VI SA/Wa 1758/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant Katarzyna Grzelak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej powołania na stanowisko komornika oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] maja 2007 r. S. F., dalej jako skarżący, zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o stwierdzenie nieważności decyzji o powołaniu na stanowisko komornika J. S., wskazując, iż decyzja o powołaniu ww. osoby na stanowisko komornika naruszyła jego prawa. Wydzielenie nowego rewiru, z rewiru dotychczas istniejącego miało wpływ na jego dochody. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej powołania na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w M. J. A. S. Organ wskazał, iż rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w pierwszej kolejności należy ustalić, czy pochodzi on od osoby uprawnionej, tzn. osoby będącej stroną w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Powołując się na art. 28 kpa organ stwierdził, że skarżący nie ma legitymacji procesowej do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. Nie brał udziału w postępowaniu o powołaniu na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w M. Jego interesu prawnego nie można wyprowadzić z faktu, że był w tym czasie komornikiem sąsiedniego rewiru. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że rewir [...] komornika przy Sądzie Rejonowym w M. utworzono z podziału jego rewiru. W ten sposób otrzymał on część swojego dotychczasowego rewiru, a J. S. otrzymał jego drugą część jako rewir [...]. W tak ukształtowanym stanie faktycznym - w ocenie skarżącego - przysługuje mu status strony. Niezgodne z prawem powołanie na stanowisko komornika J. S. naruszyło jego interes prawny. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., uznając że brak jest podstaw do uznania skarżącego za stronę, której przysługuje żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu na stanowisko komornika innej osoby. Jednocześnie organ podał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 i art. 145 § 2 oraz art. 150 § 1 kpa, wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 1998 r. w sprawie powołania J. S. na stanowisko komornika sądowego w trybie art. 99 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, z uwagi na uzasadnione podejrzenie, iż przed jej wydaniem doszło do popełnienia przestępstwa z art. 231 kk. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący podniósł, iż w jego ocenie przysługuje mu status strony, ponieważ decyzja o powołaniu na stanowisko komornika sądowego J. S. narusza jego interes prawny. Miała ona wpływ na osiągane przez niego dochody. Ponieważ J. S. został powołany na stanowisko komornika w sposób wadliwy, w ocenie skarżącego ma on prawo domagać się unieważnienia tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Uczestnik postępowania J. A. S. nie przedstawił swojego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez S. F. skargi od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2007 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 kpa, a stroną jego jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995, Nr 1, poz. 32; wyrok NSA z 15 września 2000 r., sygn. akt IV SA 2328/99, nie publ.). Przystępując do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ w pierwszej kolejności musi ustalić, czy żądanie pochodzi od podmiotu uprawnionego. Stroną postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 28 kpa, jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy konkretny podmiot jest stroną postępowania administracyjnego ma zatem określenie, czy podmiot ów legitymuje się w tym postępowaniu interesem prawnym lub obowiązkiem. W doktrynie prezentowane są dwie teorie dotyczące pojęcia interesu prawnego: jako pojęcie z dziedziny prawa procesowego (teoria subiektywna) lub materialnego (obiektywna) (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2003). Zdaniem zwolenników pierwszej teorii, do przyznania interesu prawnego konkretnej osobie wystarczy samo przekonanie tej osoby. Zwolennicy teorii obiektywnej przyjmują natomiast, że musi istnieć określony przepis prawa materialnego, który chroni interes danej osoby. Interes prawny musi być osobisty (dotyczący bezpośrednio sytuacji prawnej tej osoby), konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny (nie ewentualny). W nowszym piśmiennictwie przeważa obiektywna teoria interesu prawnego Podkreśla się, że interes prawny jest konkretną, indywidualną potrzebą ochrony prawnej, dającą się zaspokoić poprzez wydanie decyzji administracyjnej istotą interesu prawnego jest przede wszystkim jego związek z konkretną normą prawa materialnego; norma ta nie musi wywodzić się z prawa administracyjnego, musi być ona jednak określona i wyodrębniona spośród innych norm. Podstawą interesu prawnego jest przepis prawa materialnego, dotyczący bezpośrednio sfery prawnej podmiotu, który się na niego powołuje, przepis, który daje możliwość ochrony temu podmiotowi w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego również przeważa obiektywna teoria interesu prawnego. Dominuje pogląd, że interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy, zdaniem Sądu, odróżnić interes faktyczny, istniejący w sytuacji, w której dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnie, ale nie może tego zainteresowania potwierdzić przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Interes prawny musi być zawsze jednostkowy, realny, konkretny i sprawdzalny. Podstawą interesu prawnego dla określonego podmiotu może być przepis prawa materialnego, z którego wynika, że dana osoba może lub powinna uzyskać konkretne korzyści, albo może być obarczona powinnością określonego zachowania. Podkreślając bezpośredni związek pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a normą prawa materialnego, NSA przyjął, że nie można wywodzić interesu prawnego wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeśli pomiędzy oboma podmiotami istnieją powiązania prawne (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 3157/00, nie publ.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko organu, że skarżący nie może być stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej powołania na stanowisko komornika sądowego J. S. Nie był on stroną postępowania zwykłego, zaś skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji nie dotyczą jego interesu prawnego. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie skarżącemu przymiotu strony w wyżej określonej sprawie, musi bowiem dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej skarżącego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Skarżący nie wskazuje żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, dotyczącego jego sfery prawnej, na którym możliwe byłoby oparcie jego interesu prawnego, z którego może wywodzić swoje racje. Skarżący jest, jak sam wskazuje, zainteresowany stwierdzeniem nieważności decyzji powołującej inną osobę na stanowisko komornika, albowiem decyzja ta miała wpływ na osiągane przez niego dochody. Powyższe wyraźnie wskazuje, że podstawę żądania skarżącego stanowi jedynie interes faktyczny. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że sytuacja faktyczna skarżącego uległa zmianie w 1998 r., nie w wyniku powołania J. S. na stanowisko komornika Sądu Rejonowego w M., ale z uwagi na podział określonego rewiru. Zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym Minister Sprawiedliwości ustanawiał i znosił rewiry komornicze w drodze rozporządzenia. A zatem decyzja o powołaniu na stanowisko komornika mogła być podjęta dopiero po utworzeniu rewiru komorniczego. Aktualnie skarżący nie jest już komornikiem, albowiem decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. został odwołany ze stanowiska. Uznając, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony organ obowiązany był orzec o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych i na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówić wszczęcia postępowania w tej sprawie. Takie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostało wydane i oceniając, że nie narusza ono ani prawa materialnego, ani też procesowego Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji orzeczenia.