VI SA/Wa 175/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-06
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Jakub Linkowski, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, jako załadowca, ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII, jeśli miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, mimo że masa towaru była szacowana orientacyjnie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący jako załadowca miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu. Załadowanie zbyt dużej ilości towaru było warunkiem koniecznym i wystarczającym do powstania naruszenia, a sposób szacowania masy towaru wskazywał na brak zainteresowania określeniem faktycznej masy i akceptację przekroczenia dopuszczalnych norm. Wagi użyte do pomiaru były dopuszczone do użytku i pozwalały na dokonanie niezbędnych pomiarów, a samo przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej uzasadniało kwalifikację przejazdu jako nienormatywnego bez zezwolenia.Stan faktyczny
W trakcie kontroli drogowej stwierdzono, że pojazd członowy z ładunkiem kruszywa przekraczał dopuszczalne parametry wagowe: masę całkowitą (49 t zamiast 40 t), nacisk pojedynczej osi napędowej (12,4 t zamiast 10 t) oraz nacisk potrójnej osi nienapędowej (29,95 t zamiast 24 t). Pojazd był pojazdem nienormatywnym wymagającym zezwolenia kategorii VII, którego kierowca nie posiadał. Karę pieniężną nałożono na skarżącego jako załadowcę, uznając, że miał on wpływ na powstanie naruszenia. Skarżący kwestionował sposób szacowania masy towaru i użyte wagi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości
Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej "Główny Inspektor", decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137), dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 460 ze zm), dalej: "u.d.p.", § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 350), po rozpatrzeniu odwołania H. P., dalej: "skarżący", od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, dalej: "Wojewódzki Inspektor" z [...] czerwca 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:
Dnia [...] maja 2015 r. w miejscowości Zabierzów na drodze krajowej nr 79 (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej 10 t) zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd marki S. o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki N. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował P. P., który jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. P. F., wykonywał przejazd z ładunkiem kruszywa. Załadowcą przewożonego towaru był skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą H. P. P. W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych dokonano ważenia pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku pomiarów. W wyniku ważenia ustalono, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego z ładunkiem wyniosła 49 t i o 9 t, tj. 22,5% przekraczała wartość dopuszczalną przewidzianą przepisami o warunkach technicznych pojazdów wynoszącą 40 t; rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,4 t - przekroczenie o 2,4 t, tj. 24% wartości dopuszczalnej dla dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t; rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej wyniósł 29,95 t tzn. przekroczenie o 5,95 t, tj. o 24,79 % wartości dopuszczalnej przewidzianej przepisami o warunkach technicznych pojazdów wynoszącą 24 t. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii VII. Kierowca w toku kontroli nie okazał wymaganego zezwolenia. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].
W związku ze stwierdzonym naruszeniem Wojewódzki Inspektor po przesłuchaniu jako świadka kierowcy pojazdu, przesłuchaniu skarżącego, zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z [...] lipca 2015 r. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji Wojewódzkiego Inspektora i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu skarżący podkreślił, że masa towaru załadowanego na kontrolowany pojazd oszacowana była na podstawie ilości łyżek koparki i w związku z tym nie miał świadomości o przeładowaniu pojazdu. Stwierdził, że organ nie wyjaśnił jak zorganizowana była praca w jego przedsiębiorstwie, jakie były jego obowiązki, jak przebiegła proces załadunku i ważenia pojazdu. Zauważył, że odpowiedzialność podmiotów wymienionych w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. nie ma charakteru bezwzględnego, ponadto kierowca miał świadomość przeładowania pojazdu. Wskazał również, że użyte w trakcie kontroli wagi SAW 10C nie są przeznaczone do pomiarów masy całkowitej pojazdu.
Przywołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2015 r. Główny Inspektor utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przedstawił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych, w tym zasady uzyskiwania zezwoleń oraz konsekwencje wykonywania przejazdu bez wymaganego zezwolenia. Główny Inspektor wskazał, iż droga krajowa nr 79 na odcinkach Warszawa (droga 7) – Góra Kalwaria – Potycz (droga 731) Magnuszew (droga 736) – Kozienice – Zwoleń – Sandomierz – Połaniec – Nowe Brzesko – Kraków – Trzebnica – Chrzanów – Sosnowiec (droga 1) Katowice – Chorzów – Bytom (droga 94), została zaliczona zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061) do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W oparciu o § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz § 5 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. organ ustalił, iż dopuszczalna masa całkowita przedmiotowego pojazdu nie może przekraczać 40 t, natomiast nacisk osi 24 t. Organ wskazał, że miejsce ważenia, na którym dokonano pomiarów, legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z [...] kwietnia 2015 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w P. w dniu [...] stycznia 2014 r.
