VI SA/Wa 1754/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 1754/18 Uzasadnienie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w z w. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f§ 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2222, ze zm., zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art, 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm., zwanej dalej utd), utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] października 2017 r. nakładającą na W. K. (dalej jako "skarżący) karę pieniężną w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych). Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze ekspresowej nr [...] wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. I pkt 3 udp. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych). Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został sprzedany w dniu [...] kwietnia 2017 r. Do wniosku załączył kopię faktury nr [...]., kopię faktury VAT nr [...], kopie dokumentów rejestracyjnych ww. pojazdu. Organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. o godzinie 15:32:53 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...]) znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat organ ustalił, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu w chwili powstania naruszenia był skarżący. Organ wskazał, że odcinek drogi ekspresowej [...] węzeł E. – G. (połączenie z drogą krajową nr [...]), po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] kwietnia 2017 r., został wyszczególniony w zał. Nr 1 pkt 19 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Dlatego tez stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu [...] kwietnia 2017 r, naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. GITD podniósł, iż z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi ekspresowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Organ stwierdził, iż strona postępowania nie dopełniła obowiązku wynikającego z § 3 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Korzystający nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, iż warunkiem koniecznym dla nabycia urządzenia viaBox jest zawarcie stosownej umowy z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną. Strona postępowania takowej umowy nie zawarła, czego następstwem było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viaBox, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej. Organ stwierdził także, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e k.p.a. i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje, tj. np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym lub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe. Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Skarżący korzystając z drogi ekspresowej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ odwoławczy uznał, że prawidłowo oceniono w toku postepowania materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 1500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych) za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp nałożono słusznie i zgodnie z prawem. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący stwierdził, że decyzja jest wysoce krzywdząca i została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym wniósł o jej anulowanie w całości. Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kontroli Sądu poddana została decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego orzekająca o utrzymaniu w mocy własnej decyzji wydanej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 u.d.p. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nakłada na korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.). Przy czym w myśl art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie należnej za przejazd opłaty elektronicznej następuje jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat przy wykorzystaniu technologii określonej w art. 13i ustawy. Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat (viaBox), instalowane w pojeździe samochodowym. Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Karę pieniężną wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a w przypadku zespołu pojazdów właścicielowi pojazdu złączonego przyczepą bądź naczepą, bądź podmiotowi, na który przeniesiono posiadanie tego pojazdu (art. 13k ust. 4 u.d.p). Kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 ww. ustawy (art. 13k ust. 9 u.d.p.). Do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego (art. 13l ust. 1 u.d.p.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym istotą kary administracyjnej, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy u.d.p., jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia. Tym samym odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Podkreślenia wymaga także, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu. Nie ma znaczenia, w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności, czy przejazd był realizowany w celu prywatnym, czy też w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2016 r., VI SA/Łd 2147/15; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., II GSK 2406/14; wyrok NSA dnia 15 czerwca 2016 r, II GSK 67/15 - www.cbois.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż dokonane przez organ ustalenia faktyczne wykazały w sposób bezsporny, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] zarejestrowało przejazd, który objęty był obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zdarzenie to zostało udokumentowane zdjęciem wykonanym przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że przedmiotowy pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie viaBox. Natomiast w oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy. Nadto odcinek drogi ekspresowej [...], po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] kwietnia 2017 r. został wyszczególniony w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Tym samym, kontrolowany przejazd przedmiotowego pojazdu po płatnym odcinku drogi ekspresowej [...] podlegał opłacie elektronicznej. Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik: 1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczna dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczna, zwana dalej "umowa"; 2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową; 4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1; 5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2. Z kolei przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: 1) przedpłaty albo 2) płatności okresowej z zabezpieczeniem. W świetle powyższego, w ocenie Sądu należy uznać, iż organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Należy stwierdzić, że korzystający z drogi publicznej, wykonując przejazd w przedstawionym powyżej - a ustalonym przez organ - stanie faktycznym, wjeżdżając na drogę ekspresową, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Kierowca pojazdu znajdującego się na drodze krajowej musi się liczyć z koniecznością ponoszenia opłaty. Jeszcze raz należy podkreślić, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z rt. 13k ust. 1 u.d.p. jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia. W szczególności przepis art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia. W tej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ odwoławczy miał podstawy do ustalenia niewystępowania w niej ww. szczególnych sytuacji z art. 189e k.p.a. Sąd nie znajduje zatem argumentów by zakwestionować czynności organu administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Organ podjął działania mające na celu ustalenie, kto w momencie stwierdzonego naruszenia jest właścicielem pojazdu. Skarżący w tym istotnym dla niego aspekcie nie współpracował z organem i nie przedłożył żadnych informacji potwierdzających jego twierdzenia na okoliczność sprzedaży auta w dniu kontroli. Ponadto zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł, jak w sentencji wyroku.