i doręczona: K. J. w dniu [...] lipca 2008 r., Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] [...] lipca 2008 r. i Krajowej Radzie Radców Prawnych [...] lipca 2008 r. Na powyższą decyzję K. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 31- ust. 2 i art. 32 ust. 2 ustawy o radcach prawnych przez uchybienie terminu do złożenia sprzeciwu oraz naruszenie przepisów postępowania. Skarżący wskazywał, iż doręczenie sprzeciwu nastąpiło z naruszeniem terminu trzydziestodniowego określonego w art. 31- ust. 2 wymienionej ustawy, co w jego ocenie skutkować powinno uchylenie tej decyzji. W tym zakresie skarga powoływała się na orzecznictwo sądów administracyjnych mające potwierdzać stanowisko skarżącego. Uzasadniając naruszenie art. 32 ust. 2 ustawy o radcach prawnych skarżący wywodził, iż pomimo skrócenia okresu aplikacji odbył wszystkie wymagane praktyki i zaliczył wszystkie wymagane kolokwia. Organ administracji natomiast, z naruszeniem art. 7 k.p.a., nie wyjaśnił sprawy w tym zakresie. Wskazując na brzmienie art. 32 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, obowiązujący w dacie przyjęcia na aplikację radcowską, skarżący wywodził, iż wymagany wówczas okres aplikacji wynosił dwa lata. Związku z tym jego okres aplikacji nie tylko zawierał się w tym terminie lecz znacznie go przekraczał. Nadto skarżący podkreślał, że Minister Sprawiedliwości nie skorzystał ze swoich uprawnień w stosunku do uchwały organu korporacji zawodowej z dnia [...] lutego 2005 r. o wpisaniu na listę aplikantów. Wyrażając zatem obecnie sprzeciw co do wpisu na listę radców prawnych, w jego ocenie, organ administracji naruszył przepisy art. 8 i art. 9 k.p.a., gdyż skarżący działał w dobrej wierze i zaufaniu do organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia terminu określonego w art. 31- ust. 2 ustawy o radcach prawnych organ administracji wyraził stanowisko, iż termin jest terminem, w którym decyzja powinna zostać podpisana przez Ministra Sprawiedliwości, a nie terminem jej doręczenia. Natomiast nie odbycie aplikacji w pełnym okresie wskazanym w art. 32 ust. 2 ustawy jest podstawą do złożenia sprzeciwu przez ministra, gdyż termin ten ma charakter normy prawa materialnego, a w konsekwencji nie może ulegać skróceniu lub wydłużeniu. Ministra Sprawiedliwości nie zgodził się z zarzutem naruszenia przepisów postępowania podkreślając, że był obowiązany działać zgodnie z art. 6 k.p.a. Nie składając sprzeciwu naruszyłby tym samym art. 32 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Natomiast nie wyrażenie sprzeciwu co do uchwały z [...] lutego 2005 r. nie można utożsamiać z wyrażeniem zgody na skrócenie aplikacji. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżący, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podtrzymał swoje argumenty zawarte w skardze. Pismem z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor Departamentu Organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości poinformował, że zostało wszczęte postępowanie z wniosku K. J. z [...] października 2008 r. o uchylenie, w trybie art. 154 § 1 k.p.a., zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. Pismem z [...] października 2008 r. K. J. poinformował o cofnięciu wniosku z dnia [...] października 2008 r. o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 32 ust. 2 w związku z art. 31- ust. 2 ustawy o radcach prawnych, określanej dalej jako ustawa. Przepis art. 31- ust. 2 ustawy jest przepisem procesowym jednakże zawiera termin mający charakter terminu prawa materialnego, gdyż Minister Sprawiedliwości może wyrazić sprzeciw jedynie w tym terminie, co wywołuje ten skutek, że po jego upływie sprzeciw staje się nieskuteczny. Omawiany terminie nie podlega bowiem skróceniu ani wydłużeniu. Zgodnie z wymienionym art. 31- ust. 2 ustawy wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Jest poza sporem, że Minister Sprawiedliwości otrzymał w dniu [...] czerwca 2008 r. Uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Do uchwały załączone były akta osobowe skarżącego co potwierdza pismo Naczelnika Wydziału Adwokatury, Radców Prawnych i Doradców Podatkowych Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2008 r. - (pisownia oryginalna) "Z uwagi na fakt, że akta osobowe wpisanego wraz uchwałą wpłynęły do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2008 r. (...)". Zatem od tej daty należało liczyć termin trzydziestodniowy określony w art. 31- ust. 2 ustawy. Minister Sprawiedliwości wydał decyzję (sprzeciw) w dniu [...] lipca 2008 r. Decyzja ta została nadana [...] lipca 2008 r. w placówce pocztowej i doręczona: K. J. [...] lipca 2008 r., Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] [...] lipca 2008 r. i Krajowej Radzie Radców Prawnych [...] lipca 2008 r., a więc wszystkie doręczenia zostały dokonane po terminie określonym w art. 31- ust. 2 ustawy. Stosownie do art. 109 § 1 k.p.a. decyzje doręcza się stronom na piśmie. W przypadku doręczenia pisma zawierającego decyzję doniosły prawnie jest sam fakt doręczenia w formie przewidzianej w art. 39 - 49 k.p.a., bo z nim są związane skutki prawne materialne i procesowe (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 521). Doręczenie decyzji na piśmie jest wyłączną formą (poza przypadkami doręczenia przez ogłoszenie) zakomunikowania stronie oświadczenia organu administracji. Z powołanego art. 109 § 1 k.p.a. wynika, że nie można w tym zakresie stosować rozwiązań wymienionych w art. 57 k.p.a., a w szczególności w jego § 5, gdyż przepis ten reguluje sposób obliczania terminów procesowych czynności strony. Przyjmując zatem jako podstawową cechę decyzji administracyjnej uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej przez zakomunikowania woli jednostce w trybie prawnych, nie można uznać, że nadanie decyzji przed upływem terminu w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest uzewnętrznieniem woli organu. Uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej musi nastąpić tylko przez jej zakomunikowanie w trybie prawny, a tym trybem jest wyłącznie doręczenie decyzji (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmioosobowym z 15 października 2008 r. - sygn. akt II GPS 4/08). Uchwała ta została podjęta w związku z przepisem art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j. t Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) jednakże ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze jest analogicznym przepisem, jak przepis art. 31- ust. 2 ustawy o radcach prawnych, gdyż dotyczy terminu do złożenia sprzeciwy przez Ministra Sprawiedliwości od wpisu na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich. W omawianej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny zawarł następującą tezę: "Termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu". Jak wynika z akt sprawy, decyzja wyrażająca sprzeciw Ministra Sprawiedliwości od Uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], wpisującej K. J. na listę radców prawnych, została doręczona po terminie trzydziestu dni określonym w art. 31- ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekła jak w sentencji, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.