Organ wyjaśnił, iż ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz kategorią drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Warunki te zostały określone przez ustawodawca w załączniku nr 1 do p.r.d. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII.
Główny Inspektor wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodne z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności i dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący jako załadowca towaru miał wpływ i godził się na powstanie stwierdzonych naruszeń. Załadowca wypuszczając na drogi publiczne pojazd przekraczający normy musi zdawać sobie sprawę, że pojazd ten będzie nienormatywny, bez względu na drogę, po której się porusza. Organ przypomniał, iż w trakcie kontroli stwierdzono, iż masy całkowita kontrolowanej pojazdu członowego wyniosła 49 t (po odjęciu błędów pomiaru w wysokości 2 % i zaokrągleniu do 0,1 t w górę dla każdej osi), co było konsekwencją załadowania zbyt dużej ilości kruszywa. Powyższe przekroczenie skutkowało przekroczeniem nacisku potrójnej osi nienapędowej pojazdu członowego, który wyniósł 29,95 t i nacisku pojedynczej osi napędowe, który wynosił 12,4 t. Pomimo powyższego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną, co zdaniem organu, jednoznacznie dowodzi, że strona miała znaczący wpływ na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu. Organ wyjaśnił, iż przez wpływ należy rozumieć bezpośredni i realny związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym naruszeniem, a zachowaniem podmiotu wykonującego przejazd. Zdaniem organu odwoławczego, załadowanie przez załadowcę zbyt dużej ilości towaru było warunkiem koniecznym ale i wystarczającym do powstania naruszenia. Załadowca powinien zawsze upewnić się czy podmiot wykonujący przejazd posiada zezwolenie i czy po załadunku będzie mógł poruszać się po drogach publicznych na podstawie okazanego zezwolenia, jak również czy nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm. W ocenie Głównego Inspektora, załadowca zdawała sobie sprawę z przekroczenia powyższych norm, świadczą o tym złożone w trakcie kontroli zeznania, zgodnie z którymi operator koparki nie miał możliwości precyzyjnego określenia masy załadowanego towaru – była bowiem ona oceniana orientacyjnie na podstawie ilości załadowanych łyżek koparki. Ponadto jak wskazał, przyczyną nienoramatywności pojazdu było załadowanie przez operatora zbyt dużej ilości łyżek. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że skarżący nie był zainteresowany określeniem masy załadowanego towaru, tak więc przyjęty w przedsiębiorstwie sposób obliczania masy załadowanego na pojazd towaru, jednoznacznie dowodzi, że strona godziła się na to, iż kontrolowany pojazd członowy może przekraczać dopuszczalną masę całkowitą i dopuszczalne naciski.
