VI SA/Wa 1748/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 ust. 2 i 4 w związku z art. 224 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] kwietnia 2009 r. patentu numer [...] udzielonego na rzecz M. K. z powodu nieziszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 15 rok ochrony. Po rozpoznaniu wniosku M. K. z dnia [...] marca 2010 r. o ponowne rozpoznanie sprawy Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy RP przywołał treść przepisu art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W przepisie art. 224 ust. 2 ustawy wyrażona została zasada o obowiązku uiszczania opłaty z góry nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochronny. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej. Powyższy termin "dodatkowy" nie podlega przywróceniu stosownie do art. 224 ust. 4 zd. 2 ustawy. W przedmiotowej sprawie, ostatnim dniem czternastego roku ochrony wynalazku był dzień 26 kwietnia 2009 r. Podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny 15 rok ochrony wynalazku upływał 27 kwietnia 2009 r. Opłata za następny okres wynalazku wraz z opłata dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie tj. do dnia 26 października 2009 r. W związku z faktem nieuiszczenia przez uprawnionego opłaty za dalszy rok ochrony wynalazku w żadnym z powyższych okresów, Urząd Patentowy RP stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 26 kwietnia 2009 r. patentu [...] określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo własności przemysłowej. W ocenie Urzędu Patentowego RP, w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności stanowiące podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu, zgodnie z art. 243 ust. 6 ustawy. W myśl tego przepisu do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Pojęcie siły wyższej ujmuje się w orzecznictwie i literaturze jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec. Do niniejszej kategorii zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, za nadzwyczajną, w rozumieniu powyższej regulacji prawnej nie można uznać zaniedbań w sprawach organizacyjnych, czy niedopełnienie obowiązków wynikających z ustaleń między uprawnionym i użytkownikiem patentu. Uprawniony winien nieprzerwanie czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na nim obowiązków, zwłaszcza będąc świadomym negatywnych konsekwencji ich zaniedbań. Uiszczanie corocznych opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, zatem dopełnienie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2010 r. złożył M. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 234 ust. 1 oraz ust. 6 Prawa własności przemysłowej przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co przejawiło się w utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzającej wygaśnięcie patentu [...], 2. naruszenie prawa procesowego tj. art. 7,8, 77, 80 kpa poprzez wydanie decyzji na ustalonym i ocenionym stanie faktycznym w sposób pobieżny. Skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie uprawnionego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Mimo to Urząd Patentowy RP całą korespondencje kierował do uprawnionego, w wyniku czego powstał chaos informacyjny i zakłócił działanie uprawnionego. Nadto Urząd Patentowy RP mylnie zinterpretował złożone wyjaśnienia dotyczące korespondencji powiadamiającej o konieczności wniesienia opłaty za kolejny rok ochrony wynalazku. Uprawniony do patentu sprecyzował, że korespondencja wewnętrzna ma formę elektroniczną i winę za zagubienie danych niezbędnych do przeprowadzenia operacji dokonania opłaty ponosi system komputerowy, który odpowiada również za prawidłowość i poprawność funkcjonowania księgowości firmy. Uprawniony w chwili wnioskowania o ponowne rozpoznanie sprawy nie był pewny, czy winę za powyższy stan ponosi system elektronicznej akceptacji księgowania kwot przelewów przez kierownictwo, czy nieprawidłowe nadanie przez ten system specyfikacji korespondencji przesłanej przez pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o jej oddalenie Przywołując argumentację zawartą w odwołaniu. Odnosząc się do argumentacji o nieprawidłowości w kierowaniu korespondencji w sprawie przedmiotowego patentu. Jest on, zdaniem Urzędu Patentowego RP, niezasadny. Uprawniony ustanowił pełnomocnika jedynie w zakresie czynności związanych ze zgłoszeniem wynalazku do ochrony. W konsekwencji powyższego pełnomocnictwo nie obejmowało fazy rejestrowej postępowania przez Urzędem Patentowym, na która składa się przede wszystkim coroczne wnoszenie opłaty za ochronę patentu. Uprawniony był informowany o czynnościach podejmowanych w sprawie, mimo, iż ostatni adresat został uwzględniony tylko i wyłącznie omyłkowo. Decyzja o wygaśnięciu patentu jak i decyzja utrzymująca ją w mocy zostały skierowane do uprawnionego. Nadto korespondencja z lat poprzednich nie ma znaczenia dla terminowości uiszczenia przedmiotowej opłaty. Okoliczności faktyczne, na które powołuje się uprawniony nie są wystarczające nawet do przyjęcia braku winy w niedotrzymaniu terminu (co mogło być oceniane w odniesieniu do opłaty za pierwszy okres ochrony patentu). Tym bardziej w stosunku do dalszych opłat ochronnych takie zdarzenia jak "przeoczenie działu księgowości" oraz "zagubienie" lub brak wiedzy co do obiegu pism wewnątrz spółki użytkownika patentu nie mogą stanowić dostatecznej postawy do przyjęcia, iż miały miejsce w tej sprawie okoliczności nadzwyczajne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzającą wygaśnięcie, z dniem 26 kwietnia 2009 r., patentu na wynalazek ochronny [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 15 rok ochrony patentu. Zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W przedmiotowej sprawie, ostatnim dniem czternastego roku ochrony wynalazku był dzień [...] kwietnia 2009 r. Podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny - 15 rok ochrony wynalazku upływał [...] kwietnia 2009 r. (koniec terminu – 26 kwietnia 2009 r. przypadał na dzień ustawowo wolny od pracy). Opłata za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie tj. do dnia 26 października 2009 r., stosownie do przepisu art. 224 ust. 4 p.w.p. Niespornym w sprawie jest, że uprawniony nie wniósł opłaty za 15 rok ochrony w żadnym z powyższych okresów. Ta okoliczność została przez niego przyznana także w skardze. Podnosił, iż brak opłaty w wyznaczonym terminie nie był zależny od jego woli. Niezapłacenie w przewidzianym terminie opłaty nastąpiło z powodu przeoczenia działu księgowości. W skardze zauważył, iż to niekorzystny zbieg okoliczności doprowadził do nieuiszczenia opłaty w terminie. Ocena przyczyn niedochowania terminu była przedmiotem rozważań Urzędu Patentowego RP. Sąd podziela argumentację Urzędu Patentowego RP. Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy dokonał analizy i oceny okoliczności przedstawionych przez uprawnionego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Termin do uiszczania opłaty za dalsze lata ochrony udzielonego patentu ma charakter ustawowy i stosownie do art. 224 ust. 4 ustawy p.w.p. nie podlega on przywróceniu. Jedynym środkiem prawnym przewidzianym przez ustawodawcę, który umożliwia uprawnionemu uchylenie się od negatywnych konsekwencji uchybienia terminu do wniesienia rocznych opłat ochronnych jest określone w art. 243 ust. 6 p.w.p. powołanie się na okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, przy wystąpieniu których dochowanie terminu stało się niemożliwe. Konieczne jest przedstawienie dowodów przez zainteresowanego. Przedstawione przez uprawnionego okoliczności w przedmiocie niedochowania terminu nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, iż miały miejsce w sprawie okoliczności nadzwyczajne. Z pewnością nie są nimi zaniedbania w sprawach organizacyjnych (tak należy nazwać przeoczenia działu księgowości), niedopełnienie obowiązków wynikających z ustaleń między uprawnionym a użytkownikiem patentu, czy zagubienie danych przez system komputerowy. To skarżącego obciąża odpowiedzialność związana z wyborem osoby, której zleciła pomoc oraz skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań. To na uprawnionym, a nie systemie komputerowym spoczywają określone obowiązki. System komputerowy nadzorują przecież pracownicy. Zgodzić się należy z organem, że niedopełnienie przez skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty za 15 rok ochrony wynalazku nie wynikało z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć, czy też im zaradzić. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy dokonał oceny okoliczności przedstawionych przez skarżącego. Zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 i 80 kpa nie są więc zasadne. W świetle powyższych rozważań, także zarzut naruszenia prawa materialnego Sąd uznał za bezpodstawny. Skarżący podniósł w skardze, że miały miejsce nieprawidłowości w kierowaniu korespondencji w sprawie przedmiotowego patentu. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Z analizy akt wynika, że uprawniony ustanowił pełnomocnika jedynie w zakresie czynności związanych ze zgłoszeniem wynalazku do ochrony. W konsekwencji pełnomocnictwo to nie obejmowało fazy rejestrowej postępowania przed urzędem, na którą składa się przede wszystkim coroczne wnoszenie opłat za ochronę patentu i dokonywanie ewentualnych zmian w rejestrze. Urząd Patentowy RP prawidłowo kierował dalszą korespondencję do uprawnionego, w tym decyzję o wygaśnięciu patentu. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił z braku uzasadnionych podstaw.