Odnosząc się do wątpliwości strony co do użytych w trakcie kontroli wag SAW 10c/II, Główny Inspektor wyjaśnił, że z poświadczonego tłumaczenia z języka angielskiego, pisma International Road Dynamics INC (producenta wag SAW) z dnia [...] grudnia 2014 r. wynika, że wagi SAW 10C/II mogą być wykorzystywane do ważenia kilku osi, w tym 3 lub więcej. Jednakże w celu uzyskania maksymalnej dokładności, wszystkie osie ważonego pojazdu muszą znajdować się na tym samym poziomie podczas procesu ważenia. Z pisma tego wynika także, że całkowitą masę pojazdu można określić poprzez dodanie wszystkich obciążeń na oś. Niemniej dla celów związanych z określeniem naruszenia przepisów, od każdej pojedynczej wartości należy odjąć wartość tolerancji pomiarowej wagi. W niniejszej sprawie, ustalając masę całkowitą kontrolowanego pojazdu członowego, przed zsumowaniem nacisków osi pojazdu, od każdego z nich odjęto błąd pomiaru w wysokości 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę. Łącznie od ustalonej rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego odjęto zatem 1200 kg. Mając na uwadze powyższe, organ podkreślił, iż za pomocą wag SAW 10C/II można było dokonać pomiaru masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnej, kontrolowanego pojazdu członowego. Ponadto organ dodał, że kontrolowany pojazd członowy poza przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej i nacisku osi wielokrotnej, przekroczył także dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej, który wynosił 12,4 t i przekraczał dopuszczalną normę o 2,4 t (24 % dopuszczalnej wartości). Już samo przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej skutkowało zakwalifikowaniem ustalonego stanu faktycznego jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, 77 k.p.a. gromadząc w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Głównego Inspektora, zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera również niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skarg świadectw legalizacji wag SAW 10c oraz zobowiązanie organu do przedstawienia świadectw legalizacji ponownej wag.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania,
- tj. art. 7, 8, 75, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób należyty okoliczności faktycznych wykonywanego ważenia pojazdu przewożącego kruszywo a w szczególności niewyjaśnienie, czy wagi jakimi dokonano pomiaru masy całkowitej pojazdu są przeznaczone do tego celu a w konsekwencji czy wskazane przez wagi wyniki były miarodajne,
- tj. art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. poprzez nieustalenie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności brak ustalenia, czy przekroczenie nacisków osi mogło zostać spowodowane przemieszczeniem towaru sypkiego na naczepie a zatem okolicznościami, których skarżący nie mógł przewidzieć;
- tj. art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. poprzez nieustalenie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieustalenie, czy pomyłka operatora koparki wykonującego załadunek kruszywa na pojazd poddany kontroli może świadczyć o godzeniu się załadowcy na naruszenie przez ładowany pojazd p.r.d.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto z ostrożności procesowej na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu "sprawozdanie z pracy pt. Sprawdzenie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia (oś po osi) przy użyciu pary wag statycznych" na okoliczność prawidłowego wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej oraz osi wielokrotnej kontrolowanego zespołu pojazdów jedną parą wag SAW 10C/II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W działaniu organów wydających decyzję Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 pkt.35 lit.a prd stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.
W myśl art. 64 ust. 1 prd., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1) oraz przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).
Zgodnie z treścią art. 64 ust.2 prd zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.
Jak stanowi art. 41 udp (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:
1. dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,
2. dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t,
– mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.
Droga krajowa nr 79 po odcinku której poruszał się kontrolowany pojazd, została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.
Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Jak stanowi ust. 3 karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:
1. podmiot wykonujący przejazd;
2. podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
W niniejszej sprawie należało zatem wyjaśnić czy postępowanie poprzedzające nałożenie kary pieniężnej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz czy organ prawidłowo zastosował przesłanki odpowiedzialności skarżącego. Okoliczności i dowody muszą być jednoznaczne, a więc niewątpliwe. Tak więc podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.
Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 ustawy o transporcie drogowym. W myśl powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli, kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3).
Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (m.in. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04 LEX nr 205475, wyrok WSA w Warszawie z 13 maja 2004 r sygn. akt II SA 4151/02, LEX nr 148941).
W wyniku kontroli stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego z ładunkiem wyniosła 49 t i o 9 t, tj. 22,5% przekraczała wartość dopuszczalną przewidzianą przepisami o warunkach technicznych pojazdów wynoszącą 40 t; rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,4 t - przekroczenie o 2,4 t, tj. 24% wartości dopuszczalnej dla dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t; rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej wyniósł 29,95 t tzn. przekroczenie o 5,95 t, tj. o 24,79 % wartości dopuszczalnej przewidzianej przepisami o warunkach technicznych pojazdów wynoszącą 24 t. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii VII. Kierowca w toku kontroli nie okazał wymaganego zezwolenia. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].
Pojazdem kierował P. P., który jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. P. F., wykonywał przejazd z ładunkiem kruszywa. Załadowcą przewożonego towaru był skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą H. P. P.
Zgodnie z kolei z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:
1) 1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;
2) 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;
3) za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy - Prawo o ruchu drogowym karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15000 zł - za brak zezwolenia kategorii VII- w pozostałych przypadkach. W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi: 15000 złotych.
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący jako załadowca towaru miał wpływ i godził się na powstanie stwierdzonych naruszeń. Załadowca wypuszczając na drogi publiczne pojazd przekraczający normy musi zdawać sobie sprawę, że pojazd ten będzie nienormatywny, bez względu na drogę, po której się porusza. Należy podkreślić, iż w trakcie kontroli stwierdzono, iż masa całkowita kontrolowanej pojazdu członowego wyniosła 49 t. , co niewątpliwie było konsekwencją załadowania zbyt dużej ilości kruszywa. Powyższe przekroczenie skutkowało przekroczeniem nacisku potrójnej osi nienapędowej pojazdu członowego, który wyniósł 29,95 t i nacisku pojedynczej osi napędowe, który wynosił 12,4 t. Pomimo powyższego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną, co jednoznacznie dowodzi, że strona miała znaczący wpływ na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu. Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał, iż przez "wpływ" należy rozumieć bezpośredni i realny związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym naruszeniem, a zachowaniem podmiotu wykonującego przejazd. Załadowanie przez załadowcę zbyt dużej ilości towaru (aż o 9 t przekroczono dmc) było warunkiem koniecznym ale i wystarczającym do powstania naruszenia. Załadowca powinien upewnić się czy podmiot wykonujący przejazd posiada zezwolenie i czy po załadunku będzie mógł poruszać się po drogach publicznych na podstawie okazanego zezwolenia, jak również czy nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm. W ocenie Sądu, załadowca musiał zdawać sobie sprawę z przekroczenia powyższych norm, świadczą o tym złożone w trakcie kontroli zeznania, zgodnie z którymi operator koparki nie miał możliwości precyzyjnego określenia masy załadowanego towaru – była bowiem ona oceniana orientacyjnie na podstawie ilości załadowanych łyżek koparki. Ponadto jak wskazał, przyczyną nienoramatywności pojazdu było załadowanie przez operatora zbyt dużej ilości łyżek. Z powyższego wynika, że załadowca nie był zainteresowany określeniem faktycznej masy załadowanego towaru, tak więc przyjęty w przedsiębiorstwie sposób obliczania masy załadowanego na pojazd towaru ("na oko"), jednoznacznie dowodzi, że strona godziła się na to, iż kontrolowany pojazd członowy może przekraczać dopuszczalną masę całkowitą i dopuszczalne naciski.
Odnosząc się do wątpliwości skarżącego co do użytych w trakcie kontroli wag SAW 10c/II, Sąd stwierdza, że z poświadczonego tłumaczenia z języka angielskiego, pisma International Road Dynamics INC (producenta wag SAW) z dnia [...] grudnia 2014 r. wynika, że wagi SAW 10C/II mogą być wykorzystywane do ważenia kilku osi, w tym 3 lub więcej. Jednakże w celu uzyskania maksymalnej dokładności, wszystkie osie ważonego pojazdu muszą znajdować się na tym samym poziomie podczas procesu ważenia. Z pisma tego wynika także, że całkowitą masę pojazdu można określić poprzez dodanie wszystkich obciążeń na oś. Niemniej dla celów związanych z określeniem naruszenia przepisów, od każdej pojedynczej wartości należy odjąć wartość tolerancji pomiarowej wagi. W niniejszej sprawie, ustalając masę całkowitą kontrolowanego pojazdu członowego, przed zsumowaniem nacisków osi pojazdu, od każdego z nich odjęto błąd pomiaru w wysokości 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę. Łącznie od ustalonej rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego odjęto zatem 1200 kg. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, iż za pomocą wag SAW 10C/II można było dokonać pomiaru masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnej, kontrolowanego pojazdu członowego. Ponadto Sąd zauważa, że kontrolowany pojazd członowy poza przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej i nacisku osi wielokrotnej, przekroczył także dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej, który wynosił 12,4 t i przekraczał dopuszczalną normę o 2,4 t (24 % dopuszczalnej wartości). Już samo przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej w takim rozmiarze skutkowało zakwalifikowaniem ustalonego stanu faktycznego jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
W ocenie Sądu, organy administracji wypełniły obowiązki wynikające z art. 7, 77 k.p.a. gromadząc w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuściły jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zawiera również niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.
Należy się również zgodzić z organem, iż bezcelowe jest rozważanie dotyczące dopuszczalności dokonywania za pomocą wag SAW 10C pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wielokrotnych w sytuacji gdy w czasie przedmiotowej kontroli stwierdzono również przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Decyzje organów obu instancji nie naruszają unormowań kpa, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło